Κάρλος Φουέντες: «Η εξουσία σε κάνει να νιώθεις τρόμο και ταπείνωση»

Σημεία αναφοράς

Της ΒΙΚΗΣ ΤΣΙΩΡΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 19/11/2008

«Στο Μεξικό δεν υπάρχει τραγωδία: όλα παίρνουν τη μορφή τηλεταινίας». Με αυτή τη φράση προλογίστηκε, στην παρουσίασή του από τους Ισπανούς εκδότες, το νέο μυθιστόρημα «la Voluntad y la Fortuna», του κορυφαίου Λατινοαμερικανού συγγραφέα Κάρλος Φουέντες. Το νέο έργο συνέπιπτε με τα 50 χρόνια από την έκδοση του πρώτου του μυθιστορήματος -από τα περίπου τριάντα που έχει γράψει-, «La region mas transparente», ενός από τα πιο σημαντικά μυθιστορήματα του Μεξικανού συγγραφέα, αλλά και με τα 80ά γενέθλια του Φουέντες που γεννήθηκε στον Παναμά στις 11 Νοεμβρίου του 1928. Γενέθλια που γιορτάστηκαν στην πατρίδα του σαν εθνική γιορτή, αλλά και στην Ισπανία με ιδιαίτερη επισημότητα.

ΚΑΡΛΟΣ ΦΟΥΕΝΤΕΣ

Το «la Voluntad y la Fortuna», γραμμένο στο πρώτο πρόσωπο, σύμφωνα με τους κριτικούς σημαδεύει το πριν και το μετά της μεξικανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα και εγκωμιάζεται από συγγραφείς όπως ο Χούλιο Κορτάσαρ, ο Αλβάρο Μούτις και ο Σέρχιο Πιτόλ.

Ο μικρός Φουέντες, γιος διπλωμάτη καριέρας, πέρασε πολλά χρόνια της ζωής του στο εξωτερικό ακολουθώντας τον πατέρα του σε διάφορες χώρες. Ομως τα καλοκαίρια επέστρεφε στον τόπο του όπου τον φρόντιζαν οι δύο γιαγιάδες του, από τις οποίες έμαθε όλα όσα δεν θα μάθαινε ποτέ για τη χώρα και τους συγγενείς του, χωρίς αυτές. Από αυτές έμαθε επίσης να διηγείται ιστορίες και κυρίως τις ιστορίες του τόπου του, του Μεξικού, η κατάσταση του οποίου τον απασχολεί συνεχώς.

«Οταν ήμουν είκοσι χρόνων», είπε πρόσφατα στην εφημερίδα «Ελ Παΐς», «είχα εμπιστοσύνη στο μέλλον της χώρας. Δεν υπήρχε δημοκρατία, αλλά υπήρχε ανάπτυξη. Ανάπτυξη χωρίς δημοκρατία ήταν η φόρμουλα για τις κυβερνήσεις της επανάστασης που τελικά διαμόρφωσαν το PRI, αλλά κατασκεύαζαν δρόμους, σχολεία και η ζωή ήταν ασφαλής. Τότε μπορούσες να κυκλοφορήσεις άνετα στις δύο το πρωί σε κακόφημες γειτονιές χωρίς πρόβλημα. Σήμερα δεν μπορείς να βγεις ούτε μέχρι τη γωνία του σπιτιού σου. Συνέβη μια δημογραφική έκρηξη στη χώρα. Οταν γεννήθηκα η Πόλη του Μεξικού είχε ένα εκατομμύριο κατοίκους και η χώρα είκοσι. Σήμερα είκοσι εκατομμύρια έχει η πρωτεύουσα και η χώρα πλησιάζει τα 100 εκατομμύρια. Υπήρξαν οικονομικές κρίσεις, φτώχεια, προλεταριάτο, γκάνγκστερ που ανέθρεψε το εμπόριο ναρκωτικών. Ετσι, σήμερα η ζωή είναι πολύ πιο δύσκολη, πολύ πιο επικίνδυνη. Γίνονται δολοφονίες, απαγωγές... Ο κόσμος έχει απαυδήσει και ζητεί ασφάλεια. Κάτι που είναι εξίσου επικίνδυνο γιατί ορισμένες φορές την ασφάλεια την προσφέρει ένα αυταρχικό καθεστώς, μια δικτατορία. Ασφάλεια και δημοκρατία πρέπει να είναι η μεγάλη πρόκληση για το Μεξικό, το οποίο δεν μπορώ να δω αισιόδοξα όπως στις δεκαετίες του '40 και του '50».

