ΝΑΝΟΣ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ: «Λυπάμαι τις κυβερνήσεις μας»

• «Για να κάνεις καριέρα πολιτικού πρέπει να έχεις ηθική και νευρική αναισθησία», λέει στα «ΝΕΑ» ο σουρεαλιστής ποιητής και πεζογράφος Νάνος Βαλαωρίτης. Και αναζητά «όσα δεν φαίνονται» μέσα από 62 σχέδιά του, που εκτίθενται στον «Αστρολάβο»

«Η πολιτική με τη στενή έννοια του όρου είναι γεμάτη παγίδες. Μπλέκεις με κομματικά στελέχη που σε εποφθαλμιούν, σε βλέπουν ως κίνδυνο.

Για να κάνεις καριέρα πολιτικού πρέπει να έχεις ηθική και νευρική αναισθησία. Δεν είμαι καμωμένος γι΄ αυτά. Είμαι φτιαγμένος για να ονειρεύομαι, να σκέφτομαι, να παρατηρώ. Όχι για να συμμετέχω σε προεκλογικές καμπάνιες», λέει στα «ΝΕΑ» ο Νάνος Βαλαωρίτης. Ο 88χρονος καινοτόμος ποιητής και συγγραφέας που μόλις κυκλοφόρησε το υπεραφηγηματικό μυθιστόρημά του «Μα το Δία» (Εκδ. Ηλέκτρα), έχει στα σκαριά τέσσερις ποιητικές συλλογές, «εκτίθεται» για ακόμη μια φορά, ως εικαστικός, όπου παρουσιάζει 62 χρωματιστά σχέδιά του, που φιλοτέχνησε τα δύο τελευταία χρόνια υπό τον τίτλο «Για όσα φαίνονται και δεν φαίνονται». Πάνω στο λευκό χαρτί ο ανατρεπτικός Νάνος Βαλαωρίτης έχει αποτυπώσει αυθόρμητα «ό,τι αναδύεται από το χέρι. Δεν ξέρω ποιος υπαγορεύει στο χέρι κάτι διαφορετικό κάθε φορά. Πρέπει να αφήνουμε το χέρι να πηγαίνει αυθόρμητα, όπως και στην ποίηση. Δεν ξεκινάμε από ένα θέμα, αλλά από μια λέξη και το θέμα προκύπτει».

• Υπάρχουν πράγματα που ακόμη δεν έχουμε δει;

«Οι συνδυασμοί είναι άπειροι. Μόνο οι ακαδημαϊκοί λένε ότι η τέχνη έχει τελειώσει», απαντά ο δημιουργός που μέσα από τις αυθόρμητες γραμμές του δεν έχουν προκύψει μόνο αφηρημένα παιχνίδια με το φως και το σχέδιο, αλλά και μορφές της μυθολογίας ή και ιστορικά πρόσωπα, όπως είναι η γυμνή Αφροδίτη με τον καχεκτικό Πάρι ή τον λόρδο Βύρωνα με τους Αλβανούς σωματοφύλακές του. Με νωπή ακόμη την εμπειρία του από την πολιτική, καθώς στις περασμένες εκλογές ήταν στο ψηφοδέλτιο επικρατείας των Οικολόγων Πράσινων, ο Νάνος Βαλαωρίτης λέει: «Ήταν μια συμβολική χειρονομία διότι είχα γίνει έξω φρενών με τις πυρκαγιές. Μπορεί να έχω πολιτικές ιδέες, αλλά η πραγματικότητα με διαψεύδει. Ιδεώδες πολίτευμα δεν υπάρχει. Το δικό μας, όμως, είναι στο έλεος των προσώπων. Δεν τίθεμαι υπέρ της αλλαγής του κοινοβουλευτικού συστήματος, ούτε προς τα ακραία δεξιά, ούτε προς τον σταλινισμό. Δοκιμάστηκαν και είναι τερατώδη. Εκείνο που χρειάζεται είναι να εξελιχθεί σε πιο αποτελεσματικό, πιο αξιοπρεπές, πιο τίμιο».

