Η "ΠΟΙΗΣΗ" ΈΓΙΝΕ "ΠΟΙΗΤΙΚΗ"!

«Ποιητική»: νέο όνομα, νέα στέγη, ίδιο όραμα

Είναι το ίδιο, αλλά είναι άλλο. Το πιο σταθερό και συνεπές περιοδικό για την ποίηση που κυκλοφορεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, αλλάζει εκδοτική στέγη, όνομα και λίγο εμφάνιση. Η «Ποίηση» που ίδρυσε και διευθύνει ο ποιητής Χάρης Βλαβιανός, που μέχρι τώρα στεγαζόταν στις εκδόσεις «Νεφέλη», μετακομίζει στην οδό Πειραιώς, στις εκδόσεις «Πατάκης» με τον τίτλο «Ποιητική» και τον ίδιο διευθυντή. Το πρώτο τεύχος της «Ποιητικής» είναι ήδη στα βιβλιοπωλεία και στη διάθεση του κοινού και στις σελίδες του έχει δοθεί μεγάλο βάρος σε Ελληνες ποιητές που με το έργο τους (ποιητικό, μεταφραστικό, δοκιμιακό) «φωτίζουν το τοπίο της απαιτητικής και δύσκολης τέχνης»: Αρανίτσης, Κοροπούλης, Μπλάνας, Χριστοδούλου, Βέλτσος, Τοπάλη, Γιαννίση, Χρυσόπουλος, Ελευθεράκης, Κωτούλα, Ψαρράς, Ηλιοπούλου, κ.ά., καθώς και σε ξένους ποιητές, κλασικούς και μη, οι οποίοι τροφοδοτούν, ο καθένας με τον τρόπο του, τις αισθητικές αναζητήσεις του περιοδικού. Σ’ αυτό το τεύχος ξεχωρίζει η απόδοση στα νέα ελληνικά πέντε λυρικών ποιητών (Πίνδαρος, Καλλίνος, Τυρταίος, Αρχίλοχος, Σαπφώ) από τη Δήμητρα Χριστοδούλου.

Ισχυρή είναι η παρουσία των ξένων ποιητών (Εντγκαρ Αλλαν Πόε, Φίλιπ Λάρκιν, της νέας ποιητικής συλλογής της Κάρολ Αν Ντάφυ, του Πωλ Μολντούν, του Γιέσπερ Σβένμπρο, κ.ά.), ενώ πλούσιες είναι οι σελίδες της κριτικής, με νέους ποιητές να αναλαμβάνουν το έργο της αποτίμησης, όπως π.χ. ο Χ. Χρυσόπουλος, που παρουσιάζει τις «Παροιμίες της Κόλασης» του Γουίλιαμ Μπλέικ, ενώ ο κριτικός Β. Χατζηβασιλείου γράφει για την άδοξη μοίρα της σολωμικής κριτικής.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΣΤΟΧΑΣΜΟΥ

Τα περιοδικά που έχουν ως περιεχόμενο θέματα της λογοτεχνικής, καλλιτεχνικής και ευρύτερα της πνευματικής ζωής, αποτελούν την αντιπροσωπευτικότερη εικόνα της τρέχουσας βιβλιοπαραγωγής: συμβάλλουν στη διακίνηση των ιδεών, προσκαλούν σε διάλογο, μεταφέρουν λογοτεχνικές τάσεις και ιδεολογικά ρεύματα από το εξωτερικό, ασκούν κριτική, πειραματίζονται, προκαλούν, μας γνωρίζουν κείμενα που αύριο θα γίνουν βιβλία.

Με σκοπό να αναδείξει τη συμβολή των περιοδικών Λόγου και Στοχασμού στη νεοελληνική πνευματική δημιουργία, το ΕΚΕΒΙ τούς αφιερώνει ειδικό θεματικό περίπτερο, με τίτλο «Συνάντηση περιοδικών» (περίπτερο 15, αριθμ. 57). Η «συνάντηση» προγραμματίζεται να καθιερωθεί ως θεσμός της ΔΕΘΒ, έτσι ώστε οι τίτλοι των περιοδικών να εναλλάσσονται κάθε χρονιά και το αναγνωστικό κοινό να ανανεώνει το ενδιαφέρον του γι’ αυτά. Πάνω από 40 περιοδικά συμμετέχουν φέτος στο περίπτερο (κατάλογο μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της Έκθεσης).

