Ο Θανάσης Βαλτινός (γενν. 16 Δεκεμβρίου 1932) είναι πεζογράφος, σεναριογράφος και πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών [για το 2016].
Γεννήθηκε στο Καστρί Κυνουρίας. Στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου η οικογένειά του μετακινήθηκε σε διάφορες πόλεις και ο Βαλτινός φοίτησε στα γυμνάσια Σπάρτης, Γυθείου και Τρίπολης. Παρακολούθησε μαθήματα στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Παντείου και σε σχολή κινηματογράφου.
Μια ανάγνωση από τον Γιώργο Αριστηνό στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει», την Τετάρτη 22 Απριλίου
«Τρία πλατάνια τα τρία
αράδ' αράδα/ κι ένας πλάτανος παχύν ίσκιον απ' όχει./ Στα κλωνάρια του
σπαθιά 'ναι κρεμασμένα/ και στη ρίζα του τουφέκια ακουμπισμένα/ κι από
κάτω του Βαρλάμης ξαπλωμένος». Από τους στίχους του δημοτικού τραγουδιού εκκινεί το αφήγημα «Ο τελευταίος Βαρλάμης» (Εστία, 2010) του Θανάση Βαλτινού,
ένα λογοτεχνικό κείμενο υψηλής ιστορικής πυκνότητας και ιστορικής
σημασίας. Πρωτοπαρουσιάστηκε δημόσια σε μορφή προφορική. Ήταν το κείμενο
της ομιλίας του βραβευμένου πεζογράφου και ακαδημαϊκού κατά την τελετή
της υποδοχής του στην Ακαδημία Αθηνών τον Απρίλιο του 2010.
Το ίδιο κομψό με τον Μένη Κουμανταρέα ήταν και το σπίτι όπου
τελείωσε τόσο βίαια η ζωή του. Οδός Ζακύνθου 3, απέναντι από τη
Δημοτική Αγορά Κυψέλης.
Στις άβολες ώρες των αποχαιρετισμών,
όσοι μένουμε πίσω φέρνουμε στον νου στιγμές που μοιραστήκαμε μ’ εκείνον
που έφυγε. Οι στιγμές που μοιράζεται ένας δημοσιογράφος μ’ ένα δημόσιο
πρόσωπο είναι οι συνεντεύξεις που του έκανε. Ισως και κάποιες
συναναστροφές σε εκδηλώσεις. Ο Μένης Κουμανταρέας χάρισε στους
αναγνώστες της «Κ» πολλές από τις σκέψεις του όχι μόνο μέσα από τα 24
βιβλία του, αλλά και μέσα από τις συνεντεύξεις που μας παραχώρησε. Τις
ανέσυρα την περασμένη Κυριακή, τις ξαναδιάβασα και θυμήθηκα εκείνες τις
συναντήσεις. Πότε στο σπίτι της οδού Ζακύνθου 3, πότε στο σπίτι του στην
Κηφισιά (εκεί ηρεμούσαν παλαιότερα με την κυρία Λιλή), μια φορά στο
εστιατόριο Cellier – που επίσης δεν υπάρχει πλέον (σ’ ένα γεύμα για τον
Τίτο Πατρίκιο). Μόνο στο καλοκαιρινό του σπίτι στο Ξυλόκαστρο δεν είχα
πάει ποτέ.
Τη μετάφραση της ελληνικής λογοτεχνίας προωθεί η Ακαδημία Αθηνών
Κουζέλη Λαμπρινή ΤΟ ΒΗΜΑ: 18/3/2011
Φωτ.αρχείου: Θανάσης Βαλτινός
Ενα φιλόδοξο πρόγραμμα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης νέων μεταφραστών ελληνικής λογοτεχνίας θα πραγματοποιήσει η Ακαδημία Αθηνών σε συνεργασία με τα Ιδρύματα Πέτρου Χάρη και Κώστα και Ελένης Ουράνη, που λειτουργούν υπό την αιγίδα της.
Τους σκοπούς του προγράμματος παρουσίασε σε συνέντευξη Τύπου ο ακαδημαϊκός κ. Θανάσης Βαλτινός. Όπως τόνισε, η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση μιας νέας γενιάς ξένων μεταφραστών της ελληνικής λογοτεχνίας προς τις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες είναι ζωτικής σημασίας για την προβολή και διάδοση της λογοτεχνίας μας στο εξωτερικό.
Φιλοδοξία είναι οι σπουδαστές του προγράμματος να αποτελέσουν αργότερα τη νέα γενιά πρεσβευτών του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό, εφάμιλλη της γενιάς του Edmund Keeley και του Jacques Lacarriere.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μαθήματα νεοελληνικής γλώσσας σε συνεργασία με το Διδασκαλείο του Πανεπιστημίου Αθηνών, μαθήματα λογοτεχνικής μετάφρασης σε συνεργασία με το ΕΚΕΜΕΛ και τα ξένα μορφωτικά ινστιτούτα στην Ελλάδα, καθώς και σεμινάρια για τη λογοτεχνία και συναντήσεις με συγγραφείς σε συνεργασία με την Εταιρεία Συγγραφέων, το ΕΚΕΒΙ και άλλους φορείς.