• Μέσω της τέχνης δεν μπορείτε να κάνετε πολιτικές παρεμβάσεις;

Η τέχνη αν κάνει σωστά τη δουλειά της, αποτελεί και ένα σχόλιο για την κοινωνική ζωή, πλαγίως. Όταν αισθάνομαι δυσφορία για κάτι, φροντίζω να περάσω μια υπόνοια στο έργο μου, όχι να θέσω το θέμα κατάφατσα.

• Με τι δυσφορείτε;

Με την ηλιθιότητα, τη χοντράδα, τον τρόπο που φέρεται η γραφειοκρατία που μας μπερδεύει και μας καταπιέζει, με την αερολογία, την ανοησία των κομμάτων, τα αυτοκίνητα. Αυτά όλα εμπίπτουν στη δυνατότητα να κάνουμε κριτική για να αλλάξουν ή να βελτιωθούν.

• Εσείς ασκείτε κριτική;

Ο καλλιτέχνης καταφέρνει να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε το πρόβλημα. Ο Κάφκα, μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε τη γραφειοκρατία. Πριν από τον Κάφκα δεν ήταν το θηρίο που καταπίνει τα πάντα χωρίς λογική, επειδή οι υπάλληλοι δεν θέλουν να κουνηθούν.

• Το αποτέλεσμα των εκλογών σάς κάνει να αισιοδοξείτε;

Είναι λεπτό θέμα διότι είμαστε μια χώρα εξαρτημένη, που κυβερνάται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Ως τέτοιο εξαρτημένο έθνος, οι κυβερνήσεις μας κινούνται μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης. Καμιά φορά τις λυπάμαι. Είναι ευοίωνο το ότι μπαίνουν νέα πρόσωπα στην πολιτική και ότι μπορούμε να ελπίζουμε πως θα γίνει δουλειά χωρίς αργοπορίες, χωρίς πολλές ελπίδες όμως ότι μπορούμε να απαγκιστρωθούμε από επιρροές.

ΙΝFΟ

Η έκθεση σχεδίων του Νάνου Βαλαωρίτη έως 7 Νοεμβρίου στην γκαλερί «Αστρολάβος artlife» (Ηροδότου 11, τηλ. 210-7221.200). Απόψε στις 20.30 η παρουσίαση του βιβλίου του στον ίδιο χώρο.

Οι επτά πληγές της γραφής

1. Έλλειψη μπρίου. Λείπει το ύφος, η γλώσσα θυμίζει ρεπορτάζ με την κακή έννοια, αδιάφορη, χωρίς στυλ.

2. Στειρότητα πλοκής, περιστάσεων και χαρακτήρων.

Τυποποίηση και επανάληψη των μοτίβων που ακούμε στην τηλεόραση για απιστίες και ερωτικά τρίγωνα, που όμως οδηγεί στη λογοτεχνία μεγάλης κυκλοφορίας.
3. Μεταφράζονται χίλια δυο βιβλία χωρίς κριτήρια. Γεμίζουμε με πεζογραφία χωρίς προσανατολισμό.

4. Οι πρωτάρηδες που γράφουν σαν να έχουν πιάσει τον Πάπα από τα γένια. Δεν έχουν αντίληψη της παράδοσης.
5. Η εγωιστική στάση των νέων συγγραφέων, αλλά και των μεγαλύτερων που δεν γράφουν για τους συναδέλφους τους.

Οι κριτικοί είναι ανεπαρκείς και οι συνάδελφοι, συγγραφείς δεν γράφουν μια λέξη για να μην αποκτήσουν ανταγωνιστές.
6. Οι ανεπαρκείς μεταφράσεις. Σπάνια θα βρείτε καλές.

