Δεκάδες συγγραφείς, πανεπιστημιακοί κατά της αγωγής Ν.Κοτζιά στην Athens Review of Books

Δεκάδες πανεπιστημιακοί, συγγραφείς, επιστήμονες με κείμενο που υπογράφουν υπερασπίζονται το δικαίωμα στην κριτική  και την ελευθερία του λόγου, με αφορμή  την αγωγή  που έχει υποβάλει ο νυν υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς κατά της  Athens Review of Books .

Με αυτήν ζητεί «αποζημίωση» 250. 000 ευρώ εξαιτίας της δημοσίευσης μιας επιστολής αναγνώστη ο οποίος τον χαρακτήριζε ως «τον πιο ακραίο και φανατικό, σκληρό και αμείλικτο κνίτη της γενιάς μας/του, έναν πραγματικό γκαουλάιτερ του σταλινισμού.

Θύμα λογοκρισίας ο Μαρκ Τουέϊν

Μορφή λογοκρισίας «για καλό σκοπό», βιασμός της γραφής ενός μεγάλου συγγραφέα, πράξη πολιτικής ορθότητας. Αυτές είναι μερικές από τις γνώμες για το ζήτημα που διχάζει αυτές τις ημέρες την αμερικανική διανόηση: τη νέα έκδοση του κλασικού μυθιστορήματός του Μαρκ Τουέϊν «Οι περιπέτειες του Χάκλμπερι Φιν» (1884), στην οποία οι 219 αναφορές της λέξης «νέγρος» έχουν αντικατασταθεί από τη λέξη «σκλάβος». 

Πρόκειται για απόφαση που υπαγορεύουν λόγοι πολιτικής ορθότητας, σύμφωνα με τον δρ. Αλαν Γκρίμπεν, από το Πανεπιστήμιο του Ομπερν, επιμελητή της έκδοσης, η οποία θα κυκλοφορήσει από τον εκδοτικό οίκο NewSouth Books στην Αλαμπάμα. 

Ο λόγος; Ο φόβος ότι η χρήση της λέξης «νέγρος» _ μιας από τις πιο εμπρηστικές λέξεις του αμερικανικού λεξιλογίου _ θα ενοχλήσει πολλούς μαθητές και θα τους αποτρέψει από την ανάγνωση του βιβλίου. Το μυθιστόρημα αυτό, που θεωρείται το σημαντικότερο του Τουέν, βρίσκεται στην τέταρτη θέση της λίστας με τα συχνότερα απαγορευμένα βιβλία στα αμερικανικά σχολεία σύμφωνα με το «Banned in the USA», τον κατάλογο με τα απαγορευμένα βιβλία στις δημόσιες βιβλιοθήκες και στα σχολεία των ΗΠΑ. 

Αν και δεν χρησιμοποιούσε «πολιτικώς ορθή» γλώσσα _ γεγονός που έχει προβληματίσει τους μελετητές του _, ο Τουέν υπήρξε πολέμιος του ρατσισμού και το συγκεκριμένο βιβλίο ήταν πολύ προοδευτικό για την εποχή του: ένα λευκό αγόρι γίνεται φίλος με έναν μαύρο σκλάβο και τον βοηθά να αποκτήσει την ελευθερία του. «Δεν προσπαθούμε να αφαιρέσουμε το φυλετικό θέμα από το μυθιστόρημα» δήλωσε ο δρ. Γκρίμπεν σε δημοσιογράφους, «αλλά να το εκφράσουμε με τρόπο αποδεκτό για τον αναγνώστη του 21ου αιώνα». 

Πάντως η μαύρη αμερικανή νομπελίστας συγγραφέας Τόνι Μόρισον, η οποία συνέταξε την εισαγωγή στην αγγλική έκδοση του «Χάκλμπερι Φιν» το 1996, παραδέχτηκε ότι την ενοχλεί η συχνή αναφορά της λέξης «νέγρος», αλλά επικρίνει κάθε κίνηση για την απομάκρυνση του βιβλίου από τις δημόσιες και σχολικές βιβλιοθήκες.

