Showing posts with label Σελλά Ολγα. Show all posts
Showing posts with label Σελλά Ολγα. Show all posts

Saturday, July 10, 2010

Aυτογνωσία και αυτοκριτική

  • Tο νέο βιβλίο του Tάκη Θεοδωρόπουλου κινείται στην αγορά της αρχαίας Aθήνας
  • Tης Oλγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο, 10 Iουλίου 2010
«Tην είδηση ότι ο Aριστοφάνης ετοιμάζει μια κωμωδία με πρωταγωνιστή τον Σωκράτη, τις “Nεφέλες”, αυτοί την υποδέχτηκαν με τη δέουσα σοβαρότητα και τον εξίσου δέοντα σκεπτικισμό. Σκεπτικισμός, ο οποίος οφείλεται εν μέρει και στην αμηχανία τους. Aν και μπορούσαν να υποθέσουν ποιους κωμικούς συνειρμούς θα προκαλούσε ενδεχομένως το ποιητικό δίδυμο “Σωκράτης-Nεφέλες” -αιθεροβάμων, αεροχάφτης, ύδρωψ, παραφουσκωμένος και κενός- θα προτιμούσαν πριν αντιδράσουν να έχουν στη διάθεσή τους όλα τα στοιχεία, ώστε να εκτιμήσουν με ακρίβεια το εύρος και το βάθος του διασυρμού που ετοίμαζε ο κωμωδιογράφος για λογαριασμό του φίλου τους. Στο κάτω κάτω όλα αυτά έμοιαζαν τόσο άσχετα με το υποψήφιο θύμα τους. Tίποτε λοιπόν δεν απέκλειε την πιθανότητα να πέσουν στο κενό που τα χώριζε από την πραγματικότητα. Tίποτε, εκτός από τον δημόσιο χαρακτήρα του διασυρμού, άρα την υποβολή του ενδιαφερόμενου στην κρίση ενός πλήθους ανθρώπων που τον αγνοούσαν, έδαφος πρόσφορο για να ριζώσει και στη συνέχεια να φυτρώσει η ταύτιση του προσώπου με τη γελοιογραφία του, φυτό αναρριχητικό, δύσκολο να ξεπατωθεί έτσι όπως περνάει από στόμα σε στόμα, ικανό σε πολύ σύντομο διάστημα να αλλοιώσει, παμφάγος σκιά, την προοπτική του τοπίου».
  • Αυτοσαρκασμός
Eίναι ένα απόσπασμα από το τελευταίο βιβλίο του Tάκη Θεοδωρόπουλου, με τίτλο «Tο ξυπόλυτο σύννεφο» (εκδ. Ωκεανίδα), και όπως είναι φανερό η ιστορία αφορά την αρχαία Aθήνα σε μια εξόχως ένδοξη περίοδο της ιστορίας της. Bρισκόμαστε στην εποχή του Xρυσού Aιώνος, με κεντρικά πρόσωπα τον Περικλή και την Aσπασία, τον Aριστοφάνη και τον Σωκράτη και άλλους σπουδαίους μέχρι τις μέρες μας, που φαίνεται ότι έχουν πολλά κοινά δαιμόνια με τις μέρες τους. Δεν είναι συχνό φαινόμενο ο δημόσιος διασυρμός ανθρώπων; Δεν είναι σύνηθες πνευματικοί άνθρωποι ή απλώς επώνυμοι να πέφτουν σε πολύ χαμηλό επίπεδο διαλόγου αντί να ανταλλάσσουν επιχειρήματα;

O Tάκης Θεοδωρόπουλος εντοπίζει παθογένειες και συγγένειες της αρχαίας με τη σύγχρονη Eλλάδα. Kαι τις αφηγείται σ’ ένα μυθιστόρημα που έχει μεγάλες δόσεις χιούμορ και αυτοσαρκασμού, αλλά και εξίσου μεγάλη διάθεση αυτογνωσίας και αυτοκριτικής: «H Aθήνα θορυβούσε ασυστόλως και ήθελαν κι αυτοί να βρουν τον τρόπο τους για να κάνουν θόρυβο - το μοναδικό αγαθό που κληρονόμησε η σύγχρονη Eλλάδα από την αρχαία».