Μέσα σε αυτόν τον ιστορικό ιστό ο Φουέντες, στο τελευταίο του μυθιστόρημα, πλέκει -παρά την άποψη των Ισπανών εκδοτών του- μια τραγική ιστορία με πολλά στοιχεία ελληνικής τραγωδίας.

Στην εισαγωγή του βιβλίου, μια ασώματη κεφαλή, ξεβρασμένη από τον ωκεανό σε μια ακτή του Ειρηνικού, αφηγείται την ιστορία της και κατ' επέκταση την ιστορία του Μεξικού. Ολα όσα ο Φουέντες παρατηρεί να συμβαίνουν στη χώρα του: ίντριγκες, δολοπλοκίες, μηχανορραφίες για την απόκτηση με κάθε τρόπο της εξουσίας τα τελευταία χρόνια. Στο ερώτημα «Τι είναι εξουσία;», η απάντηση που δίνεται από τον συγγραφέα είναι: «Η ματιά της τίγρης που σε κάνει να χαμηλώνεις τα μάτια και να αισθάνεσαι τρόμο και ταπείνωση».

«Κοιτώ χωρίς να βλέπω. Φοβάμαι μήπως με δουν. Δεν είμαι αυτό που θα λέγαμε "ευχάριστο" θέαμα. Είμαι η κομμένη κεφαλή αριθμός 1.000 αυτή τη χρονιά, στο Μεξικό. Είμαι ένας από τους πενήντα αποκεφαλισθέντες της εβδομάδας, ο έβδομος της σημερινής ημέρας και ο μοναδικός των τελευταίων τριών ωρών και ενός τετάρτου», λέει ο ένας από τα δύο βασικά πρόσωπα του μυθιστορήματος, όπως μεταφράζουμε πρόχειρα από την εισαγωγή αυτού του έργου, η οποία ολοκληρώνεται με την παρουσίαση κάποιων προσωπικών στοιχείων του ομιλούντος:

«Αυτή είναι η κεφαλή του Josue·, γιου άγνωστων γονιών, σε αναζήτηση του ζωντανού σώματός του, αυτού που υπήρξε εν ζωή, αυτού που παλλόταν νύχτα και μέρα, αυτού που όλα τα πρωινά ξυπνούσε με έναν απραγματοποίητο στόχο ζωής από την εικόνα της πρώτης αντανάκλασης της ημέρας. Εγώ, ο Josue, που η μοναδική μου έννοια αυτή τη στιγμή είναι να μη δαγκώσω τη γλώσσα μου. Γιατί παρ' όλο που το κεφάλι κόβεται, η γλώσσα προσπαθεί να μιλήσει, απελευθερωμένη επιτέλους, και το μόνο που καταφέρνει είναι να δαγκωθεί, να δαγκωθεί όπως δαγκώνουμε ένα λουκάνικο ή ένα χάμπουργκερ. Σάρκα είμαστε και στη σάρκα επιστρέφουμε. Ετσι λέγεται; Ετσι βλέπεται; Τα ακίνητα μάτια μου αναζητούν τον κόσμο. Ημουν σώμα. Είχα σώμα. Θα γίνω ψυχή;».

Ο Josue μαζί με τον φίλο του Jericό θυμούνται τα χρόνια της παιδικής και εφηβικής τους ηλικίας στην Πόλη του Μεξικού και τους όρκους που είχαν δώσει να ξεφύγουν από την γκρίζα μάζα των απλών ανθρώπων και να ξεχωρίσουν από αυτούς με κάθε τρόπο. Αλλωστε, το άλλο θέμα του μυθιστορήματος είναι αυτή η σχέση των δύο νεαρών που παραπέμπει στον μύθο του Κάιν και του Αβελ.

Οσο η κεφαλή πλέει στην θάλασσα, ο Josue αφηγείται την ιστορία μιας χώρας που βυθίζεται στη βία από όπου δεν φαίνεται να βγαίνει ποτέ. Μέσα από αυτούς τους δύο ήρωες, ο συγγραφέας δείχνει «μερικές φορές μέσα από το μισοσκόταδο όλες τις δυνάμεις που δρουν στη σημερινή κοινωνία» και το κάνει χωρίς περιστροφές, το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει με πολλά άλλα πρόσωπα που εμφανίζονται στο έργο. Ενα έργο γεμάτο εκπλήξεις, σαν το κουτί της Πανδώρας, τα μυστικά του οποίου και τα χτυπήματα κάτω από τη μέση ξεσπούν σε κύματα, όπως και οι διαστροφές των ανθρώπων. Η αφήγηση εξελίσσεται με ένα ρυθμό ιλιγγιώδη, ενισχυμένο με μια καθαρή γλώσσα που ζυγίζει κάθε λέξη με στόχο να περιγράψει το σημερινό Μεξικό. Προδοσίες, συνωμοσίες, χαμένα όνειρα, έρωτες και μίση συνυπάρχουν στο έργο του Φουέντες, στο οποίο ο συγγραφέας αντικατοπτρίζει μια χώρα που «θα μπορούσε να ήταν μια εκδοχή της αρχαίας Ελλάδας, γραμμένη από τον Μακιαβέλι». *