• Ερση Σωτηροπούλου: «Λογοτεχνία πολιτικά ορθή ίσον νεκρή»

Oι διευθυντές σχολείων δείχνουν μεγάλη ευαισθησία σχετικά με το τι μπαίνει στις σχολικές βιβλιοθήκες _ και όχι μόνο στις ΗΠΑ, που φημίζονται για την κοινωνική υποκρισία τους. Αρκεί να θυμηθούμε την πρόσφατη απόσυρση του μυθιστορήματος «Ζιγκ-Ζαγκ στις νεραντζιές» της Ερσης Σωτηροπούλου από τις σχολικές βιβλιοθήκες, υπόθεση που έφθασε ως τα δικαστήρια. «Βρίσκω απαράδεκτο να διορθώνεται ένα λογοτεχνικό έργο για λόγους πολιτικής ορθότητας. Οι λέξεις από μόνες τους δεν είναι ούτε καλές ούτε κακές. Υποβόσκει ένας βαθύς νεοσυντηρητισμός. Μια λογοτεχνία πολιτικά ορθή θα ήταν μια νεκρή λογοτεχνία» σχολίασε η συγγραφέας στο «Βήμα» με αφορμή το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέϊν. 

• ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Σάββατο 8 Ιανουαρίου 2011
•  Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=376776&dt=07/01/2011#ixzz1AVlHyBtq

Καταδικάζεται η Άγκυρα για λογοκρισία του βιβλίου «11.000 βέργες»

Το Ευρωπαϊκό Διακστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε την Αγκυρα για τη λογοκρισία του ερωτικού μυθιστορήματος «11.000 βέργες» του Γάλλου ποιητή Γκιγιόμ Απολινέρ, επικρίνοντας την καταστροφή των αντιτύπων του στα τουρκικά και την καταδίκη του Τούρκου εκδότη του βιβλίου.

Ο ενάγων Ραχμί Ακντάς, εκδότης στον εκδοτικό οίκο "Hades", εξέδωσε τον Ιούνιο του 1999 το βιβλίο "11.000 βέργες", του διάσημου γάλλου ποιητή Απολινέρ μεταφρασμένο στα τουρκικά.

Το 1999 ο Ακντάς καταδικάστηκε από δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης να πληρώσει ένα μεγάλο πρόστιμο "για έκδοση ανήθικου ή άσεμνου εντύπου, που έχει σκοπό να διεγείρει ή να εκμεταλλευτεί τις σεξουαλικές ορέξεις του πληθυσμού". Τα βιβλία κατασχέθηκαν και καταστράφηκαν.

Στην απόφασή του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων "θεωρεί ότι η αναγνώριση των πολιτιστικών, ιστορικών και θρησκευτικών ιδιαιτεροτήτων των χωρών δεν μπορεί να φτάνει ως την παρεμπόδιση της πρόσβασης του κοινού μίας συγκεκριμένης γλώσσας, στην προκειμένη περίπτωση της τουρκικής, σε ένα έργο που ανήκει στην ευρωπαϊκή λογοτεχνική κληρονομιά".

Ο Ακντάς είχε μάταια προσπαθήσει να δηλώσει ενώπιον της τουρκικής δικαιοσύνης ότι πρόκειται για ένα λογοτεχνικό έργο, ένα μυθιστόρημα που χρησιμοποιεί συγγραφικές τεχνικές όπως η υπερβολή, η μεταφορά και το γκροτέσκο.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπενθυμίζει στην απόφασή του ότι αυτό το βιβλίο είχε προκαλέσει σκάνδαλο όταν είχε πρωτοεμφανιστεί στη Γαλλία το 1907, αλλά από τότε μεταφράστηκε και εκδόθηκε σε πολλές χώρες. [enet.gr, 15:11 Τρίτη 16 Φεβρουαρίου 2010]