Απευθύνεται σε ώριμους νέους της αλλοδαπής οι οποίοι είναι φυσικοί ομιλητές μιας ξένης γλώσσας και έλληνες μετανάστες στην αλλοδαπή πρώτης και δεύτερης γενιάς, έχουν πτυχίο σε κάποιον συναφή κλάδο των ανθρωπιστικών επιστημών, γνωρίζουν ελληνικά σε ικανοποιητικό βαθμό ή έχουν έφεση στην εκμάθηση ξένων γλωσσών και έχουν να επιδείξουν κάποιο μεταφραστικό έργο.
Στο πλαίσιο του προγράμματος υπολογίζεται ότι θα εκπαιδεύονται 5-6 σπουδαστές κάθε έτος, οι οποίοι στη διάρκεια της εκπαίδευσής τους θα εκπονούν μεταφραστική εργασία υπό την επίβλεψη ενός δόκιμου μεταφραστή.
Τη χρηματοδότηση του προγράμματος έχει αναλάβει το Ιδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη. Η έδρα του θα βρίσκεται σε ιδιόκτητο οίκημα της Ακαδημίας Αθηνών στην οδό Βαλαωρίτου και αναμένεται να ξεκινήσει τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Αν και το πρόγραμμα φαίνεται πολλά υποσχόμενο, μένει να διευκρινιστούν αρκετά σημεία του. Η τυχόν χρηματική αποζημίωση των σπουδαστών, η οποία, όπως ακούστηκε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου, μπορεί να φτάνει μηνιαίως τα 1.200 ευρώ, θα αποτελέσει κίνητρο για πολλές αιτήσεις. Αναμένουμε λοιπόν προσεχώς περισσότερες πληροφορίες για τις ημερομηνίες των αιτήσεων και τη διαδικασία της επιλογής, για την επιτροπή που θα επιλέξει τους σπουδαστές και για τους διδάσκοντες που θα το επανδρώσουν.
Ο Θανάσης Βαλτινός γίνεται σήμερα δεκτός στην Ακαδημία Αθηνών με μια προκλητική ομιλία
Οι ακαδημαϊκοί ίσως να μην έχουν ακούσει έως τώρα τόσο τολμηρή ομιλία σε τελετή υποδοχής νέου ακαδημαϊκού. Ο ΘανάσηςΒαλτινός θα μιλήσει απόψε για τον «Τελευταίο Βαρλάμη» κατά την τελετή υποδοχής του ως νέου τακτικού μέλους της Ακαδημίας Αθηνών της Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών, στην έδρα της ελληνικής πεζογραφίας. Μια ομιλίαδιήγημα, μια ιστορία ερωτικής ανάμνησης ανάμεσα σε μια παλιά πόρνη και σε έναν πρωτοσύγκελλο, και ταυτόχρονα το κλίμα μιας άλλης εποχής όπου ακόμη και ένα μπορντέλο δεν μπορεί παρά να είναι ένας χώρος ρομαντικός. Η ομιλία του Θανάση Βαλτινού δεν διαφέρει από τα γραπτά του κείμενα, όλα αυτά που τον έκαναν αγαπητό και τον κατέταξαν στους πρωτοπόρους της ρεαλιστικής μυθοπλασίας. Του ζητήσαμε να μας στείλει ένα απόσπασμα από την ομιλία αυτή.
"Ξεκάλτσωτη, με το μεταξωτό σιέλ φόρεμά της να κολλάει ελαφρά στην στρογγυλεμένη κοιλιά της, και ένιωθε για πρώτη φορά άσεμνη. Εκτεθειμένη. Την αίσθηση αυτή την επέτεινε ο κοκκινοτρίχης πρωτοσύγκελλος που ιερουργούσε. Την κοίταζε επίμονα χαμογελώντας με νόημα, σα να ήθελε να της πει κάποιο μυστικό. Ή μια προστυχιά. Λίγο πριν κορυφωθεί ο εκνευρισμός της, η μνήμη της ξαφνικά λειτούργησε. Είχε μπροστά της εκείνον τον ιδιόρρυθμο πελάτη του “Ωραίου Λοχαγού”, που παρουσιαζόταν αιφνιδιαστικά μία στις τόσες, με τα κοντοψαλιδισμένα γένια, τα a la poeta μακριά μαλλιά του και τα γκολφ παντελόνια- ένα στυλ άνετου τουριστικού κοσμοπολιτισμού. Ανάσανε αλαφρωμένη. Το ίδιο και ο πρωτοσύγκελλος. Η “αναγνώριση” είχε γίνει.
Την ώρα που της έδινε να πιει την πρώτη γουλιά από το κρασί της νέας της ζωής, τη ρώτησε, μόλις σαλεύοντας τα χείλη του:
- Le beau capitaine? - Ιl a t vendu, απάντησε εκείνη. Επίσης σαλεύοντας τα χείλη.
Ο “Ωραίος Λοχαγός” είχε πράγματι πουληθεί. Αλλαξε χέρια αλλά όχι όνομα. Το όνομα ήταν ήδη κεφάλαιο. Ο νέος ιδιοκτήτης κράτησε ακόμα τη συνήθεια κάθε Ευαγγελισμού να υψώνει την ελληνική σημαία, στον δυνατό ιστό που είχε στήσει γι΄ αυτόν τον σκοπό ο πρώην Λοχαγός.
