ΜΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΝΕΣΤ ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΪ

 

Περιεργαζόμουν στο διαδίκτυο φωτογραφικό υλικό για τον Έρνεστ Χεμινγουέι και διάβαζα διάφορα κείμενα για να προσεγγίσω ακόμα περισσότερο έναν συγγραφέα που αγάπησα και που ως γνωστό έχει αγαπηθεί από εκατομμύρια αναγνωστών σε όλο τον κόσμο. Είχα διαβάσει προσφάτως τρία από τα πασίγνωστα και αγαπημένα έργα του: ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟ ΣΤΑ ΟΠΛΑ, ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ ΧΤΥΠΑ Η ΚΑΜΠΑΝΑ, ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟ ΑΠΟΜΕΣΗΜΕΡΟ και Ο ΓΕΡΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ. Πρόκειται για έργα ολοζώντανα που δεν έχουν χάσει τίποτε από τη φρεσκάδα τους. Ας φρεσκάρουμε κάπως τη μνήμη με ορισμένα στοιχεία.

Ο πολυτάραχος βίος του Έρνεστ Χέμινγουεϊ στην Ελληνοαμερικανική Ένωση

Πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του

Η ίδια η ζωή του ήταν κινηματογραφική. Ένα μυθιστόρημα το οποίο έπρεπε να «ρουφήξει» ως την τελευταία σελίδα. Ο λόγος για τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ, τον συγγραφέα, πολεμιστή, πολεμικό ανταποκριτή (είχε καλύψει δημοσιογραφικά και τη Μικρασιατική καταστροφή), κυνηγό λιονταριών, διάσημο ψαρά, τρανό πότη και μανιώδη ταξιδευτή. Η έκθεση «Έρνεστ Χέμινγουεϊ: Από τη ζωή στο έργο» που φιλοξενείται στην Ελληνοαμερικανική Ένωση από τις 19 Σεπτεμβρίου εξερευνά τον μύθο του σπουδαίου λογοτέχνη, 50 χρόνια μετά τον θάνατό του.

Εν έτει 1977 ο Βρετανός συγγραφέας, Άντονι Μπέρτζες, έγραφε: «Δεν αρκούνταν στο να είναι απλώς εξαιρετικός κυνηγός, ψαράς, πυγμάχος και αρχι-αντάρτης. Έπρεπε να μετατρέψει τον εαυτό του σε ομηρικό μύθο, κάτι που συνεπάγεται ότι έπρεπε να προσποιείται και να λέει ψέματα, αντιμετωπίζοντας τη ζωή σαν μυθοπλασία».

Ο μύθος Χέμινγουεϊ

• Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ ποζάρει περήφανος με το όπλο στο χέρι, μπροστά από το θήραμά του, μια τίγρη.

Στη φωτογραφία ο Χεμινγουέι με ένα λιοντάρι στην Αφρική το 1934 

Στη φωτογραφία ο Χεμινγουέι με ένα ταύρο στην Ισπανία το 1927 

Πιο «ανθρώπινος» και ανέμελος, σε χαλαρή στάση, με τα χέρια στη μέση, χαμογελά στο φακό, με φόντο τις κατάλευκες πλαγιές του Γκστάαντ στην Ελβετία. Παρόμοια φωτογραφικά στιγμιότυπα είναι πλέον πασίγνωστα και εικονοπλαστικές αναφορές της ζωής του Χέμινγουεϊ, του οποίου η προσωπική ζωή μυθοποιήθηκε όσο λίγων λογοτεχνών. Η αυτοχειρία του επέβαλε το τραγικό τέλος (1961) του Αμερικανού συγγραφέα, ο οποίος πρόλαβε να αφήσει ανεκτίμητο έργο στην παγκόσμια λογοτεχνία, αλλά και να γίνει ο ίδιος ένας λογοτεχνικός ήρωας, βγαλμένος από τις σελίδες ενός τραγικού και σκοτεινού μυθιστορήματος.