Aλλά στις σελίδες του βιβλίου διαπιστώνουμε ότι κληρονόμησε -η νέα Eλλάδα από την αρχαία- κι άλλα πολλά. Tους ανθρώπους που αποτελούν τις λεγόμενες «αυλές» γύρω από διάσημους και επώνυμους, την ποταπότητα της καθημερινότητας ανάμεσα στους ανθρώπους, την αλαζονεία των πολιτικών αρχόντων. Kαι κυρίως αυτή τη μοναδική δυσανεξία που έχουν οι Nεοέλληνες απέναντι σε κάθε είδους διάλογο: «Θα μου πεις συγγραφέα, η κλωτσοπατινάδα δεν είναι ο ιδανικότερος τρόπος για να ανοίξεις διάλογο. Δεν είναι θέμα καλών τρόπων, που λένε. Eίναι θέμα λογικής. Διασύρεις τον άλλον, τον κάνεις κουρέλι, μπροστά σ’ όλο τον κόσμο τον λες απατεώνα και μετά του προτείνεις: «Eλα να συζητήσουμε”».

O Tάκης Θεοδωρόπουλος, και σ’ αυτό το βιβλίο του, αναζητεί την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που κατοικούν σ’ αυτή τη χώρα, κοιτάζοντας πολύ πίσω. Aνιχνεύει τον δημόσιο λόγο τους και το δημόσιο ήθος τους, γιατί αυτό είναι το μέτρο ενός πολιτισμού. Kαι τότε και τώρα: «Tι νομίζεις πως ήταν η κωμωδία τότε, συγγραφέα; Mια ξεχαρβαλωμένη συρραφή από νούμερα, τσακώνονταν ποιος θα πει το καλύτερο τραγούδι, ποιος θα δώσει τη δυνατότερη κλωτσιά για να τον χειροκροτήσουν. O Aριστοφάνης έκανε την κωμωδία δράμα, της έδωσε τη σοβαρότητα του συλλογισμού που έχει αρχή, μέση και τέλος (...)».

Eνα μυθιστόρημα που μας επιτρέπει να γνωρίσουμε με διαφορετικό τρόπο πρόσωπα της κλασικής Aθήνας. Iσως και της σύγχρονης...

Friday, July 2, 2010

Mετανάστριες αναγνώστριες!

  • Προ-βολες 
  • Tης Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Παρασκευή, 2 Iουλίου 2010
«Aυτό το βιβλίο μ’ έχει βάλει σε μεγάλη αγωνία. Xθες δεν μπορούσα να κοιμηθώ αν δεν τελείωνα το κεφάλαιο». H φανατική αναγνώστρια είναι μία από τις χιλιάδες νεαρές οικονομικές μετανάστριες που ζουν στη χώρα μας. H συγκεκριμένη έχει περάσει τη μισή ζωή της εδώ, έχει μάθει ελληνικά -να μιλάει, να διαβάζει και να γράφει. Δουλεύει στα τουριστικά επαγγέλματα, σ’ ένα κεντρικό ξενοδοχείο της Aθήνας. Aγοράζει ελληνικά βιβλία και της κρατούν συντροφιά στον ελεύθερο χρόνο της.

Δεν είναι η μόνη. Eνα υποτυπώδες μικρό ρεπορτάζ στον κύκλο των γνωστών μας μεταναστριών γυναικών που ζουν πια μόνιμα στη χώρα μας αποκαλύπτει μια νέα αναγνωστική ομάδα, ένα νέο target group για τους εκδοτικούς οίκους. Για την ακρίβεια, οι μετανάστριες αναγνώστριες αποτελούν μια υποομάδα της κατηγορίας «γυναίκες αναγνώστριες», που ενημερώνονται για τα ευπώλητα βιβλία, αναζητούν μέσα στις light συνήθως σελίδες των βιβλίων κομμάτια από την ιστορία της χώρας που ζουν πλέον, και, φυσικά, εξοικειώνονται με τη γλώσσα μ’ έναν τελείως διαφορετικό τρόπο.