Μια παρέκβαση εδώ, που συναρτά ιστορικά τον “Ωραίο Λοχαγό” με τα ελληνικά γράμματα. Στη δεκαετία του ΄50 εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά έχει περιπέσει σε παρακμή. Είναι ένα κοινό μπορντέλο πια. Εξακολουθεί, ωστόσο, να κρατάει τη φίρμα “Ο ωραίος Λοχαγός”. Κατά κάποιο τρόπο όλη η περιοχή έχει ονομαστεί έτσι. Η κακόφημη γειτονιά. Το όνομα μετατράπηκε σε τοπωνύμιο. Στον Δ΄ τόμο των πολιτικών ημερολογίων ο Σεφέρης σημειώνει: “27 Απριλίου 1952”."
Η τελετή θα πραγματοποιηθεί σήμερα στις 20.00 στην Αίθουσα Τελετών της Ακαδημίας Αθηνών.Τον συγγραφέα θα προσφωνήσει ο πρόεδρος της Ακαδημίας κ. Κωνσταντίνος Σβολόπουλοςκαι στη συνέχεια ο ακαδημαϊκός κ.Βασίλειος Πετράκοςθα παρουσιάσει το συγγραφικό του έργο.
ΑΚΥΡΩΣΗ. «Ομως, δεν μπορεί να υπάρχουν καλεσμένοι χωρίς οικοδεσπότη». Μ’ αυτή την ευγενική αλλά αυστηρή φράση, σχολιάζει ο Σουηδός ποιητής Peter Curman την ακύρωση της μεγάλης Ποιητικής Βραδιάς που είχε διοργανώσει η Ελληνοσουηδική Πολιτιστική Επιτροπή στο Μουσείο της Ακρόπολης, για τις 15 Δεκεμβρίου, με τίτλο «Ποίηση για τον Παρθενώνα». Τι συνέβη ακριβώς μας εξήγησε ο ακαδημαϊκός και πρόεδρος της Επιτροπής από ελληνικής πλευράς, Θανάσης Βαλτινός: η Ελληνοσουηδική Πολιτιστική Επιτροπή λειτουργεί από το 1993 και στο διάστημα αυτό έχει διοργανώσει συνέδρια, εκδηλώσεις, εκθέσεις, κ.λπ. Μέλη της, εκτός από τον Θ. Βαλτινό, είναι εξ οφίτσιο ο κάθε φορά διευθυντής του Κέντρου Δελφών (τώρα είναι ο κ. Χρ. Γιαλλουρίδης) και ένας εκπρόσωπος του ΥΠΠΟ. Η τελευταία εκδήλωση για το 2009 ήταν η εκδήλωση «Ποίηση για τον Παρθενώνα», μια συμβολική εκδήλωση τιμής και αγάπης για τα ακρωτηριασμένα γλυπτά του Παρθενώνα, στην οποία θα συμμετείχαν σημαντικοί Ελληνες και Σουηδοί ποιητές. Οι συνεννοήσεις είχαν γίνει από νωρίς, το Μουσείο της Ακρόπολης είχε δώσει την αίθουσα για την εκδήλωση, οι Σουηδοί ποιητές είχαν κλείσει τα εισιτήρια και τα ξενοδοχεία τους, είχαν ετοιμαστεί οι μεταφράσεις των ποιημάτων και από τις δύο πλευρές και είχε τυπωθεί η έκδοση με τα ποιήματα της βραδιάς. Ομως, προχθές, στις 8 Δεκεμβρίου, ο διευθυντής του Κέντρου Δελφών Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης έστειλε μια επιστολή στον Θαν. Βαλτινό και τα υπόλοιπα μέλη της Ελληνοσουηδικής Επιτροπής, με την οποία ανακοίνωσε ότι η εκδήλωση «για πρακτικούς λόγους πρέπει να μεταφερθεί τον Ιανουάριο του 2010» χωρίς να εξηγεί τους λόγους της ακύρωσης της εκδήλωσης.
Αμέσως μετά, στις 9 Δεκεμβρίου, στα μέλη της επιτροπής έφτασε άλλο φαξ που υπογράφει η κ. Εβη Βόσσου, μέλος της επιτροπής εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού, η οποία ενημερώνει ότι λόγω «των περιστάσεων»(;) δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για να γίνει η εκδήλωση όπως πρέπει. Ομως στο εγγύς μέλλον υπόσχεται ότι θα γίνει η προετοιμασία που αρμόζει. Κατόπιν όλων αυτών, ο Θανάσης Βαλτινός, που επανειλημμένα προσπάθησε να μιλήσει με τους υπεύθυνους στο ΥΠΠΟ, υπέβαλε την παραίτησή του από πρόεδρος της Επιτροπής θεωρώντας «προσχηματικά τα επιχειρήματα του κ. Γιαλλουρίδη» και πιστεύοντας ότι «η Επιτροπή δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις από καιρό προγραμματισμένες δραστηριότητες και υποχρεώσεις της».
Πού βρίσκονται οι διανοούμενοι αυτές τις ημέρες, γιατί δεν παίρνουν θέση;
Ο Θανάσης Βαλτινός, ακαδημαϊκός και πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων, με δική του πρωτοβουλία έστειλε την ακόλουθη δήλωση:
«Οι κουκουλοφόροι είναι παντού και πάντα ίδιοι. Εχουν την προϊστορία τους. Ψελλίσματα ότι τάχα εκφράζουν τα αδιέξοδα της νεολαίας είναι γελοία. Η νεολαία έχει πρόσωπο. Εξίσου γελοία είναι η ερμηνεία ότι αποτελούν σύμπτωμα κάποιας επερχόμενης επανάστασης. Γιατί κι αυτό ακούστηκε. Η Πολιτεία παράλυτη ληθαργεί. Επί τρεις μέρες η χώρα καίγεται. Ωραία. Ας απολαύσουμε το θέαμα».