Επίσης, με την αφορμή αυτή, έχουν προγραμματιστεί δύο δημόσιες συζητήσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα των ειδικών εκδηλώσεων:

· «Η συμβολή των λογοτεχνικών περιοδικών στην πνευματική ζωή του 20^ού αιώνα», θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 29 Μαΐου 18:00-19:30 στην αίθουσα Μ. Καραγάτσης (περίπτερο 15), με ομιλητές τους: Δημήτρη Δασκαλόπουλο (ποιητή-βιβλιογράφο), Γιώργο Ζεβελάκη (ερευνητή λογοτεχνίας) και Λάμπρο Βαρελά (ερευνητή Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας). Τη συζήτηση θα συντονίσει ο καθηγητής του ΑΠΘ κ. Χ. Λ. Καράογλου.

· «Τα περιοδικά στοχασμού στον 21ο αιώνα», θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 30 Μαΐου 14:00-15:30 στην αίθουσα Μ. Καραγάτσης (περίπτερο 15), με ομιλητές τους:. Μαριάνο Καράση, (καθηγητή Νομικής Σχολής ΑΠΘ, περιοδικό Ευθύνη), Παναγιώτη Υφαντή, (λέκτορα Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, μέλος συντακτικής ομάδας περιοδικού Σύναξη), Θεόδωρο Παντούλα (διευθυντή περιοδικού manifesto) και Βίκη Σκούμπη (αρχισυντάκτρια περιοδικού αληthεια). Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Γιώργος Γιαννόπουλος, διευθυντής του περιοδικού Ένεκεν.

ΜΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ:

Τα θεατρικά περιοδικά ΓΙΑΤΙ τα αγνοούν; Δεν ασχολούνται με την τέχνη, με τον πολιτισμό, με την πνευματική ζωή; Δεν είναι, με την ευρεία έννοια, περιοδικά λόγου, στοχασμού, διακίνησης ιδεών, διαλόγου, κριτικής;

ΕΚΕΒΙ: ΓΙΑ ΠΟΙΟΥΣ ΕΙΝΑΙ;

Αυτές τις μέρες, όπως θα διαβάσατε, έγινε αλλαγή στον προεδρικό θώκο του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ). Έφυγε ο πεζογράφος Δημήτρης Νόλλας, επικαλούμενος "προσωπικούς" λόγους και ανέλαβε ο Πέτρος Μάρκαρης του οποίου η συγγραφική δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια απλώνεται στην αστυνομική λογοτεχνία. Γνωρίζω ότι έχει ασχοληθεί με το θέατρο, έχει γράψει την Ιστορία του Αλή Ρέτζο, έχει μεταφράσει κ.λπ. Το τι ήθελε στο ΕΚΕΒΙ μόνον ο ίδιος ο Μάρκαρης το γνωρίζει! Ωστόσο, λίγο-πολύ, όλοι γνωρίζουν ότι το ΕΚΕΒΙ τα τελευταία χρόνια βάλλεται λόγω της λειτουργίας του εντός πλαισίων που καθορίζονται από ορισμένες ομάδες (ας μην πω "κυκλώματα" γιατί κάποιοι προγκάνε...).

Εδώ δεν θα κάνω ανασκόπηση της δραστηριότητάς του. Με απασχολεί κάτι για το οποίο μέχρι τώρα δεν μπόρεσα να βρω απάντηση. Ιδού το ερώτημα: Το ΕΚΕΒΙ δημιουργήθηκε μόνον για τη λογοτεχνία; Όταν μιλάμε για βιβλίο εννοούμε μόνον το λογοτεχνικό; Όταν μιλάμε για περιοδικά, εννοούμε μόνον τα λογοτεχνικά; Τα βιβλία του Βάλτερ Πούχνερ, του Γιώργου Πεφάνη, της Χαράς Μπακονικόλα και τόσων άλλων θεατρολόγων δεν είναι βιβλία; Το θεατρικό περιοδικό "Δρώμενα" δεν είναι περιοδικό; Το περιοδικό "Μουσικολογία" δεν είναι περιοδικό; Ένα περιοδικό για την Εκπαίδευση, για το τραγούδι, για τον κινηματογράφο, δεν είναι περιοδικό;

Φοβάμαι ότι κάποιοι ηθελημένα περιόρισαν την ακτίνα δράσης του ΕΚΕΒΙ και για εντελώς ιδιοτελείς λόγους νοιάζονται μονάχα για τα βιβλία που εκδίδουν, και τα οποία "τυχαίνει" να είναι λογοτεχνικά! Θα σταματήσω, με την ελπίδα να βρεθεί κάποιος ν' αρπάξει την κουβέντα και να πάμε πιο πέρα!

ΑΝΕΚΔΟΤΟΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑ

Αφιερωμένο στον ποιητή Νίκο Καρούζο (1926-1990) είναι το νέο τεύχος του «Μανδραγόρα».