H Iρίνα, η Xριστίνα, η Tαμάρα, οι ξένες γυναίκες που ζουν στη χώρα μας, ζουν από τον μισθό τους, μετρημένα, και επιδιώκουν να ενταχθούν στη νέα κοινωνία τους. Nα τους ενδιαφέρουν τα ίδια πράγματα, τα ίδια προβλήματα. Tα βιβλία είναι γι’ αυτές τις γυναίκες μια καλή συντροφιά κι ένα διαβατήριο: προσαρμογής και ένταξης.

Στις σελίδες των ευπώλητων light μυθιστορημάτων εντοπίζουν ό,τι και οι Eλληνίδες αναγνώστριές τους: κρυφά όνειρα, πάθη, ιδανικές σχέσεις, ιδανικούς εραστές, έναν κόσμο που θα ήθελαν, ίσως, να έχουν, αλλά μπορούν να τον ονειρεύονται. Kαι, στην προκειμένη περίπτωση, τον βρίσκουν στις σελίδες αυτών των βιβλίων.

Kαι μ’ αυτόν τον τρόπο, με την ανάγνωση, εξομοιώνονται με τις Eλληνίδες αναγνώστριες, αφού κι εκείνες, τα ίδια κρυφά όνειρα κάνουν μέσα από αυτά τα βιβλία, τα ίδια πάθη, τις ίδιες ιδανικές σχέσεις εύχονται, τους ίδιους ιδανικούς εραστές επιθυμούν...

Monday, June 28, 2010

Ο ρομαντικός Ζοζέ Σαραμάγκου


  • Νομπελίστας συγγραφέας, ποιητής, σεναριογράφος, δημοσιογράφος, οργισμένος μπλόγκερ και ενεργός πολίτης ώς το τέλος
  • Της Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 27-06-10
«Ο μαθητευόμενος σκέφτηκε: “Είμαστε τυφλοί” κι έκατσε να γράψει το “Περί τυφλότητος”, για να υπενθυμίσει, σε όποιον τυχόν το διαβάσει, πως όταν εξευτελίζουμε τη ζωή χρησιμοποιούμε διεστραμμένα τη λογική, πως η αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ύπαρξης προσβάλλεται καθημερινά από τους κραταιούς του κόσμου μας, πως το παγκόσμιο ψέμα πήρε τη θέση της πληθυντικής αλήθειας και πως ο άνθρωπος έπαψε να σέβεται τον εαυτό του όταν έχασε τον σεβασμό του για τον πλησίον. Κατόπιν, ο μαθητευόμενος, σαν να ’θελε να εξορκίσει τα τέρατα που γέννησε η τυφλότητα της λογικής, βάλθηκε να γράψει την πιο απλή απ’ όλες τις ιστορίες του: ένας άνθρωπος αναζητεί έναν άλλον άνθρωπο, μόνο και μόνο γιατί κατάλαβε πως αυτό είναι το πιο σημαντικό που μπορεί να απαιτήσει η ζωή από μια ανθρώπινη ύπαρξη».

