Αποκρυπτογραφώντας τον Θουκυδίδη

• Κλασική μελέτη για το Θουκυδίδειο έργο το βιβλίο του Τζον Φίνλεϋ "Θουκυδίδης" στην ένατη έκδοσή του εξακολουθεί να φωτίζει τον τρόπο και τις συνθήκες υπό τις οποίες ο θεμελιωτής της ιστοριογραφίας ανέπτυξε την αφήγησή του.

Ο επί σειρά ετών καθηγητής της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ όπου εξακολουθεί να είναι επίτιμος καθηγητής, στο συνθετικό αυτό έργο, ωφέλιμο όχι μόνο για τον επαείοντα αλλά εξαιρετικά θελκτικό και για τον ενημερωμένο αναγνώστη, επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στην πολιτική και πνευματική συνθήκη στην οποία γεννήθηκε η Θουκυδίδεια Ιστορία. Τοποθετεί τον δημιουργό στα πολιτικά και πνευματικά συμφραζόμενα της εποχής του και παρακολουθεί τις μεθόδους που καθοδήγησαν τη σκέψη του στη συγγραφή του σπουδαίου αυτού έργου. Γνήσιο τέκνο της Δημοκρατικής Αθήνας του 5ου π.Χ. αιώνα, επηρεασμένος από τους σοφιστές και όλο το πνευματικό υπόβαθρος της εποχής ο Θουκυδίδης κατά τον Φίνλεϋ "κράτησε ως το τέλος τόσο στο ύφος όσο και στη σκέψη τη σφραγίδα εκείνων των διαμορφωτικών χρόνων". Παράλληλα ο Φίνλεϋ αναλύει τη διεισδυτική οπτική του Θουκυδίδη απέναντι στον πόλεμο, τον μεγαλύτερο που είχε γνωρίσει ο άνθρωπος μέχρι τα κλασικά χρόνια, αναγνωρίζοντας σ' αυτή την οπτική τόσο τη δυνατότητα να διακρίνει τη σαφή υπεροχή της δημοκρατικής Αθήνας απέναντι στη Σπάρτη ["η Αθήνα πολεμούσε να επιβάλλει ένα κοινωνικό σχήμα, η Σπάρτη για να διαιωνίσει το παλιό"], όσο και την αδυναμία της να προχωρήσει σε πολιτική ενοποίηση έτσι όπως εκφράστηκε στο ζήτημα της Μιλήτου ή στη Σικελική εκστρατεία. Ο Φίνλεϋ αποκρυπτογραφεί τον Θουκυδίδη με στέρεη γνώση και γλαφυρότητα. Τα μάλα συμβάλλει η μετάφραση και η αναλυτική βιβλιογραφία του Τάσου Κουκουλιού. (Εκδ. Παπαδήμας, σελ. 402, τιμή:24,03 ευρώ). [Κρημνιώτη Π., Η ΑΥΓΗ: 08/06/2010]

Ιστορικοί απ’ όλο τον κόσμο ερευνούν τις τεχνικές του Θουκυδίδη

• Δημητρης Pηγοπουλος, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 24/03/2010
  

ΣΥΜΠΟΣΙΟ. Eπιμένει σε δύσκολους καιρούς για τα οικονομικά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ο δήμος Αλίμου στη διαιώνιση μιας καλής παράδοσης, με σημείο αναφοράς το πιο διάσημο τέκνο του, τον Θουκυδίδη. Και διοργανώνει από τις 7 ώς και τις 11 Απριλίου το τέταρτο κατά σειρά Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο με θέμα: «Τεχνικές του Θουκυδίδη μεταξύ ιστορικής έρευνας και λογοτεχνικής αναπαράστασης». Οι εργασίες του Συμποσίου θα διεξαχθούν στο Αμφιθέατρο του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης στις 8 Απριλίου και θα συνεχιστούν στις 9 και 10 του μηνός σε αίθουσα του Ζαππείου Μεγάρου.

Ηταν πριν από 25 χρόνια η πρώτη φορά που ο δήμος Αλίμου αποφάσισε να «επενδύσει» στον Θουκυδίδη εγκαινιάζοντας έναν κύκλο επιστημονικών συναντήσεων που συσπείρωσε ιστορικούς απ’ όλο τον κόσμο. Το δεύτερο Συμπόσιο έγινε το 1997 με τη συμμετοχή 22 Ελλήνων και 23 ξένων επιστημόνων. Το τρίτο Συμπόσιο πραγματοποιήθηκε πριν από τέσσερα χρόνια, με θεματικό αντικείμενο τις «Δημηγορίες» του Ελληνα ιστορικού.

Ο δήμαρχος του Αλίμου Θάνος Ορφανός υπενθύμισε, με την ιδιότητα του προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής, ότι η διοργάνωση του συμποσίου περιλαμβανόταν ανάμεσα στις προεκλογικές του δεσμεύσεις και θέλησε να συνδέσει την πρωτοβουλία με την ανάγκη η Ελλάδα να συνεχίσει να εκπέμπει θετικά μηνύματα σε μια δύσκολη συγκυρία.

Νέες απαντήσεις

«Αναμένουμε νέα ερωτήματα και, γιατί όχι, νέες απαντήσεις», τόνισε ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του Συμποσίου κ. Αντώνης Τσακμάκης. «Η έμφαση», συνέχισε, «θα δοθεί στην κρίσιμη σχέση μεταξύ ιστορίας και αφήγησης - δηλαδή ανάμεσα σε αυτό που βρίσκει μπροστά του ο ιστορικός και σε αυτό που αφήνει πίσω του»: Μέσα από ποιες διαδικασίες μορφοποιούνται τα δεδομένα της εμπειρίας σε αυτό που ονομάζουμε ιστορικό γεγονός; Πώς το εξωτερικό συμβάν μετατρέπεται σε νοητικό κατασκεύασμα και πώς αυτό μεταπλάθεται σε αφήγηση; Πώς συλλέγεται το υλικό, πώς επιλέγεται και αξιολογείται, πώς, τέλος, καθίσταται φορέας σημασίας σε μια προσπάθεια του υποκειμένου να συνδιαλεχθεί με το εκάστοτε παρόν, να κατανοήσει τη θέση του ως ανθρώπου στον χρόνο και στον χώρο, μέσα στο δι-ανθρώπινο κοινωνικό περιβάλλον και στο ιστορικό γίγνεσθαι;

Οι ανακοινώσεις του συνεδρίου υπόσχονται να προσφέρουν γόνιμα ερεθίσματα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεματικών περιοχών όπως: η ανάλυση πολιτικών και κοινωνικών δομών και φαινομένων, η ανασύσταση του παρελθόντος, η διακειμενική ανάγνωση του έργου (ο Θουκυδίδης ως αναγνώστης και ως αντικείμενο της ανάγνωσης), οι αρχές σύνθεσης του έργου, οι γλωσσικές επιλογές και το σημασιολογικό τους φορτίο, και τέλος οι αφηγηματικές επιλογές και το δικό τους σημασιολογικό φορτίο.

Την έκδοση των πρακτικών στα Αγγλικά έχει αναλάβει γερμανικός εκδοτικός οίκος, ενώ προβλέπεται και αντίστοιχος ελληνικός τόμος.