«Ζιγκ Ζαγκ» στα αυτονόητα

Προ-βολές

Δηλαδή τώρα πρέπει να πανηγυρίσουμε το αυτονόητο! Οτι ένα βιβλίο λογοτεχνίας, ένα μυθιστόρημα, που είχε κατηγορηθεί ως «ακατάλληλο» για να αναγνωστεί από τους μαθητές, θα μπορεί πλέον να διατίθεται και να διακινείται ελεύθερα στις σχολικές βιβλιοθήκες της χώρας. Πρόκειται για το πολύπαθο «Ζιγκ Ζαγκ στις νερατζιές» της Ερσης Σωτηροπούλου, εκδ. Κέδρος, που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει το κόκκινο πανί, συκοφαντήθηκε, κυνηγήθηκε, μηνύθηκε εντέλει. Χθες, ευτυχώς, όλα αυτά πέρασαν στη σφαίρα του κακού εφιάλτη. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών δέχθηκε τελικά την αίτηση ανακλήσεως που υπέβαλε η συγγραφέας για την προηγούμενη απόφασή του. «Είναι ένα μικρό φως αισιοδοξίας ότι ο σκοταδισμός θα συναντιέται κάποτε μόνο ως έννοια, στα λεξικά που θα υπάρχουν στις σχολικές βιβλιοθήκες, όπου θα βρίσκεται και πάλι το βιβλίο της Ερσης Σωτηροπούλου», δήλωσε ο δικηγόρος της συγγραφέως, Νίκος Σκούτας.

Ελπίζω, τώρα που όλα τελείωσαν, να σκεφτούμε, όλοι κι ένα ακόμα ζήτημα, παραπληρωματικό αυτής της θλιβερής ιστορίας. Να μας απασχολήσει, δηλαδή, και το πόσοι μαθητές μπαίνουν στις σχολικές βιβλιοθήκες, πόσες υπάρχουν, πώς λειτουργούν, πώς εμπλουτίζονται με νέες εκδόσεις, πόσο «εθίζονται» οι μαθητές στην ύπαρξή τους στα σχολεία.

Κάθε φορά (και δεν είναι λίγες οι φορές) που ένα έργο τέχνης, ένας πίνακας, ένα βίντεο, μια θεατρική παράσταση, ένα τραγούδι (θυμάστε; Eχει συμβεί και με τραγούδια) θεωρείται ότι προκαλεί τη δημοσία αιδώ και ότι είναι κακό παράδειγμα ειδικά για τους νέους, ξεχνάμε κάτι σημαντικό: το πώς εκπαιδευόμαστε για να γίνουμε κοινωνοί του πολιτισμού και των εκδηλώσεών του. Πώς, δηλαδή, διδασκόμαστε να παρακολουθούμε τα ρεύματα στην τέχνη, να διακρίνουμε την εξέλιξη ή το νέο, την καλλιτεχνική πρωτοπορία από τη στασιμότητα ή τον εντυπωσιασμό. Αν (μα εντελώς αν) συνέβαινε αυτό, αυτά θα ήταν τα κριτήριά μας για τα έργα τέχνης κάθε είδους κι όχι τα στερεότυπα που ο καθένας μας κουβαλάει.

Σ’ αυτή την ιδεατή περίπτωση, αν κάποιος έκανε ασφαλιστικά μέτρα για να αποσυρθεί ένα έργο τέχνης, θα θύμιζε απλώς εκείνο το ανέκδοτο με τη γεροντοκόρη που είχε ανέβει στην ντουλάπα για να βλέπει καλύτερα το ζευγάρι που ερωτοτροπούσε στην απέναντι πολυκατοικία...

• Tης Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, 29/01/2009
  

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΑΠΟΤΙΜΟΥΝ ΤΟ 2008 ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ

Φωτιές, λογοκρισία και λίγη ελπίδα

Της Έφης Φαλίδα, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 2 Ιανουαρίου 2009

Το 2008 ήταν η χρονιά των μελανών σημείων για το βιβλίο. «Το 2009 θα είναι δυσκολότερο» προβλέπουν συγγραφείς, που είδαν και την λογοκρισία προ των πυλών...

Το 2008 ήταν για το βιβλίο η χρονιά των μελανών σημείων. Γι΄ αυτό δεν φταίνε τα βιβλία, των οποίων άλλωστε η παραγωγή ήταν μεγάλη, αλλά οι ιστορίες των ανθρώπων που ασχολούνται με αυτά που μάλλον θάμπωσαν το γκλάμορ της λίστας των μπεστ σέλερ, των βραβευμένων συγγραφέων και των έργων τους. Ήταν η χρονιά της αμφισβήτησης των Κρατικών Βραβείων, της συζήτησης για την «παρεΐστικη» στάση των κριτικών βιβλίου, των «διακειμενικών αναφορών» στη «Βίλλα Κομπρέ» (εκδ. Καστανιώτης) του Αλέξη Σταμάτη (που έχει ήδη πωλήσει 14.000 αντίτυπα), της επίθεσης από τη λογοκρισία στο μυθιστόρημα της Έρσης Σωτηροπούλου «Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές».