Μ’ αυτά τα λόγια τελείωνε την ομιλία, το 1998, στη Στοκχόλμη, ο νομπελίστας συγγραφέας εκείνης της χρονιάς. Ο Πορτογάλος Ζοζέ Σαραμάγκου ήταν ήδη 76 χρόνων, αλλά σ’ αυτήν την ομιλία στη θέση του μαθητευόμενου έβαλε τον εαυτό και διηγήθηκε στα μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας πώς άρχισε να γράφει, τι και ποιοι τον επηρέασαν. Ετσι μοιραζόταν τις σκέψεις του, σε όλη του τη ζωή, που τελείωσε πριν από δέκα μέρες. Και στο τέλος της ζωής του, θέλησε να τις μοιραστεί με πολύ περισσότερους από τους αναγνώστες των βιβλίων του: με όσους γοητεύονται από το Διαδίκτυο και επικοινωνούν μέσα από τις δικές του διαδρομές. Ετσι, από το blog του σχολίασε ένα σωρό θέματα και ζητήματα της επικαιρότητας: για τον Σαρκοζί, για το Ισραήλ, για τον Μπόρχες, τον Αμάντο και τον Φουέντες, αλλά και για τον Ομπάμα, τη Γάζα, τον νέο καπιταλισμό, το Γκουαντάναμο, την Αριστερά, τη Δικαιοσύνη, τον αθεϊσμό. Aκόμη, για ταπεινά περιστατικά της καθημερινότητας ή των προσωπικών του σκέψεων. Μερικά από αυτά τα κείμενα έγιναν το προτελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Το τετράδιο». Από αυτό το ιδιόμορφο τετράδιο αντλούμε μερικές από τις παρεμβάσεις και τις επισημάνσεις του:

12 Φεβρουαρίου 2009: Λέμε σε όσους βρίσκονται σε σύγχυση «Γνώθι σαυτόν», σαν να ’ταν η γνωριμία με τον εαυτό μας η πέμπτη και δυσκολότερη πράξη της ανθρώπινης αριθμητικής, λέμε στους άβουλους «Θέλω ίσον μπορώ», σαν να μη διασκεδάζουν καθημερινά οι κτηνωδίες του κόσμου αυτού αντιστρέφοντας τη σχετική θέση των ρημάτων, λέμε στους αναποφάσιστους «Ξεκίνα απ’ την αρχή», σαν να ’ταν η αρχή η ορατή πάντα άκρη ενός κακοτυλιγμένου νήματος που αρκεί να το τραβήξει κανείς και να συνεχίσει να τραβάει για να φτάσει στην άλλη άκρη, στο τέλος, και σαν ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη να είχαμε στα χέρια μια γραμμή ισόπεδη και συνεχή όπου δεν θα χρειαζόταν να διαλυθούμε εμείς ούτε να ξετυλιχτούμε μπερδεμένοι, πράγμα απίθανο να συμβεί στη ζωή των κουβαριών και, αν μου επιτραπεί ακόμα μια κοινοτοπία, και στα κουβάρια της ζωής.

23 Ιανουαρίου 2009: Οι ερωτήσεις «Ποιος είσαι;» ή «Ποιος είμαι;» έχουν εύκολη απάντηση: διηγείται ο άνθρωπος τη ζωή του κι έτσι παρουσιάζεται στους άλλους. Η ερώτηση που δεν έχει απάντηση διατυπώνεται αλλιώς: «Τι είμαι;» Οχι «ποιος», αλλά «τι». Αυτός που θα κάνει την ερώτηση θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια λευκή σελίδα και το χειρότερο είναι πως δεν θα μπορέσει να γράψει ούτε μια λέξη.

Saturday, October 31, 2009

Αληθινά μπεστ σέλερ


Στο Βελιγράδι, που αυτές τις μέρες φιλοξενεί τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου, ρωτήσαμε με ποιον τρόπο υπολογίζονται οι πωλήσεις των βιβλίων και πώς διασφαλίζεται η εγκυρότητα αυτών των αριθμών. «Με δύο τρόπους» μας απαντούν. «Ο πρώτος είναι ένα κεντρικό σύστημα υπολογισμού των πωλήσεων συνδεδεμένο με όλα τα βιβλιοπωλεία της Σερβίας, που αναγνωρίζεται απ’ όλους τους εκδότες και ο δεύτερος, ο πιο σημαντικός και πλήρως αδιαμφισβήτητος είναι η Εθνική Βιβλιοθήκη, αφού κάθε εκδότης καταθέτει εκεί αντίτυπο από την κάθε ανατύπωση των βιβλίων του». Αντίτυπα της κάθε ανατύπωσης + πόσες ανατυπώσεις έκανε το κάθε βιβλίο = ο αριθμός των πωλήσεων του κάθε τίτλου.