Ο Φουέντες για τα βιβλία του

Για τα βιβλία του, μεταξύ αυτών το πρώτο «La regiόn mas transparente» και την «Αύρα», γράφει ο ίδιος στην επίσημη ιστοσελίδα του:

«Από τότε που διάβασα τη "Celestina" (μεσαιωνικό θεατρικό έργο του Φερνάρντο Ρόχας του 16ου αιώνα), με γοήτευσε η ιδέα της πόλης ως τόπου ελευθερίας, τόπου φανταστικού αλλά και αληθινού, του οποίου η κίνηση οφείλεται στο χρήμα, στο πάθος, στη βιαιότητα και στη φαντασία. Δεν μπορείς απλώς να πεις: Κοιτάτε, αυτή είναι η Πόλη του Μεξικού. Είναι μια τεράστια, αρχοντική, προλετάρια, σύγχρονη πόλη, με προϊσπανικά ίχνη. Μια πόλη που με ενδιέφερε και η γλώσσα της, η πόλη ως τόπος όπου τα πράγματα μπορούν να ειπωθούν με πάνω από έναν τρόπο, όπου η ποίηση είναι ένα υβρίδιο πολλαπλών στρωμάτων με αλλεπάλληλες γλώσσες διαφορετικών τάξεων και ατόμων τα οποία χρειάζονται έναν καλό δάσκαλο για να τις καταλάβεις. Ολες οι χάρτινες πόλεις τον διαθέτουν. Οι τρεις νέοι του "Σατυρικού", ο Fagyn του Ντίκενς, ο Βοτρέν του Μπαλζάκ... Ο δικός μου ονομάζεται Ixca Cojuelo». «Η "Αύρα" είναι ένα μυθιστόρημα πάνω στη ζωή και τον θάνατο. "Ο θάνατος του Αρτέμιο Κρους", ένα μυθιστόρημα πάνω στον θάνατο και τη ζωή. "Η Αύρα" είναι ένα εμβληματικό διήγημα του χρόνου και της επιθυμίας: όχι μόνο της πιθανότητας να ποθήσεις κάτι, αλλά να το αποκτήσεις και να ανακαλύψεις πως δεν υπάρχει αθώα επιθυμία. Δεν υπάρχει ούτε για τον Αρτέμιο Κρους, ο οποίος στις δώδεκα ώρες αγωνίας του είχε την ευκαιρία με τα τρία πρόσωπά του και τους τρεις χρόνους του να ξαναδημιουργήσει όχι μόνο μια προσωπική βιογραφία, όχι μόνο μια ιστορία του μετα-επαναστατικού Μεξικού, αλλά πάνω από όλα να ζήσει το δίλημμα της ελευθερίας: ποιον δρόμο να επιλέξω τώρα, ποια απόφαση να πάρω σήμερα. Η "Αύρα" και "Ο Θάνατος του Αρτέμιου Κρους" ενώνονται με τη χρήση τού "εσύ" ως άποψη οικεία και συγχρόνως ξένη -δηλαδή ποιητική- που επιτρέπει στα πρόσωπα να κινούνται με μεγάλη ευκολία σε όλους τους χρόνους, ακόμη και πέρα από τον θάνατο, σε αυτή την αίσθηση ελευθερίας την οποία ο Montaigne την αποδίδει στον θάνατο».