H έναρξη των Λογοτεχνικών πρωινών της Κυριακής του Κρατικού ΘεάτρουΒορείου Ελλάδος γίνεται την Κυριακή 16 Νοεμβρίου 2008 στις 12 μ.μ. και είναι αφιερωμένη στον μεγάλο, Έλληνα λογοτέχνη, Θανάση Βαλτινό. Πρόκειται για το 37ο κατά σειρά Λογοτεχνικό Πρωινό, που διοργανώνει το Κ.Θ.Β.Ε. στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, το σκηνοθετεί ο Νίκος Διαμαντής και συμμετέχουν οι ηθοποιοί του Θεατρικού Εργαστηρίου του Κ.Θ.Β.Ε.
Βιογραφικά στοιχεία
Ο Θανάσης Βαλτινός έχει γράψει διηγήματα και μυθιστορήματα όπως και σενάρια για τον κινηματογράφο. Έχει μεταφράσει αρχαίους τραγικούς: Τρωάδες, Ορέστεια, (Επίδαυρος – Θέατρο Τέχνης), Μήδεια. Το 1984 τιμήθηκε με το βραβείο σεναρίου του Φεστιβάλ Καννών, το 1990 με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, το 2001 με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη και το 2002 με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών «Πέτρος Χάρης» για το σύνολο του έργου του. Είναι πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων για τέταρτη φορά και έχει διατελέσει γενικός διευθυντής της ΕΡΤ2, επίσης πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες (Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Καταλάνικα, Σουηδικά, Ολλανδικά, Βουλγάρικα, Τούρκικα).Είναι τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ
- "Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο πρώτο: Αμερική", Κέδρος, 1972, Άγρα, 1993, Ωκεανίδα, 2001, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2007.
- "Η Κάθοδος των εννιά", Κέδρος, 1978, Άγρα, 1984, Άγρα, 1999, Ωκεανίδα, 2002, Μεταίχμιο, 2004, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2007
- "Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο δεύτερο: Βαλκανικοί - '22", Ωκεανίδα, 2000, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2009
- "Ημερολόγιο 1836-2011", Ωκεανίδα, 2001, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2009.
- Σχισμή φωτός, λεύκωμα,Ολκός, 2001
- Τρίπολη, Μια πόλη στη λογοτεχνία, Μεταίχμιο 2003.
- "Εθισμός στη νικοτίνη", Στιγμή, Μεταίχμιο, 2003
- "Άνθη της αβύσσου", Βιβλιοπωλείον της Εστία, 2008
Αποσπάσματα από κριτικές για το έργο του
Τρία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του έργου του Θανάση Βαλτινού. Το πρώτο θεματολογικό: μειδιαίτερη δεξιοσύνη αφηγείται την ελληνική περιπέτεια του 20ού αιώνα. Μετανάστευση, Μικρασιατική καταστροφή, κατοχή, εμφύλιος πόλεμος, μετεμφυλιακές δεκαετίες, μεταλλάσσονται σ’ ένα συναρπαστικό μυθιστορηματικό υλικό. Δεύτερο χαρακτηριστικό είναι οι ρήξεις, οι ανατροπές και η ανανέωση που προκάλεσε στη λογοτεχνία μας. Τα Τρία Ελληνικά Μονόπρακτα τα Στοιχεία για τη δεκαετία του ’60, το Ημερολόγιο 1836-2011 είναι βιβλία που οριοθέτησαν καινούργιες υφολογικές και τεχνικές αναζητήσεις, επηρεάζοντας έντονα τη σύγχρονη πεζογραφική παραγωγή. Τρίτο χαρακτηριστικό: η σπάνια φωνή των κειμένων του, δηλαδή το απόλυτα προσωπικό ύφος που εκρέει και αναδεικνύεται μέσα από τη γραφή του. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
Νικήτας Παρίσης
…Στο ιστορικό μυθιστόρημα παρουσιάζεται η σύζευξη μύθου και πραγματικότητας με μορφή ρεαλιστική. Στα Στοιχεία για τη δεκαετία του ’60 ο Θανάσης Βαλτινός παρουσιάζει κάτι εντελώς διαφορετικό. Το βιβλίο απορροφά τον αναγνώστη του. Υπάρχει κάτι το εκπληκτικά επιβλητικό σε μια σειρά αφηγηματικών φωνών που εναλλάσσονται. Μέγα μέρος της τέχνης του βιβλίου βρίσκεται…
Shamit Dutta, Times Literary Supplement(12/1/2001)
…Πρόκειται για αφηγήματα στιβαρής ανεξάρτητης και εξαιρετικής επαγγελματικής έκφρασης. Συλλαμβάνουν τα τελευταία 75 χρόνια ελληνικής ιστορικής εμπειρίας χωρίς να τη διαστρεβλώνουν, επίτευγμα το οποίο συνεχίζει να προβληματίζει τη γαλλική λογοτεχνία ενώ η σύγχρονη αγγλική το επιδιώκει μόνο για να εντυπωσιάσει.