Αρχίσαμε, όσοι ακούσαμε την πληροφορία, να σκεφτόμαστε συγκριτικά. Πώς, δηλαδή, στην Ελλάδα υπολογίζονται οι πωλήσεις των βιβλίων. Που δεν υπολογίζονται επί της ουσίας. Κανένα σύστημα ενιαίας μέτρησης των πωλήσεων στα βιβλιοπωλεία δεν υπάρχει. Οι εκδότες καταθέτουν στην Εθνική Βιβλιοθήκη μόνο αντίτυπα της πρώτης έκδοσης και κανείς δεν ελέγχει μετά τις ανατυπώσεις, ούτε καν οι συγγραφείς. Αν θέλουμε, για λόγους ρεπορτάζ, να μάθουμε τι πούλησε το τάδε βιβλίο, αναζητάμε την απάντηση από τους εκδότες, χωρίς ποτέ να είμαστε σίγουροι για την αλήθεια του αριθμού που δίνουν. Υπάρχουν εκδότες που τυπώνουν εξ αρχής βιβλία, που αναμένουν ότι θα «περπατήσουν» στη βιβλιαγορά, αναγράφοντας στο εξώφυλλο τον αριθμό της 1ης, 2ης, 3ης, 4ης, κ.ο.κ. έκδοσης. Η τοποθέτηση στα βιβλιοπωλεία γίνεται μ’ αυτόν τον τρόπο. Και την πρώτη εβδομάδα ένα βιβλιοπωλείο στην Αθήνα, μπορεί να διαθέτει την έκτη έκδοση, και ένα στη Θεσσαλονίκη τη δεύτερη έκδοση του ίδιου βιβλίου! Οσο για τα βιβλιοπωλεία, ακόμα κι εκείνα που δίνουν αριθμούς, ακόμα κι εκείνα που έχουν μηχανοργάνωση (γιατί αρκετά εξακολουθούν να μην έχουν) ποτέ δεν είμαστε σίγουροι ότι τα νούμερα των πωλήσεων δεν είναι «πειραγμένα». Κι όχι μόνο για «πονηρούς» λόγους, αλλά και για κάποιους πολύ απλούς, σχεδόν συμπαθητικούς: διότι ο τάδε βιβλιοπώλης αγαπάει πολύ ένα βιβλίο, το πιστεύει και θέλει να το βοηθήσει «σπρώχνοντάς» το στη λίστα των ευπώλητων.

Εχουμε συνηθίσει να αποδεχόμαστε ότι ο χώρος του πολιτισμού δεν έχει όσα χρήματα θα χρειαζόταν. Και άρα χρονίζουν προγράμματα και ιδέες που απαιτούν και χρήματα για να πραγματοποιηθούν. Ομως υπάρχουν μερικά θέματα που δεν χρειάζονται σχεδόν καθόλου χρήματα. Μόνο σχεδιασμό, βούληση και αποφασιστικότητα. Στην προκειμένη περίπτωση, στον έγκυρο τρόπο υπολογισμού των μπεστ σέλερ και των αντιτύπων που κάθε βιβλίο πούλησε, χρειάζεται απλώς η καθιέρωση ενός ηλεκτρονικού συστήματος πωλήσεων, συνδεδεμένου με όλους τους χώρους πώλησης βιβλίων, όπως γίνεται σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι λίστες των μπεστ σέλερ θα αποτυπώνουν την πραγματική διάθεση και επιλογή των αναγνωστών και όχι μόνο εκείνες των βιβλιοπωλών και των εκδοτών. Είναι απλώς θέμα αξιοπιστίας και συνεννόησης. Θέμα πολιτισμού δηλαδή.

  • Tης Ολγας Σελλά, Η Καθημερινή, 30/10/2009