Στη γειτονιά των καταραμένων

Ο Κάρλος Φουέντες παρεμβαίνει πολιτικά με 16 ειρωνικές νουβέλες

Μικέλα Χαρτουλάρη, ΤΑ ΝΕΑ: Σάββατο 11 Οκτωβρίου 2008

ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΩΜΩΔΙΑ» ΣΥΝΘΕΤΕΙ, ΣΑΝ ΑΛΛΟΣ ΜΠΑΛΖΑΚ, Ο ΜΕΞΙΚΑΝΟΣ ΚΑΡΛΟΣ ΦΟΥΕΝΤΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ 16 ΕΙΡΩΝΙΚΕΣ ΝΟΥΒΕΛΕΣ, ΚΑΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΕΣ, ΠΟΥ ΕΞΕΡΕΥΝΟΥΝ ΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ Ή ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΑ

Ο διάλογος μιας μάνας με τον φονιά της μοναχοκόρης της και η αθώωσή του στην καρδιά της, είναι μια από τις πιο τολμηρές ιστορίες που αφηγείται ο Φουέντες για να σχολιάσει τις φυλετικές προκαταλήψεις των διανοουμένων.

Ο φονιάς είναι ένας άνθρωπος που κουβαλάει αιώνες ταπείνωσης στην πλάτη του. Ένας άσχημος Ινδιάνος λαϊκός καλλιτέχνης, ο οποίος κέρδισε με το ταλέντο του τον σεβασμό των γκρίνγκος, που του έδωσαν την αμερικανική υπηκοότητα, για να τον χρησιμοποιήσουν ως άλλοθι. Το θύμα είναι μια λευκή Μεξικάνα «θεά» με ισπανικό (δημοκρατικό) αίμα, αφοσιωμένη ψυχή τε και σώματι στην υψηλή κουλτούρα. Έτυχε να βρεθούν κοντά κοντά αγναντεύοντας ένα ηλιοβασίλεμα, αυτός σηκώθηκε να της μιλήσει, εκείνη φοβήθηκε, αυτός ένιωσε τον φόβο της ως απόρριψη, την απόρριψη ως προδοσία της προσπάθειάς του να βγει από το κοινωνικό σκοτάδι και τρομαγμένος από το ίδιο του το αδιέξοδο την έπνιξε.

Όλα αυτά ο αναγνώστης τα καταλαβαίνει σταδιακά, μέσα από τον θρήνο της μάνας, που συνειδητοποιεί την «τεράστια ρωγμή» στην εξυπνάδα της κόρης της: την ψυχρότητά της. Και γράφοντας στον φονιά που περιμένει τη θανατική καταδίκη του, της απευθύνει μεταθανάτια μια συμβουλή: «Έρχεται μια μέρα που η ευφυΐα δεν είναι αρκετή. Μη φοβάσαι. Πρέπει να μάθεις να αγαπάς». Είναι ερεθιστικό το ότι κάθε μια από τις 16 νουβέλες συνοδεύεται από έναν «χορό»- ένα άγριο τραγούδι σε στίχους, όπου καθρεφτίζεται το ίδιο θέμα αντεστραμμένο, σαν πικρό συλλογικό σχόλιο στην ατομική περιπέτεια. Μια περιπέτεια που σε όλα του τα έργα, ο Φουέντες τη θέλει να διασταυρώνεται με το κοινωνικό γεγονός. Κάπως έτσι πρέπει να λειτούργησε και ο θάνατος της 30χρονης τοξικομανούς κόρης του (2005) σε συνάρτηση με αυτό το βιβλίο. Ένα βιβλίο χορταστικό, κάπως φλύαρο μερικές φορές, όπου ο συγγραφέας κεντάει την ιστορία του Μεξικού εστιάζοντας στην ιστορία των νοοτροπιών. Αυτά, πάντα μέσα από μια πλοκή που έχει αναπάντεχα γυρίσματα, πάντα με μια γλώσσα τολμηρή, πάντα με ένα στυλ που χειρίζεται μαστόρικα το δύσκολο δεύτερο πρόσωπο ή τον διάλογο χωρίς στίξη, πάντα μέσα από την οξυδερκή ανάλυση χαρακτήρων. Από τους πλέον τραγικούς χαρακτήρες εδώ, η μάνα του μαριάτσι στο ομότιτλο διήγημα. Την πρωτοβλέπουμε γριά, ξεγυμνωμένη, στα γραφεία της αστυνομίας. Την έχουν συλλάβει μετά τις ταραχές σε μια γειτονιά που ζει από το εμπόριο ναρκωτικών. Το προηγούμενο βράδυ, το πλήθος περικύκλωσε πέντε αστυνομικούς- τους νταβατζήδες που εισέπρατταν το χαράτσι από τους εμπόρους- τους περιέλουσαν με βενζίνη και τους έβαλε φωτιά. Διότι στη γειτονιά των καταραμένων η βία είναι το ύστατο καταφύγιο της ελπίδας. Από αυτό λοιπόν το κοινωνικό γεγονός, ο συγγραφέας θα περάσει στο ατομικό, εστιάζοντας στην άλλοτε σαγηνευτική δόνια Μεδέα, που μεγάλωσε με βάσανα τον μπάσταρδο γιο της ο οποίος έγινε τραγουδιστής μαριάτσι, και κατέληξε μικροαπατεώνας που στρατολογήθηκε από την αστυνομία για να κάνει τον νονό στην παλιά γειτονιά του... που τον έκαψε. Το μεγαλείο του Φουέντες είναι ότι σχολιάζει μια πιο ύπουλη βία: την αδιαφορία του καθωσπρέπει δικηγόρου που δεν πληρώνει την εγγύηση για την αποφυλάκιση της Μεδέα, παρότι αυτός είναι ο πατέρας του μαριάτσι.