7. Η ασύλληπτη φιλοδοξία να γράψουν άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με τη λογοτεχνία- πολιτικοί μηχανικοί, δικαστές, κομμώτριες-, που δεν έχουν διαβάσει ποτέ

• Της Μαίρης Αδαμοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2009

The final twist in Nabokov's untold story

Vladimir Nabokov was one of the most influential writers of the 20th century. Now, 30 years after his death, his last novel is finally to be published. But should it be? On the eve of his death, fearing it was imperfect, he instructed his wife to destroy the manuscript, sparking a fierce controversy that embroiled family, friends and the literary establishment, writes Robert McCrum

• 
• • Robert McCrum
  • The Observer, Sunday 25 October 2009
  
  

Vladimir Nabokov on the balcony of his suite at the Montreux Palace Hotel, Switzerland, 1965. Photograph: Getty Images

Vladimir Nabokov, the acclaimed author of Ada, Pnin, Pale Fire and that transgressive bestseller Lolita, is a writer whose imaginative mastery continues to torment successive generations. Behind the imminent publication of his posthumous 18th novel is an extraordinary story, a literary magician's spell.

On 5 December 1976, the New York Times Book Review published a pre-Christmas round-up in which a number of famous writers selected the "three books they most enjoyed this year". Vladimir Nabokov's response to this routine inquiry was at once moving and mysterious. Having revealed that he was seriously ill, he listed "the books I read during the summer months of 1976 while hospitalised in Lausanne": Dante's Inferno in the Charles Singleton translation, The Butterflies of North America by William H Howe (Nabokov was a world-famous lepidopterist) and, finally, The Original Of Laura. This, he wrote, was "the not-quite-finished manuscript of a novel which I had begun writing and reworking before my illness and which was completed in my mind".

With artful cunning, Nabokov proceeded to reveal a mystery that is only now, 33 years later, on the brink of being solved. "I must have gone through it [The Original of Laura] some 50 times," he confided, "and in my diurnal delirium kept reading it aloud to a small dream audience in a walled garden."... More

Όταν τα παιδιά των γκέτο συνάντησαν τον Όμηρο

Γαλλία: καθηγητής διδάσκει αρχαία ελληνικά στα υποβαθμισμένα προάστια

Πώς να πείσεις 14χρονα και 15χρονα Γαλλάκια να επιλέξουν τα αρχαία ελληνικά ως μάθημα στο σχολείο του υποβαθμισμένου προαστίου όπου ζουν και φοιτούν; Τι ελπίδες μπορεί να έχεις, δεδομένου ότι στο άκουσμα της λέξης grec το μυαλό τους πηγαίνει αποκλειστικά στο sandwich grec (ελληνιστί σουβλάκι);

«Υποψήφιους πελάτες». Έτσι αποκαλεί ο Ογκιστέν ντ΄ Ιμιέρ τους μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου στο Μο, το «δύσκολο» προάστιο του Παρισιού στο οποίο διδάσκει. Δεκαπέντε χρόνια τώρα, ο Ντ΄ Ιμιέρ δίνει μάχη προκειμένου να παραμείνει ζωντανή μια νεκρή γλώσσα όπως τα αρχαία ελληνικά στο σχολείο της περιοχής του και για να το επιτύχει, εφευρίσκει διάφορες μεθόδους ώστε να «στρατολογήσει πελάτες» μεταξύ των τάξεων της Γ΄ Γυμνασίου, οπότε και αρχίζουν να προσφέρονται τα αρχαία ελληνικά ως μάθημα επιλογής. Ένας ηράκλειος άθλος, ο οποίος - επισημαίνει η «Figaro»«ξεπέρασε τα όρια της μυθολογίας και έγινε πραγματικότητα» χάρη στο βιβλίο που έγραψε ο Ντ΄ Ιμιέρ με τις εμπειρίες του: «Ηomere et Shakespeare en banlieue» (Ο Όμηρος και ο Σαίξπηρ στα υποβαθμισμένα προάστια).

- Λοιπόν, τι είναι για εσάς τα ελληνικά (le grec);

- Σάντουιτς!

