Η Αμερικανίδα συγγραφέας σε φωτογραφία του 1962, σε ηλικία 29 χρόνων |
Γιατί τότε ανέλαβε την επιμέλεια; Διότι καθώς η Σόνταγκ (1933-2004) κληροδότησε το αρχείο της στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, χωρίς καμία απαγόρευση ως προς την αξιοποίησή του, αργά ή γρήγορα κάποιος άλλος θα την αναλάμβανε.
Η αποστολή του ήταν ασφαλώς πολύ επώδυνη. Οι αφηγήσεις της μάνας του περιλαμβάνουν λεπτομέρειες για την αφύπνιση της σεξουαλικότητάς της, τις πρώτες ομοφυλοφιλικές εμπειρίες της, αλλά και τον γάμο της, μόλις στα 17 της, με τον καθηγητή της και πατέρα του, Φίλιπ Ριφ. Ο σύντομος έγγαμος βίος τους δεν καταγράφεται λεπτομερειακώς. Μπορεί ωστόσο κάποιος να βγάλει συμπεράσματα για την ποιότητά του από επιγραμματικές σκέψεις: «Ο θεσμός του γάμου αποσκοπεί στην άμβλυνση των συναισθημάτων και στην επανάληψη».
Ούτε οι λεσβιακές εμπειρίες την κάνουν ευτυχέστερη. Για λίγο αντιμετωπίζει εκστατική την προοπτική των ελεύθερων σχέσεων. Αλλά αμέσως μετά περιγράφοντας τη σαδομαζοχιστική της σχέση με μια γυναίκα στο Παρίσι αλλά και με τη δραματουργό Μαρία Αϊρίν Φορνς, βυθίζεται στην απόγνωση. Γράφει: «Ζω τη ζωή μου σαν να είναι ένα θέαμα φτιαγμένο για μένα. Ζω τη ζωή μου, αλλά δεν ζω μέσα σ' αυτήν».
Παρούσες είναι και οι πρώτες λογοτεχνικές της ανακαλύψεις. Γράφει για τον Κάφκα ότι «έχει κάτι που δεν έχει κανένας άλλος μοντέρνος: τη μαγεία της πραγματικότητας ακόμα και στην πιο "εξαρθρωμένη" φράση...>».
Απουσιάζει, όμως, πλήρως η εσωτερική ματιά στον εξωτερικό κόσμο. Θα μπορούσε κανείς να επικαλεστεί κάποια λογοτεχνική αξία; Οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» σχεδόν το αποκλείουν: «Για τη Σόνταγκ η συγγραφή ήταν όσο απαραίτητη είναι η αναπνοή. Ηταν όμως ένα είδος εργαστηριακής "αναπνοής". Δεν ήταν αυθόρμητη στην έκφρασή της. Εδώ όμως το γράψιμό της το χαρακτηρίζει μια ανατέλλουσα αταξία. Σπανιότατα κατορθώνει να διακρίνει κανείς την οξύτατη διορατικότητα που έχουμε συνδέσει με τη δουλειά της».