Kevin Mac Grath, The Harvard Review(άνοιξη 1997)
…Όμως το έργο του Θανάση Βαλτινού ξεπερνάει κατά πολύ το εθνικό πλαίσιο. Για παράδειγμα Η κάθοδος των εννιά: Σε αυτό το κείμενο διαγράφεται ήδη αυτή η εκπληκτική οικονομία μέσων που αποτελεί την ιδιαιτερότητα του Βαλτινού. Μια ελλειπτική τέχνη που δίνει σε αυτά τα κομμάτια κάτι το κοφτερό, το κομψά τραγικό και το τέλεια παγκόσμιο.
Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 25/09/2008
Επτακόσιοι υποψήφιοι λογοτέχνες έχουν ήδη περάσει από τα εργαστήρια της Αθ. Διάκου. Οι δάσκαλοί τους, καθιερωμένοι συγγραφείς και επαγγελματίες με πείρα, προσδιορίζουν τον ρόλο τους.
«Γιατί μας ξενίζει η ύπαρξη σεμιναρίων δημιουργικής γραφής κι όχι η ύπαρξη σεμιναρίων εικαστικών τεχνών ή μουσικής;», αναρωτιέται ο Θανάσης Βαλτινός
Μεταδίδεται ή όχι η τέχνη της συγγραφής; Κι αν ναι, είναι μόνον θέμα τεχνικής; Τι ζητούν να μάθουν οι υποψήφιοι συγγραφείς, όταν συμμετέχουν σ' ένα εργαστήριο δημιουργικής γραφής; Πόσο επηρεάζει η ηλικία την απόφαση να ασχοληθεί κάποιος με τη δημιουργία ενός λογοτεχνικού βιβλίου;
Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα στα οποία ζητήσαμε να απαντήσουν συγγραφείς και επαγγελματίες του βιβλίου. Είχαμε την ευκαιρία να τους συναντήσουμε, εν όψει της έναρξης των μαθημάτων στο «Εργαστήρι του βιβλίου». Είναι ένας θεσμός του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, που διανύει τον τέταρτο χρόνο λειτουργίας του και από τον οποίο έχουν αποφοιτήσει μέχρι σήμερα επτακόσιοι μαθητές.
Γενικός συντονιστής των μαθημάτων είναι ο Στρατής Χαβιαράς. Εχει κρατήσει για τον εαυτό του τη διδασκαλία του μυθιστορήματος, την οποία μοιράζεται με τον Θανάση Βαλτινό. Οι δυο τους πρωταγωνιστούν στον κύκλο «Εργαστήρια Τέχνης Λόγου», που είναι ανοιχτός σε νεότερους από αυτούς διδάσκοντες, τους: Στρατή Πασχάλη (ποίηση), Κώστα Κατσουλάρη, Ανδρέα Μήτσου (διήγημα), Μισέλ Φάις (νουβέλα), Χρήστο Μπουλώτη, Ελένη Σβορώνου (παιδικό βιβλίο) και Βαγγέλη Χατζηβασιλείου (δημοσιογραφία, κριτική και λογοτεχνία).
«Διδάσκεται η τέχνη και η τεχνική της γραφής», αποφαίνεται ο Στρατής Χαβιαράς, ο οποίος θέτει ως προϋποθέσεις «το ταλέντο και την έφεση να θέλεις να εκφραστείς και να φέρεις εις πέρας το όραμά σου». «Ο νέος συγγραφέας συνήθως σκοντάφτει σε προβλήματα που δεν είναι σοβαρά, αλλά δεν ξέρει τη λύση». Πάντως, να επισημάνουμε ότι οι συμμετέχοντες δεν είναι κατ' ανάγκην εικοσάρηδες και βάλε. Υπάρχουν και μεγαλύτεροι των 60 χρόνων. Ετσι, άλλοι έχουν τον χρόνο σύμμαχό τους κι άλλοι αντίπαλό τους. Ωστόσο, οι ηλικιακές διαφορές δεν διασαλεύουν το πνεύμα ομαδικότητας, στο οποίο επιμένει ο συνομιλητής μας: «Δίνω ασκήσεις, συνιστώ ανάγνωση επιλεγμένων κειμένων, συζητάμε τις εργασίες που τους αναθέτω και αναζητούμε τι πήγε και τι δεν πήγε καλά», εξηγεί τη μεθοδολογία του ο Στρατής Χαβιαράς.
«Βεβαίως μπορούν να διδαχθούν τα πάντα», μας διαβεβαιώνει ο Θανάσης Βαλτινός. «Το ταλέντο δεν διδάσκεται, αλλά η τεχνική της αντιμετώπισης των θεμάτων». Μάλιστα, συγκρίνοντας τη δική του γενιά με τις νεότερες, ανασύρει ένα παράδειγμα: «Ο υποψήφιος τσαγκάρης μαθαίνει την τσαγκαρική δίπλα σ' έναν άλλο. Εγώ έμαθα τη δική μου τσαγκαρική κοντά σε μεγάλους Ελληνες και ξένους, μέσα από τα βιβλία τους. Σήμερα τα πράγματα είναι πιο συστηματικά. Ετσι δεν πρέπει να μας ξενίζει η ύπαρξη σεμιναρίων δημιουργικής γραφής, όπως δεν μας ξενίζει η ύπαρξη σεμιναρίων εικαστικών τεχνών ή μουσικής».
«Οποιος πιστεύει ότι θα έρθει σε μια σεζόν και θα τα μάθει όλα, αυταπατάται», προειδοποιεί ο Μισέλ Φάις. Μία μυθολογία, την οποία προσπαθεί να καταλύσει, είναι ότι όλα στη συγγραφή είναι βίωμα: «Μας ενδιαφέρει η λογοτεχνική αλήθεια κι όχι η βιωματική αλήθεια», ξεκαθαρίζει.