- Όχι, σοβαρά τώρα, έχετε ακούσει ποτέ να γίνεται λόγος για τα αρχαία ελληνικά ή τα λατινικά; - Αυτές είναι νεκρές γλώσσες! - Δεν χρησιμεύουν σε τίποτα! - Αυτά είναι για τους κεσβλά! (τους βλάκες)

Κάθε χρονιά, ο ίδιος διάλογος. Πολλοί άλλοι στη θέση του Ντ΄ Ιμιέρ θα είχαν καταθέσει τα όπλα. Εκείνος όμως επιμένει. Ψάχνει μεταξύ των μαθητών να βρει κάποιον να φοράει Νike. Και τους επισημαίνει πως βγαίνει από τα ελληνικά, από τη νίκη. Τους εξηγεί πως τα αρχαία ελληνικά μπορούν να τους βοηθήσουν να κάνουν πρόοδο στα γαλλικά, τις επιστήμες ή και στις «ζωντανές γλώσσες». Δεν διστάζει να επικαλεστεί και τον Ζιντάν αν χρειαστεί, τον θρυλικό ποδοσφαιριστή. «Ξέρετε πως έχει ιδρύσει μια οργάνωση κατά της leucodystrophie; (της λευκοδυστροφίας)», τους ρωτάει. Και βλέποντας πως «τσιμπάνε», τους αναλύει την ετυμολογία της λέξης που περιγράφει μια σπάνια νευρολογική πάθηση, και είναι φυσικά ελληνική.

Ο Ντ΄ Ιμιέρ έμαθε να αγαπά τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά όταν ήταν ακόμα παιδί. Και οι δύο γονείς του ήταν καθηγητές, επιμένει όμως πως δεν τον πίεσαν ποτέ να ενδιαφερθεί γι΄ αυτά. Τελείωσε το σχολείο, σπούδασε πολιτικές επιστήμες, κλασικές γλώσσες και θέατρο, πέρασε τον ειδικό διαγωνισμό που διοργανώνεται στη Γαλλία για τις θέσεις καθηγητών, έκανε το stage του σε ένα προνομιούχο προάστιο του Παρισιού, το ΣενΖερμέν-αν-Λε, κατόπιν διορίστηκε σε ένα λύκειο του Μο, ενός υποβαθμισμένου προαστίου περίπου 40 χιλιόμετρα από το κέντρο της γαλλικής πρωτεύουσας, τοποθετημένου μεταξύ εργατικών πολυκατοικιών και χωραφιών. Εκεί, αναφέρει η «Figaro», «βιώνει για πρώτη φορά την απόλυτη ακινησία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που έχει ξεχάσει τους μαθητές».

«Για ομοφυλόφιλους»

Ο επιθεωρητής εκπαίδευσης που διορίζεται να τον αξιολογήσει «καταγγέλλει» στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης πως ο εν λόγω Ντ΄ Ιμιέρ ακολουθεί «παιδαγωγικές μεθόδους μιας άλλης εποχής». Κι αυτό, διότι δεν ανέχεται από τους μαθητές του καμία καθυστέρηση, ούτε στην ώρα προσέλευσης ούτε στις εργασίες για το σπίτι, και τους υποχρεώνει να ξαναγράφουν 25 φορές κάθε λάθος. Είναι τόσα πολλά τα προβλήματα, που τα αρχαία ελληνικά «δεν συμπεριλαμβάνονται στις προτεραιότητές του». Πόσω μάλλον αφού η πρώτη επαφή του νεαρού καθηγητή με τον υποδιευθυντή τού σχολείου καταλήγει με τον τελευταίο να λέει: «Α, τα (αρχαία) ελληνικά... αυτά είναι για τους pedes (τους ομοφυλόφιλους)». Όταν τίθεται ωστόσο θέμα «επιβίωσής» τους στο σχολείο, ελλείψει ενδιαφερόμενων γι΄ αυτά μαθητών, «αντέδρασα ενστικτωδώς. Έπρεπε να πολεμήσω γι΄ αυτό το μάθημα που μου είχε προσφέρει τόση ικανοποίηση στα δικά μου σχολικά χρόνια». Χρειαζόταν μια «μέθοδο στρατολόγησης», με τα χρόνια την τελειοποίησε. Σήμερα, καλεί συχνά παλιούς μαθητές να έρθουν να πουν «έναν καλό λόγο» για τα αρχαία ελληνικά στους 15χρονους «υποψήφιους πελάτες»: «Είναι καλύτεροι πρεσβευτές τους από μένα», εξηγεί.