O άγνωστος Χέμινγουεϊ σε έκθεση στην Αθήνα

ΜΑΙΡΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΟΥ

• Η πολυτάραχη ζωή του στην Ελληνοαμερικανική Ενωση

ΤΟ ΒΗΜΑ:  01/09/2011

Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ στο σπίτι του στην Κούβα μπροστά από το πορτραίτο του περίπου το 1953. ( Πηγή: Μουσείο Ελληνικής Συλλογής Νόμπελ)

Ενας από τους πιο πολυδιαβασμένους συγγραφείς του κόσμου, ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ,  "ζωντανεύει" ξανά και για λίγο στο κέντρο της Αθήνας. Εκθεση - αφιέρωμα στον νομπελίστα Αμερικανό συγγραφέα, ο οποίος πέθανε πριν από 50 χρόνια,  διοργανώνει η Ελληνοαμερικανική Ενωση από τις 19 Σεπτεμβρίου ως τις 18 Οκτωβρίου. Τα εγκαίνια της έκθεσης Ernest Hemingway: From Life to Fiction (Ernest Hemingway: Από τη ζωή στο έργο) θα πραγματοποιηθούν την Δευτέρα 19 Σεπτεμβρίου 2011, στις 20:30, στις γκαλερί της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης (Μασσαλίας 22, Κολωνάκι). Είσοδος ελεύθερη. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος που αγαπούσε την περιπέτεια, το σαφάρι άγριων ζώων, το ψάρεμα, τα ταξίδια, τους έρωτες, ήταν πολεμικός ανταποκριτής και αγωνιστής στους δύο παγκόσμιους πολέμους, είδε τα βιβλία του να γίνονται κινηματογραφικές ταινίες με τεράστια απήχηση, να έβαλε τέρμα στη ζωή του στα 62 του μόλις χρόνια;

Λογοτεχνικές ανταποκρίσεις με υπογραφή Χέμινγουεϊ

Από τον Γιάννη Ε. Στάμο, Βιβλιοθήκη, Σάββατο 30 Οκτωβρίου 2010

• Ερνεστ Χέμινγουεϊ 
• Με υπογραφή Χέμινγουεϊ 
• μτφρ.: Κώστας Καλογρούλης, Ηλίας Μαγκλίνης, εκδ. Καστανιώτη, σ. 380, ευρώ 21,10

Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ (1899-1961), προτού ακόμη ανδρωθεί και καθιερωθεί ως λογοτέχνης, υπήρξε μια σπάνια μορφή δημοσιογράφου, καθώς συνύφανε τη δημιουργική γραφή με το μαχητικό ρεπορτάζ. Οι πολεμικές ανταποκρίσεις σε πεδία ιστορικών μαχών, η άμεση επαφή με τους σκοτεινούς-αθέατους πρωταγωνιστές της ποτοαπαγόρευσης και η ασθματική αναζήτηση της περιπέτειας, συναρθρώνουν την κατ' ουσίαν θεματογραφία των δημοσιογραφικών του κειμένων, που διαπερνά υποδόρια το αμιγώς συγγραφικό του έργο και αποκαλύπτει μια προσωπικότητα πολυσχιδή, εύθραυστη, αλλά υπέρ το δέον δυναμική. Η εσωστρέφεια του δημιουργού και η ερμητική απομόνωση συνοδοιπορεί με την εξωστρέφεια και την εγρήγορση που προϋποθέτει το λειτούργημα της δημοσιογραφίας. 