• Και καλές στιγμές. Υπάρχουν όμως και οι καλές στιγμές που ξεπήδησαν άλλοτε από τις σελίδες βιβλίων που ξεχώρισαν και άλλοτε από αφιερώματα με τα οποία τιμήθηκαν οι Έλληνες λογοτέχνες και η προσφορά τους στα ελληνικά γράμματα. Όπως το συνέδριο για τον Μ. Καραγάτση που οργάνωσε το Μουσείο Μπενάκη για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, οι εισηγήσεις και τα συμπεράσματα του οποίου ακούστηκαν πολύ. Ακόμα και οι τηλεοπτικές διασκευές έδωσαν στο «10» του Μιχάλη Καραγάτση (Εστία) και στα «Ματωμένα Χώματα» (Κέδρος) της Διδώς Σωτηρίου μία νέα καριέρα, καθώς πούλησαν 22.000 και 24.000 αντίτυπα.

«Δυσκολότερο το ΄09». «Η χρονιά ήταν δύσκολη και η ερχόμενη προβλέπεται δυσκολότερη. Όμως οι φανατικοί φίλοι του βιβλίου παραμένουν πιστοί», λέει στα «ΝΕΑ» η Ευγενία Φακίνου, που ομολογεί ότι της προκάλεσε «ξάφνιασμα» η βράβευσή της με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος: «Ως πεζογράφος δώδεκα μυθιστορημάτων, υποψιάζομαι το σκεπτικό της επιτροπής και τους ευχαριστώ που διάλεξαν την πρώτη μου συλλογή διηγημάτων “Φιλοδοξίες κήπου”». Για εκείνην η χρονιά πέρασε με τη συγγραφή του μυθιστορήματος «Για να δει τη θάλασσα» (εκδ. Καστανιώτης) και με την ανάγνωση πολλών βιβλίων από τις νέες κυκλοφορίες. «Πρόλαβα να διαβάσω τις “Αλήθειες των άλλων” (Κέδρος) του Νίκου Θέμελη. Μεγάλη κι ευχάριστη έκπληξη μου έκανε ο Γιάννης Ατζακάς με τα “Θολός βυθός” και “Διπλωμένα φτερά” (Άγρα). Σε αυτά τα βιβλία ανακάλυψα έναν συγγραφέα και για το μέλλον», προσθέτει.

Βραβείο αναγνωστών. Το μυθιστόρημα- εγχειρίδιο αυτογνωσίας «Όλα σου τα ΄μαθα, μα ξέχασα μια λέξη» του Δημήτρη Μπουραντά απέσπασε το φετινό Βραβείο Αναγνωστών (με ψηφοφορία με SΜS και μέσω Ίντερνετ από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου). Ο συγγραφέας και καθηγητής του Μάνατζεμεντ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών είδε το βιβλίο του να βρίσκεται στην τέταρτη θέση των μπεστ σέλερ με 45.000 αντίτυπα. Στον δικό του απολογισμό σημειώνει τα «πλην» και τα «συν» της χρονιάς «στην Εθνική Βιβλιοθήκη και το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά που κινδύνευσαν να καούν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων επεισοδίων, και στις Λέσχες Ανάγνωσης στην επαρχία που πολλαπλασιάζονται και αποτελούν μια αισιόδοξη τάση για το βιβλίο ως προϊόν πολιτισμού».

Μπεστ σέλερ. Στον χώρο της φετινής, ελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής πάντως, πέρα από το Τop-10, από τις πιο πρόσφατες κυκλοφορίες, «Ο χορός των μυστικών» της Ελένης Τσαμαδού (Ψυχογιός) έχει πουλήσει 24.000 αντίτυπα, το «Λίγο από το αίμα σου» της Σώτης Τριανταφύλλου (Πατάκης) 21.000, το «Μου το είπε ένας άγγελος» της Καίτης Οικονόμου (Ωκεανίδα)

23.500, «Το παιδί της αγάπης» της Μαρίας Τζιρίτα (Ψυχογιός) 18.000 όπως και η «Αηδονόπιτα» του Ισίδωρου Ζουργού (Πατάκης) και στα 13.500 αντίτυπα βρίσκεται το «Τι ζητούν οι βάρβαροι» (Ελληνικά Γράμματα) του Δημοσθένη Κούρτοβικ και στα 12.000 «Το Show είναι των Ελλήνων» (Κέδρος) του Μένη Κουμανταρέα που μόλις κυκλοφόρησε. Γύρω στα 13.000 αντίτυπα πούλησε αμέσως μόλις κυκλοφόρησε το «Logicomix», «γκράφικ νόβελ» των Απόστολου Δοξιάδη και Χρίστου Παπαδημητρίου (Ίκαρος) και 14.000 το συλλογικό «Ελληνικά Εγκλήματα 2» (Καστανιώτης).