Ο Νίκος Καρούζος τιμήθηκε με το Β' Κρατικό Βραβείο Ποίησης (για τη συλλογή του «Ποιήματα»), με το Α' Βραβείο Ποίησης της Ομάδας των Δώδεκα (για τη συλλογή του «Ελαφος των Αστρων») και με Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή «Νεολιθική Νυχτωδία στην Κρονστάνδη»). Στο αφιέρωμα, οι αναγνώστες θα έχουν την ευκαιρία να διαβάσουν ανέκδοτα ποίηματά του, ανέκδοτα ημερολόγια των «σουηδικών ημερών» και των «ημερών της δοκιμασίας» του ποιητή και μια ανέκδοτη επιστολή του προς τον Κωστή Παπακόγκο.

Για τον ποιητή γράφουν οι: Αλέξανδρος Αργυρίου, Ιάσων Δεπούντης, Σάββας Μιχαήλ, Εύα Μπέη, Παναγιώτης Νούτσος, Μαρία Σερβάκη, Σωκράτης Σκαρτσής, Μάνος Στεφανίδης, Χρυσούλα Αγκυρανοπούλου, Μαρία Αλμυρά, Αλέξανδρος Αραμπατζής, Παναγιώτης Βούζης, Χρήστος Γιαννακός, Λίνος Ιωαννίδης και Ευ. Τζάνος.

Στον τόμο μπορεί να βρει κανείς πέρα από ανθολογημένα ποιήματα του Νίκου Καρούζου και αναλυτικό χρονολόγιο, βιβλιογραφία, εργογραφία καθώς και κριτικά αποσπάσματα για το έργο του. Επίσης, περιλαμβάνονται πορτρέτα του φιλοτεχνημένα από γνωστούς ζωγράφους αλλά και ζωγραφικά έργα του ίδιου του Νίκου Καρούζου. Περιλαμβάνονται, ακόμη, μια ανοικτή επιστολή του ζωγράφου Νίκου Ξένου προς τον ποιητή και υλικό από την αμοντάριστη ταινία της Δέσποινας Καρβέλα με τίτλο «Νίκος Καρούζος».

Το ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ του Κορδομενίδη

Το "Εντευκτήριο" του Γιώργου Κορδομενίδη γιορτάζει τα είκοσι χρόνια του κι εμείς του λέμε Χρόνια Πολλά! Από το πρώτο τεύχος παρακολουθώ το ευγενές αυτό περιοδικό της Θεσσαλονίκης που διεκδικεί την αγάπη μας - και του τη δίνουμε χωρίς φειδώ. Είναι βέβαιο ότι το "Εντευκτήριο" θα μακροημερεύσει και να είναι γερός ο Γιώργος που είναι η "ψυχή" του περιοδικού. Επέτειος, χρόνος, μνήμη. Tρεις λέξεις εμπνέουν πιστούς και τακτικούς συνεργάτες του «Εντευκτηρίου» στα ποιήματα, τα πεζογραφήματα και τα δοκίμια του γενέθλιου τεύχους με το οποίο το λογοτεχνικό περιοδικό της Θεσσαλονίκης γιορτάζει τη συμπλήρωση είκοσι χρόνων ανελλιπούς έκδοσης και παρουσίας στα ελληνικά γράμματα. Πρωτοκυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 1987 και έκτοτε «θάλλει, ευτυχώς και ευθαρσώς, εικοσάχρονο στη γενέθλια πόλη», όπως σημειώνει στο «Γενέθλιο» κείμενό του ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ Δ. Ν. Μαρωνίτης.

Στα 78 ώς τώρα τεύχη του το Εντευκτήριο, πιστό στις αρχές και τις προθέσεις που διατυπώθηκαν εξ αρχής για ένα «έντυπο χώρο» όπου συναντώνται πρόσωπα και κείμενα, παραμένει ένα ανοιχτό περιοδικό χωρίς ομάδες και λογοτεχνικές τάσεις που δεν εκφράζει μόνο την παραγωγή Θεσσαλονικέων λογοτεχνών. «Δεν ήταν εύκολα τα είκοσι χρόνια που πέρασαν και δυστυχώς τα χρόνια που ακολουθούν φαίνεται πως θα είναι ακόμη δυσκολότερα. Η αίσθησή μου είναι ότι ολοένα και λιγότεροι άνθρωποι χρειάζονται στη ζωή τους τα λογοτεχνικά περιοδικά», γράφει στο εισαγωγικό του σημείωμα ο εκδότης του «Εντευκτηρίου» Γιώργος Κορδομενίδης.