Από την πλευρά του ο Ανδρέας Μήτσου έχει να καταθέσει ότι το Εργαστήρι είναι «μια επικοινωνιακή διαδικασία ενδοσκόπησης, μια ώσμωση που ως απώτατο σκοπό προσδοκά την ανάδειξη της φόρμας και της καινούργιας μορφής».
Ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου μεταφέρει στην αίθουσα την επαγγελματική του εμπειρία, δηλαδή πώς γράφεται ένα κομμάτι σε εφημερίδα ή σε περιοδικό: «Η κριτική είναι ο τρόπος να βγάζεις μία κρίση, θετική ή αρνητική. Κι αυτό προϋποθέτει καλή επαφή με τη λογοτεχνία και δη τη σύγχρονη», προτείνει στους υποψήφιους κριτικούς. Γι' αυτό, ακολουθεί τη μέδοδο του αλληλοσχολιασμού: «Οι συμμετέχοντες κρίνουν ο ένας τον άλλο. Μαθαίνουν να κρίνουν και να κρίνονται».
Η Ελένη Σβορώνου του παιδικού βιβλίου, όπως λέει, «δίνει το θέμα, ανταλλάσσουμε μεταξύ μας τα κείμενα και παίρνουμε την αφορμή για θεωρητικό σχολιασμό». Επειδή το θεματικό της υλικό δεν είναι ενιαίο, εργάζεται με τους μαθητές της ανά είδος (παραμύθι, διήγημα, βιβλίο γνώσης, μικρό έμμετρο ποίημα, εικονογραφημένο βιβλίο, περιπετειώδες αφήγημα) και ανά ηλικία (προσχολική, πρωτοσχολική, παιδιά του Δημοτικού, εφηβικό).
Εκτός από την τέχνη, υπάρχει και η αγορά
Τα άλλα εργαστήρια είναι τα ακόλουθα: «Εργαστήρια Επιμέλειας Κειμένων» με τους Δημήτρη Θάνα και Ελένη Κεχαγιόγλου, «Εργαστήρια Τέχνης του Βιβλίου» με τους Ευαγγελία Μπίζα και Βασιλική Βλάχου, «Εργαστήρια για Επαγγελματίες», «Εργαστήρια για Παιδιά».
Επιμέλεια και διόρθωση κειμένων διδάσκουν ο Δημήτρης Θάνας και η Ελένη Κεχαγιόγλου. Το τμήμα τους δίνει εφόδια για την αγορά εργασίας. Θέλουν, όμως, όπως λένε, να περάσουν τη φιλοσοφία «ότι ο επιμελητής είναι ο στενός συνεργάτης του συγγραφέα ή του μεταφραστή, χωρίς να ακυρώνει τη δουλειά του, αλλά ως συμβολή στη συγγραφική πρόθεση».
**Τα μαθήματα αρχίζουν στις 6 Οκτωβρίου και διαρκούν ώς τις 12 Δεκεμβρίου. Γίνονται μία φορά την εβδομάδα (Αθ. Διάκου 4, Μακρυγιάννη) και έχουν συνολική διάρκεια τριάντα διδακτικών ωρών. Για αιτήσεις συμμετοχής, μόλις προλαβαίνετε, η προθεσμία εκπνέει αύριο: τηλ.: 210-3248341, 9200300, 9200352 και στον δικτυακό τόπο: www. ekebi.gr
Ο Θανάσης Βαλτινός που την περασμένη Πέμπτη εξελέγη νέο τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Νέας Ελληνικής Πεζογραφίας, μιλάει για τον Διονύσιο Σολωμό, ήρωα του καινούργιου του βιβλίου, για τον έρωτα και το βίωμα, για την αριστερή κριτική.
«Το χάσμα π' άνοιξε ο σεισμός κι ευθύς εγιόμισ' άνθη»... Ο Θανάσης Βαλτινός καταφθάνει στο Χίλτον ντυμένος στα μαύρα - έξω έχει 35 βαθμούς. Μόνη χρωματική εξαίρεση οι μερικές ασημένιες αλυσίδες που αγκαλιάζουν τον καρπό του αριστερού του... [ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΑΦΕΡΜΟΥ, ΤΟ ΒΗΜΑ, 8/6/2008]
Ο 76χρονος Θανάσης Βαλτινός, ένας σημαντικός πεζογράφος, που σφράγισε και σφραγίζει με τη γραφή του και τη θεματογραφία του (μετανάστευση, Εμφύλιος, μεταπολεμικά δεινά) το τοπίο της νεοελληνικής λογοτεχνίας, είναι από χθες μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Το ίδρυμα τον εξέλεξε στην προκηρυχθείσα έδρα στον κλάδο της «Νέας Ελληνικής Πεζογραφίας», που ανήκει στην Τάξη των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών.