Carlos Fuentes ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ

ΜΤΦ. ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΠΟΝΑΤΣΟΥ ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ

Σχετικά Άρθρα ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ ΕΧΟΥΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Οικογενειακά μυστικά

Της ΠΑΡΗΣ ΣΠΙΝΟΥ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 7 - 12/10/2008

Ο Κάρλος Φουέντες μπορεί να ματαίωσε το ταξίδι του στην Αθήνα και την προγραμματισμένη διάλεξή του στο Μέγαρο Μουσικής, ωστόσο μας αποζημιώνει, κατά κάποιον τρόπο, με το νέο του βιβλίο, που από αύριο θα βρίσκεται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Πρόκειται για το σπονδυλωτό μυθιστόρημα «Ολες οι ευτυχισμένες οικογένειες», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» σε μετάφραση από τα ισπανικά της Μαργαρίτας Μπονάτσου.

Το μυθιστόρημα αντικατοπτρίζει τις ελπίδες, τις ψευδαισθήσεις και τις προδοσίες της οικογενειακής ζωής στο σύγχρονο Μεξικό με όλες τις αντιφατικές πλευρές του: Ενας πλούσιος καθολικός ραντσέρης θέλει οι τέσσερις γιοι του να γίνουν ιερείς, ενώ οι ίδιοι έχουν άλλα σχέδια. Τέσσερις κόρες μαζεύονται γύρω από τον νεκρό πατέρα τους πρώτη φορά έπειτα από δέκα χρόνια. Δύο ηλικιωμένοι συναντιούνται τυχαία στο εξωτερικό και αναπολούν τον χαμένο έρωτα της νιότης τους. Μια όμορφη γυναίκα βλέπει να της κλέβει τον άντρα της η άσχημη, μαυροντυμένη ξαδέλφη της. Η περιχαρακωμένη αρμονία ενός ομοφυλόφιλου ζευγαριού μπαίνει σε πειρασμό από την άφιξη ενός νεαρού...

Ολες οι ιστορίες συνοδεύονται πάντα από έναν «χορό», ανάλογο με αυτόν του αρχαίου ελληνικού δράματος, κάποτε σαρκαστικό, κυρίως όμως τραγικό, που δίνει φωνή σε όσους δεν έχουν: σε παιδιά ζητιάνους, σε ορφανά, σε αντίζηλους, σε λαθρέμπορους, σε συμμορίες δολοφόνων που κατεβαίνουν από τους δρόμους του Λος Αντζελες ή ανεβαίνουν από τις ζούγκλες της Κεντρικής Αμερικής, σε μεσήλικες δον Ζουάν, σε ιερείς που κρύβουν μυστικά.

«Ετσι συμβαίνει και στην ελληνική αρχαία τραγωδία», έχει πει ο Κάρλος Φουέντες σε συνέντευξη που έδωσε στον Ανταίο Χρυσοστομίδη και στη Μικέλα Χαρτουλάρη για την πολύ ενδιαφέρουσα πολιτιστική εκπομπή «Οι κεραίες της εποχής μας», που προβάλλει η ΕΤ1. «Αυτές οι άλλες φωνές ξεσπούν με βρόμικη γλώσσα, με βιαιότητα, λέγοντας όσα δεν έχουν ειπωθεί στην ίδια ιστορία».

Αναμφίβολα, ο τίτλος του βιβλίου κρύβει ειρωνεία. Προέρχεται από την «Αννα Καρένινα» του Τολστόι: «Ολες οι ευτυχισμένες οικογένεις μοιάζουν μεταξύ τους αλλά κάθε δυστυχισμένη οικογένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο». Γιατί κανείς δεν ξέρει τι κρύβεται πίσω από την καλογυαλισμένη επιφάνεια της βιτρίνας.