Τα αρχαία ελληνικά στη σημερινή Γαλλία

ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ, το δημοτικό έχει πέντε τάξεις, το γυμνάσιο τέσσερις και το λύκειο τρεις. Η Τroisieme, που αντιστοιχεί στη δική μας Γ΄ Γυμνασίου, είναι η πρώτη τάξη όπου οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν ως μάθημα επιλογής τα αρχαία ελληνικά, κάνοντας τρεις ώρες την εβδομάδα. Ανάλογη επιλογή υπάρχει και στη Seconde, που αντιστοιχεί στη δική μας Α΄ Λυκείου ενώ αρχίζοντας την Ρremiere, τη Β΄ Λυκείου, οι μαθητές έχουν πλέον επιλέξει αν θα ακολουθήσουν οικονομικοκοινωνική, λογοτεχνική ή επιστημονική κατεύθυνση. Ακόμα και στη λογοτεχνική κατεύθυνση, πάντως, τα αρχαία ελληνικά παραμένουν έως και στην Τerminale, την τελευταία τάξη του λυκείου, ως μάθημα επιλογής.

• ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κίττυ Ξενάκη, TA NEA: Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009
  

Εμμανουήλ Κριαράς: «Δεν με είχε ποτέ επισκεφθεί πρωθυπουργός»

Ο Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΕΠΙΣΚΕΦΘΗΚΕ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΕΜΜ. ΚΡΙΑΡΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Του ΣΑΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009

«Είναι αλήθεια πως ποτέ άλλοτε δεν με έχει επισκεφθεί πρωθυπουργός», δήλωσε χθες ο Εμμανουήλ Κριαράς μετά την επίσκεψη του Γιώργου Παπανδρέου στο σπίτι του στη Θεσσαλονίκη. Ηταν μια ιδιωτική επίσκεψη για να τιμήσει ο πρωθυπουργός τον Εμμ. Κριαρά, ο οποίος είχε δεχτεί να μπει στην τιμητική 12η θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ.

Κριαράς: «Προκοπή δεν βλέπουμε αν δεν οργανώσουμε την παιδεία»

Ο Εμμ. Κριαράς, παρά τα 103 χρόνια του, σηκώθηκε και υποδέχτηκε όρθιος τον πρωθυπουργό. Η επίσκεψη του Γ. Παπανδρέου διήρκεσε 40 λεπτά. Οταν ρωτήθηκε τι θα ήθελε να του προσφέρουν, ο Γ. Παπανδρέου ζήτησε και του έκαναν έναν μέτριο ελληνικό καφέ.

Αρχικά συζήτησαν γενικότερα για τα ζητήματα του τόπου. Ο Εμμ. Κριαράς, έθεσε στον Γ. Παπανδρέου το ζήτημα της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο Γυμνάσιο.

«Τα παιδιά εισέρχονται στο Γυμνάσιο ακατάρτιστα στη σύγχρονη γλώσσα και καλούνται να διδαχθούν και τα αρχαία ελληνικά. Κάτι που τους δημιουργεί σύγχυση. Αυτό πρέπει να εκλείψει και να έρθει η στιγμή που θα αντιμετωπιστεί το ζήτημα», είπε ο στον πρωθυπουργό ο Εμμ. Κριαράς. «Ο Γ. Παπανδρέου φάνηκε πρόθυμος να αντιμετωπίσει το θέμα όταν έρθει η κατάλληλη ώρα», δήλωσε μετά τη συνάντηση ο Εμμ. Κριαράς.

