Οι Γερμανοί και το τραύμα του 20ού αιώνα

 

Μια πρώιμη ανατομία της ανόδου του ναζισμού σε άμεση συσχέτιση με τα εθνικά χαρακτηριστικά του γερμανικού λαού από τον κορυφαίο γερμανοεβραίο κοινωνιολόγο και ιστορικό των πολιτισμών

Καρασαρίνης Μάρκος, ΤΟ ΒΗΜΑ:  30/08/2015

Νόρμπερτ Ελιας
Ναζισμός και γερμανικός χαρακτήρας
Δοκίμιο πάνω στην κατάρρευση του πολιτισμού
Μετάφραση Γιάννης Πεδιώτης, Γιάννης Θωμαδάκης
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2015
Σελ.184, τιμή 16 ευρώ

Η βαρυτική έλξη της σύγχρονης γερμανικής ιστορίας στην πορεία της Ευρώπης είναι τέτοια ώστε η σύγχρονη πολιτική της ελίτ να έρχεται ακόμη τακτικά αντιμέτωπη με το ίχνος της: στα χρόνια της κρίσης ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε βάλλεται από πολλούς στον ελληνικό και στον ξένο Τύπο ως εκφραστής ενός τυπικού «γερμανικού εθνικού χαρακτήρα», η Ανγκελα Μέρκελ ως εκπρόσωπος μιας οικονομικής «ηγεμονίας» αποικιακού χαρακτήρα. Εκτός από το εμπόριο λαϊκισμού, παρόμοια στερεότυπα υποδηλώνουν οπωσδήποτε το εύρος και τη διάρκεια του ευρωπαϊκού τραύματος του 20ού αιώνα. Η επιστημονική διαπραγμάτευση και η ιστορικοποίηση τέτοιων εννοιών αποτελούν ωστόσο το αποτελεσματικότερο αντίδοτο για την αποτροπή της έκπτωσης γνήσιων πολιτικών διαφωνιών σε οντολογικές κατηγορίες. «Εθνικός χαρακτήρας» και «ηγεμονία», για παράδειγμα, απαντώνται στο ευσύνοπτο, ευρηματικό δοκίμιο του μεγάλου γερμανοεβραίου κοινωνιολόγου Νόρμπερτ Ελίας (1897 -1990) «Ναζισμός και γερμανικός χαρακτήρας» γραμμένο την περίοδο 1961-1962 ως απόπειρα πρώιμης εξήγησης της εθνικοσοσιαλιστικής βαρβαρότητας στη βάση της εξελικτικής διαδικασίας του πολιτισμού.

Οι τύχες ενός κειμένου

• Η απίστευτη περιπέτεια του «νέου» μυθιστορήματος του κλασικού συγγραφέα του Μεσοπολέμου Μάλκολμ Λόουρι. 

Καρασαρίνης Μάρκος, ΤΟ ΒΗΜΑ: 28/07/2015

Στα τέλη του 2014 εκδόθηκε η παλαιότερη εκδοχή του κατεστραμμένου μυθιστορήματος «In Ballast to the White Sea» του Μάλκολμ Λόουρι

Ο συγγραφέας Μάλκολμ Λόουρι

Τα «χαμένα βιβλία» γνωστών συγγραφέων είναι της μόδας. Ημιτελή κείμενα, πρωτόλεια έργα, μεταθανάτια χειρόγραφα, όλα ξεχασμένα σε συρτάρια, ντουλάπες, αρχεία, βιβλιοθήκες, κάτω από κουβάδες ή μέσα σε παπουτσοθήκες, ανακαλύπτονται από επίμονους επιμελητές εκδόσεων που ξεσκονίζουν επαγγελματικά τα κατάλοιπα της λογοτεχνίας πρόθυμοι να προσφέρουν στο κοινό αυτό στο οποίο δεν ήλπιζε πια - άλλο ένα σύνολο λέξεων του μεγάλου ονόματος της αρεσκείας τους.

Οι αιώνες του Περικλή

• Οι πολυπρισματικές όψεις της εικόνας του αθηναίου ηγέτη από την αρχαιότητα ως σήμερα σε μια συστηματική νέα προσέγγιση

Καρασαρίνης Μάρκος, ΤΟ ΒΗΜΑ:  19/07/2015

Ο Περικλής Αγορεύων στην Πνύκα.Πίνακας του Philipp von Folz,1860

Vincent Azoulay
Περικλής.
Η αθηναϊκή δημοκρατία υπό τη
δοκιμασία του μεγάλου ανδρός
Πόλις, 2015, τιμή 20 ευρώ

Ο άνθρωπος που πρώτος χρησιμοποίησε την έκφραση «αιώνας του Περικλή» ήταν ο Φρειδερίκος Β΄ της Πρωσίας το 1741 σε ένα κείμενο που γράφτηκε με την εγκωμιαστική ενθάρρυνση και την επιμέλεια του ίδιου του Βολταίρου. Η επακριβής χρονολόγηση της εμβληματικής φράσης από τον γάλλο ιστορικό Βενσάν Αζουλέ είναι χαρακτηριστική της προσέγγισής του. Στόχος του «Περικλή» δεν είναι να εκβιάσει την ενιαία αφήγηση ενός βίου αλλά να υποδείξει το αποσπασματικό στοιχείο των πηγών για τον ηγέτη της αθηναϊκής δημοκρατίας και να παρακολουθήσει την αναπαράστασή του από την εποχή του ως σήμερα. Το ερώτημα στο οποίο απαντά τελικά ξεπερνά τα συμβατικά όρια μιας βιογραφίας: πρόκειται για τη διερεύνηση της σχέσης του ατομικού με το συλλογικό, του πολιτεύματος με τον πολιτικό άνδρα.

Γκορ Βιντάλ: Ο εριστικός δεξιοτέχνης

• Τρία χρόνια μετά τον θάνατο του αμερικανού συγγραφέα, ένας διά βίου φίλος του αποτυπώνει το ταλέντο και (κυρίως) τα ελαττώματά του

Καρασαρίνης Μάρκος, ΤΟ ΒΗΜΑ: 15/04/2015

Ο Γιουτζίν Λούις Βιντάλ εκτός από δεξιοτέχνης του λόγου ήταν και ένας παθολογικός καβγατζής (σε φωτογραφία του 1977) Σε πολλούς ο μακαρίτης Γκορ Βιντάλ είναι γνωστός ως ένας μεγάλος τεχνίτης του ιστορικού μυθιστορήματος.
Αρκετοί τον θυμούνται ως εξέχον μέλος της μειοψηφίας εκείνης των διανοουμένων που τοποθετούνται αριστερότερα του Δημοκρατικού Κόμματος και άσκησαν δριμύτατη κριτική από νωρίς στην προεδρία του Τζορτζ Μπους. Κάποιοι μπορεί και να έχουν συγκρατήσει στο μυαλό τους τη μακρινή του συγγένεια με τον πρώην αντιπρόεδρο Αλ Γκορ.