- Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ
Ο Τόμας Μαν ήταν από τους συγγραφείς εκείνους που τα μυθιστορήματά τους λειτουργούσαν και ως δοκίμια (φιλοσοφικά, αισθητικά, κ.ά.), έτσι που μπόρεσαν πάνω τους να ακουμπήσουν και οι πιο σκληροπυρηνικοί διανοούμενοι του καιρού μας, για τους οποίους ο όρος «λογοτεχνία» δεν ήταν αρκετός να καλύψει όλο το φάσμα της εσωτερικότητάς τους.
Κάθε επιλογή που κάνει ένας τέτοιου τύπου διανοούμενος, την ίδια στιγμή υπονομεύεται από μια δεύτερη σκέψη, που απαιτεί έλεγχο του συναισθήματος και συνεχή επιστροφή σε μια σταθερά αναλυτική, αποστασιοποιημένη ματιά πάνω στα πράγματα. Ολη η τέχνη του 20ού αιώνα έζησε αυτόν τον διχασμό, στις καλές περιπτώσεις, όμως, με άκρως δημιουργικά αποτελέσματα.Ο Τόμας Μαν ήταν ο οδηγός όλων αυτών και ο «Τόνιο Κρέγκερ» τοποθετεί άμεσα αυτό το θέμα (εκδόσεις Υψιλον, σε μετάφραση του Αλέξανδρου Ισαρη), παρ' ότι γράφτηκε πολύ νωρίς, το 1903. Το ότι ο συγγραφέας ήταν Γερμανός έπαιξε σημαντικό ρόλο στο δέος, με το οποίο πρόφερε κανείς το όνομά του. Ομως οι δύο Πόλεμοι που προέκυψαν, οδήγησαν τα διάφορα στρατόπεδα της διανόησης σε ακόμη πιο ακραίες επιλογές, με στόχο να δει ο καθένας ξανά τα πράγματα από το πουθενά. Ηταν πολύ δύσκολο, αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, να αναλάβει κανείς εκ νέου την ευθύνη και να υποστηρίξει κλασικές αξίες, οι οποίες, όμως, δεν εμπόδισαν την προηγούμενη καταστροφή.