Οπως είπε, η νέα ηγεσία του υπουργείου Παιδείας είναι ήδη ενημερωμένη για τις απόψεις του στο ζήτημα με επιστολή και δημοσιεύματα που έστειλε και στον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου. «Αν δεν οργανώσουμε Παιδεία στον τόπο μας, προκοπή δεν βλέπουμε», είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στην «Ε» (10/4/2009) ο Εμμ. Κριαράς.

Ο Εμμ. Κριαράς ζήτησε επίσης από τον πρωθυπουργό να βοηθήσει το έργο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας.

«Ο Εμμανουήλ Κριαράς είναι πλούτος», δήλωσε κατά την αποχώρησή του ο πρωθυπουργός. Λίγο πριν μπει στο αυτοκίνητό του σήκωσε το βλέμμα και είδε τον Εμμ. Κριαρά που είχε βγει στο μπαλκόνι για να τον χαιρετήσει. Ο πρωθυπουργός ανταπέδωσε τον χαιρετισμό και μπήκε στο αυτοκίνητο.

Πριν ανεβεί στο διαμέρισμα του Εμμ. Κριαρά, με το σακάκι στον ώμο και γυρισμένα τα μανίκια από το πουκάμισο, μπήκε σε δύο καταστήματα που στεγάζονται στην ίδια οικοδομή και χαιρέτησε τους εργαζομένους. *

Κριαράς: Να καταργηθούν τα Αρχαία στο Γυμνάσιο

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Την ευκαιρία να θέσει για πρώτη φορά διά ζώσης σε πρωθυπουργό τις απόψεις του για την Παιδεία είχε χθες, στο 104ο έτος της ηλικίας του, ο ομότιμος καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Εμμανουήλ Κριαράς. Σε συνάντηση μισής και πλέον ώρας στο σπίτι του επί της οδού Αγγελάκη στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Γ. Παπανδρέου άκουσε με σεβασμό τη σταθερή εδώ και χρόνια άποψη του μαχόμενου δημοτικιστή για την κατάργηση της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο Γυμνάσιο, αίτημα που είχε θέσει κατ’ επανάληψη σε επιστολές του τόσο σε πρωθυπουργούς όσο και σε υπουργούς Παιδείας.

«Ομολογώ ότι ειναι η πρώτη φορά που θέτω κατ’ ιδίαν σε πρωθυπουργό τις απόψεις μου. Ο κ. Παπανδρέου με εξέπληξε, αλλά με εξέπληξε ευχάριστα με την επίσκεψή του», ανέφερε στην «Κ» ο υπεραιωνόβιος λόγιος δάσκαλος, που στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου κατείχε την τελευταία και τιμητική θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ.

«Σε αυτήν την ευχάριστη συνάντηση υπογράμμισα στον πρωθυπουργό την ανάγκη να επαναφέρει το παλαιό σύστημα διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας -την κατάργησή της δηλαδή απο το γυμνάσιο και τον περιορισμό της στο λύκειο- που είχε καθιερώσει η μεταρρύθμιση του 1976 επί υπουργού Παιδείας Γεωργίου Ράλλη στην πρώτη μεταδικτατορική κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή», εξήγησε. «Δυστυχώς δέκα χρόνια αργότερα, το 1986, ο τότε υπουργός Παιδείας Αντώνης Τρίτσης στην προσπάθειά του να καινοτομήσει και με τις επιρροές αντιδραστικών κύκλων επανέφερε τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής στο γυμνάσιο με την οποία διαφωνώ απολύτως. Η ταυτόχρονη διδασκαλία Νέων και Αρχαίων Ελληνικών στην πράξη προκαλεί σύγχυση, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι μαθητές να είναι γλωσσικά ακατάρτιστοι» υπογράμμισε ο κ. Κριαράς.