Μια σημαντική φωνή με επίδραση στην εξέλιξη της ελληνικής λογοτεχνίας, ο Θανάσης Βαλτινός έβγαλε πρόσφατα βιβλίο («Ανθη της αβύσσου») για τον Διονύσιο Σολωμό
«Είμαι συγκινημένος. Θεωρώ ότι είναι μία εξαιρετική τιμή που μου γίνεται. Είναι μία επιβράβευση από την Ακαδημία, ύψιστο πνευματικό θεσμό της χώρας, κι είμαι χαρούμενος», δήλωσε. Υποψήφιοι για την ίδια θέση ήταν ακόμα οι Βασίλης Βασιλικός, Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, Ελένη Λαδιά και Κώστας Ασημακόπουλος.Τελευταίο βιβλίο του, τα «Ανθη της αβύσσου» («Εστία»), στο οποίο αναπλάθει τη ζωή του Διονυσίου Σολωμού και περιγράφει τα όρια και τους όρους της τέχνης και της τεχνικής του σολωμικού έργου. Ο Θανάσης Βαλτινός κατόρθωσε ήδη από το πρώτο του έργο, «Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο πρώτο: Αμερική» (1972) -ένα πεζογραφικό σχόλιο για τη μετανάστευση των Ελλήνων- να πείσει την κριτική ότι η περίπτωσή του δεν έπρεπε να περάσει απαρατήρητη. Θα το συνεχίσει τριάντα οκτώ χρόνια μετά, με την έκδοση του δεύτερου μέρους «Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη. Βιβλίο δεύτερο: Βαλκανικοί - '22» (2000).
Με το δεύτερο βιβλίο του, «Η κάθοδος των εννιά» (1978), είχε για τα καλά μπει στα βαθιά νερά της καλής λογοτεχνίας και είχε αποκτήσει προσωπική γραφή και ύφος: αυτό το βιβλίο μεταφέρει την υπόθεση του Εμφυλίου Πολέμου από το προσκήνιο στο παρασκήνιο.
Τα μυθιστορήματα «Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο» (1985) και «Στοιχεία για τη δεκαετία του '60» (1989) -Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος- εδραιώνουν την πρωτοτυπία ενός συγγραφέα, που μπορεί συνεχώς να ανανεώνεται μορφολογικά, είτε δίνοντας φωνή σε μία γυναίκα είτε φτιάχνοντας ένα παστίς πολυφωνικού αποτελέσματος. Με την «Ορθοκωστά» (1994) επανήλθε στο θέμα του Εμφυλίου, προκαλώντας έντονη αμφισβήτηση και αντιφατικές κρίσεις από τη μεριά της Αριστεράς. Μία κορυφαία διάκριση ήταν το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ των Κανών το 1984 για την ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, «Ταξίδι στα Κύθηρα». [ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 06/06/2008]
«Θεωρώ ότι είναι μια σημαντική στιγμή της ζωής μου και μια εξίσου σημαντική επιβράβευση της δουλειάς μου και είμαι ευτυχής». Είναι η πρώτη δήλωση που έκανε χθες το απόγευμα ο συγγραφέας Θανάσης Βαλτινός, μόλις εξελέγη νέος ακαδημαϊκός στην έδρα Νέας Ελληνικής Πεζογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.
Ο Θανάσης Βαλτινός εξελέγη ανάμεσα σε πολλούς ακόμα υποψηφίους, ανάμεσά τους ο Βασίλης Βασιλικός, ο Φίλιππος Δρακονταειδής, η Ελένη Λαδιά κ.ά. Από την Ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών απέσπασε 18 ψήφους σε 36 παρόντες.
Ο νέος ακαδημαϊκός γεννήθηκε το 1932 στο Καστρί Κυνουρίας και φοίτησε στα γυμνάσια Σπάρτης, Γυθείου και Τρίπολης. Από το 1950 ζει στην Αθήνα, αλλά έχει ζήσει και μεγάλα διαστήματα στο εξωτερικό (Αγγλία, Βερολίνο και ΗΠΑ) προσκεκλημένος πανεπιστημίων και πνευματικών ιδρυμάτων. Εχει γράψει σενάρια για τον κινηματογράφο και πολλά μυθιστορήματα: «Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη», «Η κάθοδος των εννιά», «Τρία ελληνικά μονόπρακτα», «Βαθύ μπλε, σχεδόν μαύρο», «Στοιχεία για τη δεκαετία του ’60», «Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν», «Φτερά μπεκάτσας», «Ορθοκωστά», «Συναξάρι Ανδρέα Κορδοπάτη, βιβλίο δεύτερο» και το τελευταίο που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Εστία», με τίτλο «Ανθη της αβύσσου».
Το 1984 τιμήθηκε με το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ των Καννών για την ταινία του Θόδ. Αγγελόπουλου «Ταξίδι στα Κύθηρα», ενώ το 1990 τιμήθηκε επίσης με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το βιβλίο του «Στοιχεία της δεκαετίας του ’60». Τα τελευταία τρία χρόνια είναι πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων. [Ολγα Σελλα, Η Καθημερινή, 6/6/2008]
Ο Θανάσης Βαλτινός εξελέγη χθες τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα της «Νέας Ελληνικής Πεζογραφίας» στην Τάξη των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών.
Ο συγγραφέας της «Ορθοκωστά» αλλά και των «Στοιχείων της Δεκαετίας του 60» (Κρατικό Βραβείο μυθιστορήματος το 1990) εκλέχτηκε με 18 ψήφους σε σύνολο 36 παρόντων ακαδημαϊκών, έχοντας μεγάλο ανταγωνιστή τον Βασίλη Βασιλικό, καθώς και άλλους δύο υποψηφίους, τον Φίλιππο Δρακονταειδή και την Ελένη Λαδιά. Οι υποψηφιότητες των Κώστα Ασημακόπουλου, Κωνσταντίνου Αμπατζή, Αλεξάνδρας Μοσχονά, Πότη Κατράκη και Ζωής Πετροπούλου είχαν απορριφθεί σε προηγούμενο στάδιο της διαδικασίας.