Ο αμερικανός νομπελίστας αρνιόταν κατηγορηματικά την ποιοτική συνάφεια των δύο ειδών γραφής, καθώς οι επικαιρικοί προσανατολισμοί και η στενότητα χώρου και χρόνου καθιστούν τη δημοσιογραφική πένα ανεξάρτητη και ιδιαίτερη. Μια κοινή σταχυολόγηση θα αποτελούσε αν μη τι άλλο αφέλεια, αλλά τον ίδιο χαρακτηρισμό συνιστά και η ανεξάρτητη θεώρησή τους. Τα λογοτεχνικά αριστουργήματα του Χέμινγουεϊ έπονται των δημοσιογραφικών του κειμένων, από τα οποία επηρεάζονται υφολογικά και θεματικά, καθώς καταγράφουν, μεταξύ άλλων, μερικά από τα πιο έντονα βιώματα του συγγραφέα. Από τη θητεία του στον ημερήσιο Τύπο διδάχτηκε τον ευθύ και ταυτόχρονα πυκνό λόγο, που αποδίδει υφέρπουσα ένταση και φέρει τον πολιορκητικό κριό, μέσω του οποίου ο δημιουργός εισβάλλει στον ψυχισμό του αναγνώστη. 

Ο Κώστας Καλογρούλης και ο Ηλίας Μαγκλίνης αποδίδουν με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία τα δημοσιογραφικά άρθρα του αμερικανού νομπελίστα, η μεταφραστική δυσκολία των οποίων δεν συνίσταται τόσο στους ενδεχόμενους λεκτικούς ακροβατισμούς του συγγραφέα όσο στη μεταφορά επικαιρικών στοιχείων έναν αιώνα μετά τη συγγραφή των εν λόγω κειμένων. Οι μεταφραστές διατηρούν διακριτούς τους γλωσσικούς ιδιωματισμούς και τις αργκό φράσεις του Χέμινγουεϊ, που «λειαίνονται», προκειμένου να μην ξενίζουν τον έλληνα αναγνώστη. 

Στην παρούσα ανθολογία συγκεντρώνονται οι ανταποκρίσεις και τα ρεπορτάζ του Χέμινγουεϊ στην καναδική εφημερίδα The Toronto Star weekly, που τοποθετούνται και αναπτύσσονται χρονικά από τον Φεβρουάριο του 1920 μέχρι και τον Νοέμβριο του 1922. 

Πολεμικές ανταποκρίσεις, σπάνιες μαρτυρίες-ντοκουμέντα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις και κάλυψη ιστορικών διασκέψεων, στον απόηχο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, πλαισιώνονται από ιστορίες καθημερινές, που αντλούν δυναμική από την υπογραφή και το πρωτότυπο ύφος που τις συνοδεύει. Ανεξάρτητα από το ιδιαίτερο στυλ γραφής και τη μαρτυρική αξία των κειμένων, ο αναγνώστης θέλγεται ομολογουμένως και από την αύρα ενός δυνάμει νομπελίστα, σαν να ανακαλύπτει τις πρώιμες κατασκευές του Ντα Βίντσι ή τις παιδικές ζωγραφιές του Πικάσο. 

Ο αυθορμητισμός, οι δηκτικές αναφορές και η κατά διαστήματα επηρμένη στάση του συγγραφέα καθρεφτίζουν το νεαρό της ηλικίας του, αλλά δεν μειώνουν τη μαρτυρική αξία των γραπτών του. Τα άρθρα διακρίνονται άτυπα σε δύο κατηγορίες, όπου άμεσες ή έμμεσες αναφορές σε πολεμικά γεγονότα συνυπάρχουν με κείμενα που τίθενται ανεξάρτητα από εμπόλεμες ζώνες και περιγράφουν τη ζωή στην πόλη ή τις φυσιολατρικές εξορμήσεις του συγγραφέα. Ο δημοσιογράφος αφορμάται από τις τακτικές περιηγήσεις του και αφηγείται περιστατικά που φλερτάρουν με την ταξιδιωτική λογοτεχνία. 