Ο πρωθυπουργός έδειξε να συμφωνεί με τις επιστημονικές απόψεις του ομότιμου καθηγητή, ο οποίος μάλιστα τον παρέπεμψε σε γραπτά μαθητών για να αντιληφθεί «το μέγεθος της γλωσσικής σύγχυσης», ενώ φάνηκε πρόθυμος να ενισχύσει τα οικονομικά του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας προκειμένου να συνεχίσει το επιστημονικό του έργο, μεταξύ αυτών το μνημειώδες λεξικό Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας -το επιστημονικό έργο του καθηγητή Εμμ. Κριαρά- που βρίσκεται στον 17ο τόμο του. [Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27/10/2009]

Εμμανουήλ Κριαράς: «Βαδίζουμε σε γλωσσική Βαβέλ»

Το θέμα της Παιδείας και της διδασκαλίας των Αρχαίων έθεσε ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς στον Πρωθυπουργό

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Ηταν στις 12 ακριβώς το μεσημέρι όταν το πρωθυπουργικό αυτοκίνητο σταμάτησε στην αρχή της οδού Αγγελάκη και ο κ. Γ. Παπανδρέου κατευθύνθηκε πεζός στην πολυκατοικία με τον αριθμό 1. Στον δεύτερο όροφο, σε ένα τυπικό διαμέρισμα του κέντρου, τον περίμενε ένας «απλός» πολίτης. Ο ομότιμος (από το 1968) καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ Εμμανουήλ Κριαράς.

Οχι, η πρωθυπουργική επίσκεψη δεν αφορούσε τα 103α γενέθλια του καθηγητή-θρύλου. Αυτά θα εορτασθούν σε έναν ακριβώς μήνα από σήμερα. Ο Πρωθυπουργός ασπάστηκε τον καθηγητή, ο οποίος πριν από έναν μήνα είχε δεχθεί να κοσμήσει στην τελευταία τιμητική θέση το νικητήριο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΠαΣοΚ, και πέρασε στο σαλόνι όπου συζήτησαν επί μία ώρα και δέκα λεπτά. Εξάλλου ο καθηγητής Κριαράς πίστευε πάντα ότι «το μέλλον της ανθρωπότητας είναι ο σοσιαλισμός. Και σοσιαλισμός είναι η κοινωνική πρόνοια και η πολιτική δραστηριότητα». Ετσι, όταν ήλθε στα τέλη Σεπτεμβρίου η πρόταση («μου τηλεφώνησε τότε ο κ. Πετσάλνικος και μου είπε ότι ήταν επιθυμία του κ. Παπανδρέου να μπω στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας») εκείνος τη δέχτηκε με χαρά. Η χθεσινή επίσκεψη είχε «κλειστεί» το πρωί του Σαββάτου από το πρωθυπουργικό γραφείο. «Συζητήσαμε το θέμα που με απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια. Το θέμα της Παιδείας και της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών από το Γυμνάσιο. Θεωρώ εγκληματικό να διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά από το Γυμνάσιο. Πρέπει να μείνουν μόνο στο Λύκειο. Μόνο αφού βασικά κατακτήσει ο μαθητής τη γλώσσα του (και ξέρουμε σε τι κατάσταση γλωσσικώς έρχεται σήμερα ο μαθητής στο Γυμνάσιο), μόνο τότε θα μπορέσει κάτι να κερδίσει από τη γνωριμία του με την αρχαία γλώσσα. Διαφορετικά, βαδίζουμε νομίζω σε γλωσσική Βαβέλ» δήλωσε ο καθηγητής. Τα ίδια επιχειρήματα είχε ήδη καταγράψει και αποστείλει στον νεοεκλεγέντα Πρωθυπουργό λίγες ημέρες μετά την εκλογή του σε επιστολή (στις 10 Οκτωβρίου), την οποία κοινοποίησε μάλιστα στη νέα υπουργό Παιδείας και στους δύο υφυπουργούς.

Ο Πρωθυπουργός έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις προτάσεις του κ. Κριαρά, τον ρώτησε για την άοκνη συγγραφική του δραστηριότητα και για τους 15 τόμους του μνημειώδους Λεξικού της Μεσαιωνικής Δημώδους Γραμματείας που συνεχίζει τώρα το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.

