Τα βιβλία ήταν το σπίτι του

• Εφυγε στα 78 του χρόνια ο βιβλιοπώλης και εκδότης της Θεσσαλονίκης Μανώλης Μπαρμπουνάκης

«Το βιβλίο δεν είναι εμπόρευμα. Είναι μεράκι. Δεν μπορεί να γίνει επικερδής επιχείρηση. Θα σου δώσει μόνο όσα χρειάζεσαι για να ζήσεις. Οποιος περιμένει να βγάλει λεφτά πουλώντας βιβλία, ας κάνει κάτι άλλο».

Αυτό πίστευε ο Μανώλης Μπαρμπουνάκης, που συνέδεσε το όνομά του με το βιβλίο στη Θεσσαλονίκη. Αφησε την τελευταία του πνοή την Παρασκευή το πρωί, στα 78 του χρόνια. Τα 50 απ' αυτά ήταν αφιερωμένα στο βιβλίο. Η κηδεία του έγινε το Σάββατο από την εκκλησία της Νέας Παναγίας.

Γεννήθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1932 στα Περιβόλια Ρεθύμνου Κρήτης και το 1959 εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη. Ξεκίνησε ως πλασιέ βιβλίων για να γίνει ένα από μεγαλύτερα και παραδοσιακότερα ονόματα στον χώρο του βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, με φανατικούς πελάτες και πιστούς φίλους. Το πρώτο του γραφείο ήταν στα Λουλουδάδικα, στη Φραγκίνη 5. Εκεί κοιμόταν τότε. Το επόμενο στην Τσιμισκή 64.

Ανοιξε το πρώτο του βιβλιοπωλείο στην Αριστοτέλους 4, που λειτουργεί ώς σήμερα, και ακολούθησαν δύο ακόμη σε Εγνατία και Μητροπόλεως. Δεν έπαψε, όμως, να αναζητά μεγαλύτερο χώρο. Τον βρήκε στο υπόγειο της οδού Αριστοτέλους 6, όπου άνοιξε το «Κατώι του βιβλίου», από τα γνωστότερα βιβλιοπωλεία της πόλης. Ακολούθησαν το «Σπιτάκι του βιβλίου» (Καρ. Ντηλ 3) και η «Κυψέλη του βιβλίου» (Φραγκίνη 7) για μικρούς αναγνώστες. Συγχρόνως προχώρησε και στην εκδοτική δραστηριότητα.

Βρισκόταν πρωί - βράδυ στο «Κατώι», το πρυτανείο του. Εκεί υποδεχόταν τους φίλους του και κερνούσε τσικουδιά. Ετσι τον ήξερε τον ρόλο του βιβλιοπώλη ο Μ. Μπαρμπουνάκης. Να υποδεχτεί τον αναγνώστη, να τον κεράσει, να του πιάσει κουβέντα. Στο «Κατώι», η αναζήτηση ενός βιβλίου διανθιζόταν από τις φωνές του Κάρλος, του μεγάλου πολύχρωμου παπαγάλου. Υπήρχαν, όμως, και οι γάτες του, που έκοβαν βόλτες στους διαδρόμους. Ο παπαγάλος τον άφησε τον 2001, κι ο Μ. Μπαρμπουνάκης τον αποχαιρέτησε με μια μαντινάδα. Του απέμεινε για παρέα η γάτα του, η Ελένη - όπως έλεγαν και τη μάνα του. Αν και γριά, τον προστάτευε, κοιτώντας καχύποπτα όποιον πλησίαζε...

Οι φιλίες που έκανε τόσα χρόνια, πολλές και σημαντικές. Μενέλαος Λουντέμης, Μάριο Σοάρες, Βασίλης Βασιλικός, Μάνος Κατράκης, που έγινε και κουμπάρος του, ΚΥΡ, Τζένη Καρέζη, Κώστας Καζάκος, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Στέλιος Παπαθεμελής, Χρήστος Σαρτζετάκης, Μαρία Ρεζάν, Γιώργος Ράλλης, Μάριος Πλωρίτης, Ακης Τσοχατζόπουλος, Δημήτρης Κολλάτος, Κώστας Βουτσάς, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Θανάσης Βαλτινός, Μανώλης Ρασούλης, Φρέντυ Γερμανός, Αντώνης Σουρούνης, Μίμης Ανδρουλάκης και πολλοί άλλοι.

Ηταν φίλος και της «Ε». Συχνά τηλεφωνούσε στον Κίτσο Τεγόπουλο για να κάνει παρατηρήσεις και να συζητήσει μαζί του.

• ΣΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 28 Ιουνίου 2010

Μια ζωή αφοσιωμένη στα παιδιά

Αγαπούσε τα παιδιά και την αγαπούσαν. Η συγγραφέας πολλών έργων παιδικής λογοτεχνίας Νίτσα Τζώρτζογλου πέθανε χθες τριγυρισμένη από την οικογένειά της και τους φίλους της. Είχε ασφαλώς την ικανοποίηση ότι έδωσε στους μικρούς αναγνώστες πολλά κίνητρα για να γίνουν ενήλικοι αναγνώστες και φίλοι του βιβλίου.

Η Νίτσα Τζώρτζογλου άρχισε ν’ ασχολείται με την παιδική λογοτεχνία από το 1969, πριν από 40 χρόνια δηλαδή. Τα πρώτα της ποιήματα βραβεύτηκαν από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά -έναν πρωτοπόρο για την παιδική λογοτεχνία φορέα- και στη συνέχεια κέρδισε δύο ακόμη βραβεία από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά και τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου για τα βιβλία της «Τομ, Τόμμυ και Σία» και «Ο Σιναπόσπορος».

Από τότε μέχρι το τέλος της ζωής της ήταν αφοσιωμένη στην παιδική λογοτεχνία και στις αγωνίες των παιδιών και έγραψε περίπου 55 βιβλία που κυκλοφόρησαν από τους γνωστότερους εκδοτικούς οίκους της χώρας. Καταπιάστηκε ιδιαίτερα με θέματα που αφορούν την προεφηβική λογοτεχνία και την ιστορία.

Σ’ όλη τη διάρκεια της συγγραφικής της ζωής δεν σταμάτησαν οι διακρίσεις. Το βιβλίο της «Προ Χριστού στη Βραυρώνα» μπήκε στον τιμητικό πίνακα του βραβείου Χανς Κρίστιαν Αντερσεν και το «Τρία Σίγμα» κέρδισε το Κρατικό Βραβείο το 1989. Οι διακρίσεις δεν σταμάτησαν εδώ αφού τιμήθηκε όλα αυτά τα χρόνια από την Εθνική Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, την Εταιρεία Προστασίας Αναπήρων Παίδων, την Εστία Ν. Σμύρνης, τον Ροταριανό Ομιλο Νότου, κ.ά. Για το σύνολο του έργου της βραβεύτηκε με το έπαθλο Πηνελόπης Δέλτα το 1997 και από το Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά το 2006.