Ο διάσημος μεξικανός συγγραφέας βάζει στο μικροσκόπιο «Μια συνηθισμένη οικογένεια», όπως είναι ο τίτλος της πρώτης από τις σπονδυλωτές του ιστορίες. Ο πατέρας, ο Παστόρ Παγάν, είναι επαγγελματίας στο κλείσιμο του ματιού. Συνταξιούχος πλέον, πέρασε τη ζωή του σε μια μεγάλη εταιρεία, πηγαίνοντας επιταγές από το λογιστήριο στην τράπεζα, ξεπλένοντας μαύρο χρήμα. Το σύνθημα; Να κλείνει το μάτι στον ταμία.

Ο γιος Αμπέλ, που πιστεύει ότι είναι πιο έξυπνος κι από τους καθηγητές του, προσπαθεί απεγνωσμένα να ξεφύγει από τη μοίρα του πατέρα του, αρνείται «το κλείσιμο του ματιού ενός ρουφιάνου». Κι όμως ζει με την οικογένειά του παρ' ότι είναι στην ηλικία που σταυρώθηκε ο Ιησούς.

Η κόρη η Αλμα, ένα πολύ ελκυστικό κορίτσι, αφού περνάει από διάφορους εργοδότες οι οποίοι την κοιτάζουν ξελιγωμένοι στο ντεκολτέ ή της τσιμπούν τους γλουτούς, καταλήγει να βλέπει με σαδιστική ευχαρίστηση ριάλιτι σόου στην τηλεόραση.

Και η μητέρα Ελβίρα Μοράλες, που τραγουδούσε μπολέρο σε ένα κέντρο της κακιάς ώρας, όταν νιώθει παγιδευμένη από την καθημερινότητα καταφεύγει μαζί με τον άντρα της στα παλιά μπαρ.

Εκεί έχουν την ψευδαίσθηση του πρώτου έρωτά τους, καθώς λικνίζονται αργά και μελαγχολικά στα μπολέρο. «Γιατί να είναι η ζωή μια συναισθηματική μπαλάντα για νανούρισμα, ένα μυστικό ειδύλλιο, μια γλάστρα που ξεραίνεται αν δεν την ποτίσουμε;» γράφει ο Φουέντες.

Γιος διπλωμάτη, ο Κάρλος Φουέντες γεννήθηκε στο Μεξικό και μεγάλωσε στις ΗΠΑ και την Ελβετία έχοντας την αμερικανική οπτική από τη μία της εποχής του Ρούζβελτ και του Νιου Ντιλ και από την άλλη την μεξικανική οπτική της εποχής της επανάστασης. Ποτέ δεν αρνήθηκε ότι είναι ένας πολιτικοποιημένος αριστερός λογοτέχνης.

«Σκοπός του συγγραφέα είναι να δώσει απόλυτη συνάφεια σε μια νέα κοινωνία χρησιμοποιώντας τη φαντασία και τη γλώσσα», τονίζει.

Κοσμοπολίτης, δεν παύει με τα βιβλία του να αναφέρεται στην ιστορία και τη σύγχρονη πραγματικότητα της πατρίδας του: από τον «Γερο -γκρίνγκο», που μεταφέρθηκε με επιτυχία στον κινηματογράφο, και τον «Θάνατο του Αρτέμιου Κρουζ» μέχρι τα «Χρόνια με τη Λάουρα Ντίαζ». «Το γράψιμο προέρχεται από τα όνειρά μας, τις εμπειρίες, τη μνήμη μας. Από αυτά που κουβαλάμε μέσα μας», λέει. «Δεν με ενδιαφέρει η αλήθεια, αλλά κάτι άλλο. Το σημείο που συναντιέται το κοινωνικό γεγονός και το ατομικό γεγονός. Εκεί που το άτομο συναντάει την κοινωνία, άρα την ιστορία».

Ματαιώθηκε η διάλεξη του Κάρλος Φουέντες στο Μέγαρο Μουσικής

Ο λόγος είναι ο αυξημένος αριθμός υποχρεώσεων του διάσημου συγγραφέα.

Ματαιώθηκε η διάλεξη του Μεξικανού συγγραφέα Κάρλος Φουέντες, που ήταν προγραμματισμένη για τις 6 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής, στο πλαίσιο του προγράμματος Megaron Plus. Ο λόγος είναι ο αυξημένος αριθμός υποχρεώσεων του διάσημου συγγραφέα, για τον εορτασμό των 80 χρόνων του.