«Έχουμε επίφαση ελευθεριότητας»
Δ.Κ.

Η Έρση Σωτηροπούλου θα θυμάται ότι το 2008 ο δικηγόρος Κώστας Πλεύρης έκανε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά του βιβλίου της «Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές» και ο δικαστής Δημήτρης Γαβαλάς την ενέκρινε και αποφάσισε να αποσυρθεί το βιβλίο από τις σχολικές βιβλιοθήκες, με το επιχείρημα ότι το βιβλίο είναι ένα «πορνογράφημα που διαφθείρει τις αγνές παιδικές ψυχές». Η συγγραφέας έκανε αίτηση ανάκλησης που συζητήθηκε την 1η Δεκεμβρίου και εκκρεμεί η οριστική απόφαση. «Έχουμε μία δημοκρατική βιτρίνα, μία επίφαση ελευθεριότητας. Την ίδια στιγμή τα κρούσματα σιωπηλής και άμεσης λογοκρισίας όπως αυτή που δέχτηκε το βιβλίο μου έχουν αυξηθεί. Ένα βιβλίο, ένα έργο τέχνης είναι ένα αισθητικό σύνολο. Η λογοκρισία δεν το αντιμετωπίζει σαν τέτοιο αλλά απομονώνει στοιχεία και πολύ εύκολα παραποιεί. Για παράδειγμα, ανάμεσα στα άλλα ο κ. Πλεύρης με κατηγόρησε ότι μυώ τα παιδιά στο σεξ με ηλεκτρικές συσκευές. Κι αυτό επειδή υπάρχει στο βιβλίο μια πολύ τρυφερή σκηνή όπου η μικρή ηρωίδα γέρνει κι αγκαλιάζει το ψυγείο όπως αγκαλιάζει κανείς το μαξιλάρι του σε στιγμές μοναξιάς και θλίψης».

ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Το ΔΣ του Συλλόγου Εκδοτών Βιβλίου Αθηνών (ΣΕΒΑ) με ανακοίνωσή του χαρακτηρίζει «απαράδεκτη» τη δικαστική απόφαση για προσωρινή απόσυρση του βιβλίου της Ερσης Σωτηροπούλου από τις σχολικές βιβλιοθήκες. Η απόφαση «φανερώνει την υποκρισία, αλλά και προσπάθεια ορισμένων να γυρίσουν πολύ πίσω την κοινωνία και να επιβάλουν καθεστώς λογοκρισίας, ξεκινώντας από το πιο ευαίσθητο τμήμα της, τους μαθητές», τονίζει ο ΣΕΒΑ. Έχοντας υπόψη και την απαγόρευση της προβολής της εκπομπής του Στέλιου Κούλογλου με θέματα την ακρίβεια και την έρευνα για τη γενιά των 700 ευρώ, διαπιστώνει κανείς ότι το κράτος κινείται σταθερά σε δρόμους ανεπίτρεπτους.

Λογοτεχνία ή πορνογραφία;

Ε. Σωτηροπούλου: Η ηθικολογία διψάει για «αμαρτία»

«Δεν πρόκειται να απολογηθώ για το βιβλίο μου. Τα όρια μεταξύ λογοτεχνίας και πορνογραφίας είναι σαφή και εύληπτα, ακόμα και για τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας. Αλλά βέβαια η ηθικολογία χρειάζεται το πορνό, διψάει για “αμαρτία”, γιατί έτσι μόνο μπορεί να ορίσει τον εαυτό της». Οι φράσεις ανήκουν στη συγγραφέα Ερση Σωτηροπούλου, που γίνεται μάρτυρας μιας ακόμη επίθεσης στο βραβευμένο με κρατικό βραβείο μυθιστορήματος βιβλίο της «Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές» (εκδ. Κέδρος)...