Αντιθέτως, οι ιστορίες από το γνώριμο τοπίο του Παρισιού και τα αστικά κέντρα της Αμερικής σκιαγραφούν υπαινικτικά ή αποδίδουν άμεσα τις κοινωνικές και πολιτικές δομές των εν λόγω περιοχών. Με χιουμοριστική διάθεση, που σχοινοβατεί μεταξύ κυνισμού και ιλαροτραγωδίας, ο δημοσιογράφος παρωδεί την παρουσία-απουσία του κοινωνικού κράτους (βλ. Δωρεάν ξύρισμα), ενώ δεν διστάζει να εκθέσει την υποκρισία των πολιτικών και τη φαυλότητα των εκάστοτε κοινωνικών δομών (βλ. Φίλαθλος δήμαρχος). 

Οι καλλιτεχνικοί προσανατολισμοί τού εν δυνάμει συγγραφέα εκφράζονται με ανάλογο ύφος επίκρισης, που εστιάζει στην ελιτίστικη συμπεριφορά της πνευματικής μπουρζουαζίας (βλ. Μαύρο μυθιστόρημα στο επίκεντρο διαξιφισμών). Αναπαριστά και ταυτόχρονα αποτυπώνει ένα πλήθος ανθρώπων που άγεται και φέρεται από αυτά καθεαυτά τα πλασματικά του είδωλα, που αποδεικνύονται φασματικά και εκποιήσιμα (βλ. φωτογραφικά πορτρέτα). 

Οι τελευταίες πενήντα σελίδες του βιβλίου προκαλούν το μείζον ενδιαφέρον του έλληνα αναγνώστη, καθώς εκεί ο Χέμινγουεϊ, καλύπτοντας το χρονικό της Μικρασιατικής Καταστροφής, αποτυπώνει «μια πομπή βυθισμένη στη σιωπή και τη θλίψη». 

Ο δημοσιογράφος αναφέρεται εκτενώς στη λογοκρισία εν καιρώ πολέμου και στη λυσσαλέα μάχη της επικαιρότητας, που εξωθεί τον πολεμικό ανταποκριτή να ακροπατεί σε μια ιδεατή οριογραμμή ζωής και θανάτου. 

Ο αμερικανός συγγραφέας, παρά την κοινή πεποίθηση που κυριαρχεί στο ευρύ κοινό, δεν υπήρξε μάρτυρας στην καταστροφή της Σμύρνης. Τα δημοσιογραφικά του άρθρα αναφέρονται κυρίως στη στρατιωτική εκκένωση της Κωνσταντινούπολης και της Ανατολικής Θράκης και στο αντίστοιχο χρονικό του ελληνικού ξεριζωμού. Το αντικειμενικό ρεπορτάζ -η ψυχρή αποτύπωση ενός ιστορικού γεγονότος- εξελίσσεται σταδιακά σε απόγνωση και κραυγή διαμαρτυρίας για τα δεινά των μετακινούμενων πληθυσμών. Ο δημοσιογράφος, συνδυάζοντας οξεία αντίληψη και ενορατική διάθεση, καταδεικνύει, μεταξύ άλλων, τα ολέθρια διπλωματικά και στρατιωτικά σφάλματα της ελληνικής κυβέρνησης. 

Για την αντικατάσταση των «βενιζελικών» αξιωματικών αναφέρει χαρακτηριστικά: «...Οταν ο Κωνσταντίνος ανέλαβε την εξουσία, έδιωξε όλους τους αξιωματικούς του στρατού από το πεδίο της μάχης, από τον αρχιστράτηγο μέχρι τους διοικητές των διμοιριών... Ο λοχαγός Ουίταλ μου είπε πως οι αξιωματικοί του πυροβολικού, που δεν είχαν καμία απολύτως εμπειρία, ανέλαβαν τη διοίκηση της πυροβολαρχίας και πετσόκοψαν το ίδιο τους το πεζικό. Μου είπε για αξιωματικούς του πεζικού που χρησιμοποιούσαν πούδρα προσώπου και ρουζ...» και καταλήγει αναφέροντας: «Αυτή είναι η ιστορία της προδοσίας του ελληνικού στρατού από τον βασιλιά Κωνσταντίνο». 