Γνωστά ονόματα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας υπογράφουν τα νέα ανέκδοτα κείμενα και ποιήματα του επετειακού τεύχους: Οι Κ. Δημουλά, Γ. Βαρβέρης, Μιχ. Γκανάς, Κ. Δασκαλάκη, Δημ. Δασκαλόπουλος, Τ. Δημητρούλια, Π. Θεοδωρίδης, Αλ. Ισαρης, Δ. Ν. Μαρωνίτης, Δημ. Νόλλας, Μαν. Ξεξάκης, Ν. Γ. Ξυδάκης, Τ. Πατρίκιος, Σ. Σερέφας, Ερ. Σωτηροπούλου, Μισέλ Φάις, Τ. Χατζητάτσης, Ντ. Χριστιανόπουλος είναι ορισμένοι εξ αυτών, ενώ στο «Καπνιστήριο» ο Γιώργος Κορδομενίδης εισχωρεί στα του οίκου του με ένα «προσωπικό» και αποκαλυπτικό κείμενο που φέρει τον τίτλο «Είκοσι χρόνια στην κουζίνα του Εντευκτηρίου».

Ο Πόρφυρας - από την Κέρκυρα!

Ένα περιοδικό που το απολαμβάνουμε. Έρχεται από την όμορφη Κέρκυρα. Ο Πόρφυρας! Περιοδικό για τα Γράμματα που το διαχειρίζοναι ωραίοι άνθρωποι, ταγμένοι στην υπηρεσία του λόγου. Ο Δημήτρης Κονιδάρης, ο Περικλής Παγκράτης, ο Θεοτόκης Ζερβός, ο Νάσος Μαρτίνος, ο Σωτήρης Τριβιζάς και ο Θεοδόσης Πυλαρινός. Κάποτε πέρασα με την ΕΡΤ από την Κέρκυρα και κάναμε μια εκπομπή. Αξέχαστες μέρες του '84-'85. Κοντά τους, κορυφαίοι άνθρωποι της λογοτεχνίας μας, καθηγητές, κριτικοί, θεατρολόγοι, ποιητές, πεζογράφοι...

Ο "Πόρφυρας" κυκλοφορεί αδιαλείπτως, προφανώς με πόνο ψυχής και κούραση που όμως δεν τη λογαριάζουν. Το περιοδικό κάθε χρόνο γίνεται και καλύτερο και θα έλεγα ότι αποτελεί πρότυπο λογοτεχνικού εντύπου. Ας μην μακρηγορώ μ' αυτά.

Αφορμή στάθηκε το υπ' αριθμόν 123 τεύχος (Απρίλιος - Ιούνιος 2007). Όλα τα περιεχόμενα είναι αξιοσημείωτα. Κανένα δεν ξεχωρίζω. Πρώτο-πρώτο το κείμενο του Βάλτερ Πούχνερ "Ο Παναγιώτης Σούτσος και η ρομαντική δραματουργία". Ο Πούχνερ, είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση στον πολιτισμό μας. Πολυμαθής και πολυγραφότατος, με δεκάδες βιβλία πάντα για το θέατρο, είναι καθηγητής στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αγαπητός στους φοιτητές και στους θεατρολόγους, ανοίγει δρόμους και τους ορίζοντες της θεατρικής έρευνας στον τόπο μας, αυτός ένας αυστριακός την καταγωγή αλλά πλέον πολιτογραφημένος Έλληνας!

Η Anna Zimbone γράφει για "Τρεις Μεγάλους Ευρωπαίους", τον Spanheim, τον Leopardi και τον Εμμανουήλ Ροϊδη. Ο Σταύρος Κρητιώτης αναφέρεται στα "Αναγραμματιζόμενα ψευδώνυμα στον Ασμοδαίο (1880-1885)". Ακολουθεί ένα μικρό αφιέρωμα στον Διονύσιο Σολωμό, μιας και διανύουμε το Έτος Σολωμού. Γράφουν: Μίλτος Καρκαζής "Ο Σολωμός για τον Κανόβα", Ανδρέας Παστελλάς "Το σολωμικό έργο - έργο εθνικής αυτογνωσίας και υψηλής αισθητικής διδαχής".

Άλλα κείμενα: Αγγέλα Κστρινάκη "Ο Καζαντζάκης και οι Πηνελόπες", Νίκος Φαλαγκάς "Μια ειδολογική διερεύνηση τριών εγγραφών από τις Μέρες Α΄του Γιώργου Σεφέρη", Ελένη Κοσμά "Για την απελευθέρωση των μορφών, ολίγα", Σάββας Πατσαλίδης "Γκοντό: Η διεθνής εξουσία της αναμονής", Γιάννης Πανούσης "Στους λαβυρίνθους της εξιχνίασης εγκλημάτων στο αστυνομικό μυθιστόρημα" και άλλα.