Ο Θανάσης Βαλτινός, πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων, έγινε «αθάνατος» σε ηλικία 76 ετών, έχοντας πίσω του ένα μεγάλο έργο σε πολλούς τομείς, κινηματογράφο, μετάφραση, θέατρο, πεζογραφία. Εχει τιμηθεί με το βραβείο σεναρίου στις Κάνες για την ταινία «Ταξίδι στα Κύθηρα» του Θ. Αγγελόπουλου. Ανάμεσα στα βιβλία του ξεχωρίζουμε το «Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο πρώτο: Αμερική» και «Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο δεύτερο: Βαλκανικοί-22», «Η κάθοδος των εννιά» (μεταφέρθηκε στο σινεμά από τον Χρήστο Σιοπαχά) κ.ά. Τελευταία κυκλοφόρησε το «Ανθη της αβύσσου», για τον Διονύσιο Σολωμό. [Δ.Ρ., Έθνος, 6/6/2008]
O συγγραφέας Θανάσης Βαλτινός είναι από χθες το καινούργιο τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της Νέας Ελληνικής Πεζογραφίας στην Τάξη των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών. Πεζογράφος μακράς πνοής και οράματος, ο γεννημένος στο Καστρί Κυνουρίας Βαλτινός (1932) σπούδασε κινηματογράφο και εμφανίστηκε στα γράμματα το 1972 με το «Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη: Βιβλίο πρώτο: Αμερική», για να μας δώσει στη συνέχεια έργα που σφράγισαν την πεζογραφική- και όχι μόνο- παραγωγή των τελευταίων δεκαετιών: «Η Κάθοδος των Εννιά», «Ορθοκωστά», «Τρία ελληνικά μονόπρακτα», «Εθισμός στη νικοτίνη», «Μπλε βαθύ, σχεδόν μαύρο», «Στοιχεία για τη δεκαετία του ΄60», «Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν», «Φτερά μπεκάτσας» κ.ά. Πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων και μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών και της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, ο Βαλτινός διετέλεσε γενικός διευθυντής του δεύτερου καναλιού της ελληνικής τηλεόρασης (1989-1990) και τιμήθηκε με το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ των Καννών για την ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Ταξίδι στα Κύθηρα» (1984) και με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος (1990). [Το Βήμα, 6/6/2008]ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΑΥΤΑ:Θανάσης Βαλτινός: «Ο συγγραφέας δεν αποσύρεται ποτέ».Με αφορμή ένα καινούργιο βιβλίο τους, έλληνες συγγραφείς μάς οδηγούν στο εργαστήρι της γραφής τους και μας παρουσιάζουν τα υλικά τους. Ο Θανάσης Βαλτινός μιλάει για το «Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη Βιβλίο δεύτερο» με το οποίο ολοκληρώνεται ένας κύκλος… [ΜΑΙΡΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ, Το ΒΗΜΑ, 16/07/2000]Θανάσης Βαλτινός: «Τι μπορείς να περιμένεις από ψιλικατζήδες;». Για πρώτη φορά από τον Μάιο του 2005, όταν ανέλαβε καθήκοντα προέδρου του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, ο συγγραφέας ανοίγει τα χαρτιά του. Πιστεύει ότι ο ελληνικός κινηματογράφος βυθίζεται και ζητεί νέους σκηνοθέτες έτοιμους να πιάσουν τον ταύρο από τα κέρατα. Αλλιώς δεν έχει λόγο να βρίσκεται στη θέση του προέδρου του EKK. «H δύναμή μου στο Κέντρο είναι ακριβώς ότι δεν με νοιάζει αν θα κάτσω εκεί πέρα» λέει ο Θανάσης Βαλτινός, στο σπίτι του οποίου «Το Βήμα» τον συνάντησε πριν από μερικές ημέρες. «Στο Κέντρο χάνω χρόνο. Άρα αυτός ο χρόνος που χάνω θα ήθελα να έχει κάποιο αντίκρισμα», μας είπε συμπληρώνοντας ότι επιδιώκει να νοικοκυρέψει έναν κρατικό μηχανισμό που «δεν είναι ξέφραγο αμπέλι»… [ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ, Το Βήμα, 22/01/2006]
Μετά τις έξι γυναίκες, έξι άνδρες συγγραφείς παρουσιάζονται στο Μέγαρο Μουσικής την Τρίτη 19 Φεβρουαρίου. Οι Θανάσης Βαλτινός, Φίλιππος Δρακονταειδής, Νίκος Θέμελης, Τάκης Θεοδωρόπουλος, Μένης Κουμανταρέας και Κώστας Μουρσελάς θα «ανοίξουν τα χαρτιά τους» στο αθηναϊκό κοινό. Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Megaron Plus και όπως συνέβη και με τις έξι γυναίκες συγγραφείς, οι έξι άντρες εκπρόσωποι της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας θα συναντηθούν για πρώτη φορά στο ίδιο πάνελ όλοι μαζί, θα συνομιλήσουν μεταξύ τους και θα απαντήσουν σε ερωτήσεις του κοινού. Ο διευθυντής του περιοδικού «Διαβάζω», δημοσιογράφος Γιάννης Μπασκόζος, θα συντονίσει τη συζήτηση, η οποία θα αρχίσει στις 7 μ.μ. με δελτία προτεραιότητας που θα μοιράζονται από τις 6 μ.μ.