Ωστόσο, παραμένει η απορία, πώς το Μέγαρο Μουσικής φέρθηκε επιπόλαια! Ανακοινώνεται η είδηση ότι θα έρθει μεγάλος συγγραφέας και τώρα... η ματαίωση!

«Η Λατινική Αμερική δεν είναι η πίσω αυλή των ΗΠΑ»

Κάρλος Φουέντες στο Μέγαρο Μουσικής

Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ

Πέντε χρόνια μετά την πρώτη επίσημη έλευσή του στην Ελλάδα, ο σπουδαίος 80χρονος Μεξικανός συγγραφέας Κάρλος Φουέντες μάς επισκέπτεται ξανά. Αυτή τη φορά για μία διάλεξη στα αγγλικά στις 6 Οκτωβρίου (Δευτέρα), στις 7 το απόγευμα, στο Μέγαρο Μουσικής στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus. Η εκδήλωση πραγματοποιείται με τη συνεργασία των εκδόσεων «Καστανιώτη» και «Αγρα». Θα προλογίσει και θα συντονίσει η δημοσιογράφος Μικέλα Χαρτουλάρη, ενώ θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό. Η είσοδος είναι ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας, τα οποία θα διανέμονται μία ώρα πριν από την έναρξη της ομιλίας του Φουέντες.

«Η χώρα μου, το Μεξικό, είναι το ποντίκι και η Αμερική ο ελέφαντας» έχει πει ο Κάρλος Φουέντες

Δεν είναι μόνο ο πανάξιος μυθοπλάστης, ο οποίος έχει στήσει αριστουργήματα σαν τον «Θάνατο του Αρτέμιο Κρους», που γράφτηκε το 1962, όταν ο συγγραφέας ήταν μόλις τριάντα πέντε ετών. Απαντες του αναγνωρίζουν ότι είναι το άγρυπνο πολιτικοποιημένο μάτι που υπερασπίζεται τη «μικρή» του χώρα, το Μεξικό, εναντίον της επεκτατικής εξωτερικής πολιτικής της Αμερικής: «Το Μεξικό είναι σαν το ποντίκι και η Αμερική σαν τον ελέφαντα», είχε πει, θέλοντας να δηλώσει τη διαφορά μεγέθους των δύο χωρών.

Του αρέσουν οι παρομοιώσεις, αλλά όταν μιλάει για την «κακή γειτόνισσα», την Αμερική, ποτέ δεν μασάει τα λόγια του: «Για πρώτη φορά από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στον κόσμο κυριαρχεί μία και μόνο δύναμη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής διαθέτουν μια βαθιά ριζωμένη δημοκρατική παράδοση, στην οποία εγώ πάντα εναπόθετα τις τελευταίες προσδοκίες μου, διότι πρόκειται για ένα έθνος το οποίο θαυμάζω και αγαπώ για την ποιότητα των ανθρώπων του και του πολιτισμού του. Διαθέτουν, ωστόσο, και μια ιμπεριαλιστική παράδοση, η οποία θα ασκηθεί χωρίς κανέναν ενδοιασμό στη Λατινική Αμερική, την "πίσω αυλή τους". Σήμερα, μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, η Λατινική Αμερική δεν είναι καν η πίσω αυλή. Εχει περάσει στην απόλυτη λήθη».

Πάνω από πενήντα δύο υπολογίζονται τα έργα που έχει γράψει, υπηρετώντας, εκτός της ποίησης, τα είδη του μυθιστορήματος, της νουβέλας, του θεάτρου, του λογοτεχνικού δοκιμίου, του σεναρίου - στον κινηματογράφο του δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστεί με τον πολύ Λουίς Μπουνιουέλ.

Το πρώτο του βιβλίο το εξέδωσε το 1948 και έκτοτε δεν υπάρχει χρονιά που ο υπερκινητικός και μέσα σε όλα δημιουργός να μην έχει κάτι να δημοσιεύσει. Γιατί η πολιτική του ένταξη στην Αριστερά και ο αντιαμερικανισμός του δεν τον αφήνουν λεπτό να ησυχάσει. Ακολουθεί τη μακρά λατινοαμερικανική παράδοση, στην οποία ο ιδιωτικός και ο δημόσιος χώρος συναντώνται και ο συγγραφέας είναι η ζωντανή φωνή του λαού της Λατινικής Αμερικής· ο Βραζιλιάνος συγγραφέας Ζόρζε Αμάντο αποστρεφόταν αυτόν τον όρο και την ονόμαζε Νότια Αμερική.