Στις 13.10 ακριβώς ο κ. Κριαράς βρισκόταν στο μπαλκόνι του διαμερίσματος του δευτέρου ορόφου και κατευόδωνε κουνώντας το χέρι του τον Πρωθυπουργό, ο οποίος βρισκόταν ήδη στο πεζοδρόμιο της οδού Αγγελάκη. [ΤΟ ΒΗΜΑ, Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009]

Ποιος είναι ο Εμμανουήλ Κριαράς

Γεννήθηκε στις 28 Νοεμβρίου του 1906 στον Πειραιά από οικογένεια κρητικής καταγωγής, ενώ τα πρώτα παιδικά του χρόνια έζησε στη Μήλο. Το 1914 με την οικογένειά του εγκαταστάθηκε στα Χανιά της Κρήτης, όπου και τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές. Το 1924 ξεκίνησε τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε το 1929. Από το 1930 έως το 1950 εργάστηκε στο Μεσαιωνικό Αρχείο της Ακαδημίας Αθηνών, αρχικά ως συνεργάτης, από το 1939 ως διευθυντής. Παράλληλα με την εργασία του στο Μεσαιωνικό Αρχείο συνέχισε σε μεταπτυχιακό επίπεδο τις σπουδές του· το 1930 στο Μόναχο, το 1939 και το διάστημα 1945-1948 στο Παρίσι. Πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα το 1938 από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τη διατριβή Μελετήματα περί τας πηγάς του Ερωτοκρίτου. Εκλέχτηκε στη θέση του τακτικού καθηγητή της μεσαιωνικής ελληνικής φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1950. Δίδαξε κυρίως μεσαιωνική φιλολογία, εκτάκτως μεσαιωνική ελληνική ιστορία και νεοελληνική φιλολογία, μέχρι το 1968, όταν απολύθηκε ύστερα από απόφαση του χουντικού καθεστώτος. Το Σεπτέμβριο 2009 ο Εμμανουήλ Κριαράς μπήκε στην τελευταία ("τιμητική") θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠαΣοΚ για τις βουλευτικές εκλογές της 4.10.2009.

Η συγγραφική δραστηριότητα του Εμμανουήλ Κριαρά καλύπτει ευρύ πεδίο της φιλολογικής επιστήμης. Ένας από τους σημαντικότερους ερευνητικούς του καρπούς υπήρξε το Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας 1100-1669. Υπό την άμεση καθοδήγηση και εποπτεία του καθηγητή Κριαρά εκδόθηκαν συνολικά 14 τόμοι. Το 1997, για προσωπικούς λόγους, ο Ε. Κριαράς εγκατέλειψε το μεσαιωνικό λεξικό του, παραδίδοντας το σχετικό λεξικογραφικό του αρχείο στο Κέντρο ελληνικής γλώσσας (Θεσσαλονίκη). Το Κέντρο συνεχίζει την επεξεργασία του αρχείου και έχει εκδώσει τον 15ο και 16ο τόμο του Λεξικού, καθώς και δίτομη επιτομή των 14 τόμων. Στο λεξικογραφικό χώρο ανήκει και η σύνταξη από τον Ε. Κριαρά του Λεξικού της σύγχρονης ελληνικής δημοτικής γλώσσας το 1995.

Με αυτοτελείς τόμους και με μικρότερης έκτασης μελετήματα ο Εμμανουήλ Κριαράς όχι μόνο προσέγγισε ζητήματα μεσαιωνικής και νεοελληνικής φιλολογίας, συγκριτικής γραμματολογίας και λεξικογραφίας, αλλά προώθησε την έρευνα σχετικά με τη δημοτική γλώσσα και το δημοτικιστικό κίνημα. Μελετητής του Ψυχάρη και της δημοτικιστικής ιδεολογίας και πράξης, ασχολήθηκε εκτενώς με ποικίλες εκφάνσεις του γλωσσικού ζητήματος στην Ελλάδα.

ΤΟ ΒΗΜΑ, Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009 [ 11:42 ]