Γιος διπλωματών, ακολούθησε τον πατέρα του στις μεταθέσεις του στις ΗΠΑ, τη Χιλή και την Αργεντινή. Σπούδασε νομικά στο Μεξικό και τη Γενεύη και μετά το πέρας των σπουδών του ακολούθησε διπλωματική σταδιοδρομία, εκπροσωπώντας τη χώρα του σε διεθνείς οργανισμούς. Εχει διδάξει σε πανεπιστήμια κύρους, ανάμεσα στα οποία το Κέμπριτζ και το Χάρβαρντ. Το 1977 τιμήθηκε με το βραβείο Romulo Gallegos, το μεγαλύτερο της Λατινικής Αμερικής, για το μυθιστόρημά του «Terra nostra» (1975). Δέκα χρόνια χρόνια αργότερα του απονεμήθηκε το Βραβείο Θερβάντες για το σύνολο του έργου του.

Αν κάτι απεχθάνεται στη λογοτεχνία, είναι η έννοια του μεταμοντέρνου: «Δεν καταλαβαίνω τι σημαίνει. Σήμερα όλοι είμαστε μετα-κάτι» έχει αντιδράσει με αποστροφή. Το μυθιστόρημά του «Ο γερο-γκρίνγκο» μεταφέρθηκε το 1989 στον κινηματογράφο από τον Λουίς Πουέντζο, με πρωταγωνιστές τον Γκρέγκορι Πεκ και την Τζέιν Φόντα. *

• Βιβλία του στα ελληνικά

ΑΓΡΑ: «Κονστάνσια και άλλες ιστορίες για παρθένους», «Το Κάθισμα του Αετού», «Νερό καμένο», «Η πορτοκαλιά ή Οι κύκλοι του χρόνου», «Ο θάνατος του Αρτέμιο Κρους».
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ: «Ανήσυχη παρέα», «Σε αυτά πιστεύω», «Οι μασκαρεμένες μέρες», «Ολες οι ευτυχισμένες οικογένειες» (υπό έκδοση).
INSTITUTO CERVANTES: «Η ενότητα και η πολυμορφία της ισπανικής γλώσσας»
ΚΕΡΔΟΣ: «Το ένστικτο της Ινές»
ΩΚΕΑΝΙΔΑ: «Τα χρόνια με τη Λάουρα Δίας», «Ντιάνα, η μοναχική κινηγός», «Η εκστρατεία».
ΘΕΜΕΛΙΟ: «Μακρινές συγγένειες», «Αύρα. Τα γενέθλια».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/09/2008

Συνομιλία του Κάρλος Φουέντες με το ελληνικό κοινό στο Μέγαρο

Πολλές εκπλήξεις και πολλές σπουδαίες μορφές της παγκόσμιας διανόησης θα φιλοξενηθούν και φέτος στις διαλέξεις του Megaron Plus στο Μέγαρο Μουσικής.

Την αρχή θα κάνει ένας μεγάλος σύγχρονος συγγραφέας που έρχεται από το Μεξικό και έχει πολλούς φανατικούς φίλους και στην Ελλάδα: ο Κάρλος Φουέντες. Τη Δευτέρα 6 Οκτωβρίου, στις 8 μ.μ., το ελληνικό κοινό θα μπορέσει να ακούσει αλλά και να ρωτήσει τον Κάρλος Φουέντες για τη διαδικασία της γραφής, για όσα τον εμπνέουν και όσα τον μελαγχολούν. Θα προλογίσει η δημοσιογράφος Μικέλα Χαρτουλάρη. Ο Κάρλος Φουέντες είναι από τους πιο παραγωγικούς σύγχρονους συγγραφείς. Μέσα σε μισό περίπου αιώνα από την κυκλοφορία της πρώτης συλλογής διηγημάτων του («Οι μασκαρεμένες μέρες», 1954), κατόρθωσε να γράψει περισσότερα από 52 έργα που έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γαλλικά, πορτογαλικά, γερμανικά, σουηδικά, δανικά, πολωνικά και φυσικά ελληνικά. Εχει γράψει όλα τα είδη πεζογραφίας: μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, δοκίμια, θεατρικά, κινηματογραφικά σενάρια, κ.ά. Εχει συνεργαστεί με έναν από τους σκηνοθέτες-θρύλους του 20ού αιώνα, τον Λουίς Μπουνιουέλ. Στην Ελλάδα τα βιβλία του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Αγρα» και «Καστανιώτης».