Ο δημοσιογράφος, αν και επηρεάζεται από την ελληνική τραγωδία, αποπειράται να διατηρήσει ουδετερότητα και ορθή κρίση. 

Τα στερεότυπα και οι αντίστοιχες εθνικές σημάνσεις εκλείπουν σταδιακά και στο άρθρο που ολοκληρώνει την παρούσα συλλογή, η δυστυχία λαμβάνει καθολική έκταση. Ο Χέμινγουεϊ μετατρέπεται σε ανατόμο της ανθρώπινης ψυχής και αναπαριστά τη μισαλλοδοξία αίροντας τους τοπικούς και χρονικούς περιορισμούς. Ο τυχοδιωκτισμός μιας «λοκαντιέρας-φτωχοδιαβόλισσας» αποτυπώνει γλαφυρά την προαιώνια και οικουμενική - ανθρώπινη φαυλότητα. 

Ο δημοσιογράφος ενδύεται απροκάλυπτα τη συγγραφική του ιδιότητα και μετατρέπει το επικαιρικό ερέθισμα σε δυνάμει λογοτεχνική γραφή, χαρίζοντάς μας τα πρώτα ανεξίτηλα σημάδια ενός σπουδαίου δημιουργού. *

Ο ξένος ανταποκριτής Χέμινγουεϊ

Οι ανταποκρίσεις του μεγάλου συγγραφέα, ανάμεσά τους κι αυτές που έστειλε από το μικρασιατικό μέτωπο και την Ανατολική Θράκη, αποκαλύπτουν ότι ήταν και δημοσιογράφος πρώτης γραμμής

• ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΒΙΣΤΩΝΙΤΗΣ | Κυριακή 20 Ιουνίου 2010

«Mπήκα στη δημοσιογραφία για να γίνω συγγραφέας» είχε πει κάποτε η Οριάνα Φαλάτσι. Δεν ήταν ασφαλώς η πρώτη, και η παγκόσμια λογοτεχνία είναι γεμάτη ανάλογα παραδείγματα. Και από τα χαρακτηριστικότερα, θα λέγαμε, υπήρξε η περίπτωση του Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Η έκδοση των αντιπροσωπευτικότερων δημοσιογραφικών του κειμένων δεν πιστοποιεί μόνο τη στενή σχέση ανάμεσα στη δημοσιογραφική και στη λογοτεχνική γραφή, αλλά και αποδεικνύει ότι ένα κατ΄ εξοχήν δημοσιογραφικό είδος (το ρεπορτάζ) μπορεί να διαθέτει λογοτεχνικές αρετές, δηλαδή, κατά τον αφορισμό του Εζρα Πάουντ, να είναι «είδηση που παραμένει είδηση» και αν υπάρχει το αντίστοιχο ταλέντο, να αξιοποιείται στην πεζογραφική αφήγηση κατά τον καλύτερο δυνατόν τρόπο.

Τα κείμενα του τόμου που φέρουν τον τίτλο Με υπογραφή Χέμινγουεϊ γράφτηκαν στη διετία 1920-1922 και δημοσιεύτηκαν στην καναδική εφημερίδα Τoronto Star Weekly. O μελλοντικός κορυφαίος συγγραφέας είχε αρχίσει τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία στα 18 του χρόνια, στην εφημερίδα Τhe Κansas City Star. Ηταν η αρχή της συγγραφικής του περιπέτειας- που συνοδεύτηκε κι από την αντίστοιχη περιπέτεια ζωής- η οποία θα του χάριζε την παγκόσμια φήμη όταν, ώριμος πλέον, θα έδινε τα μεγάλα του έργα Για ποιον χτυπά η καμπάνα, Ο γέρος και η θάλασσα,Αποχαιρετισμός στα όπλα, Θάνατος το απομεσήμερο και μαζί μ΄ αυτά πλήθος αξεπέραστων διηγημάτων.

Τα θέματα που καλύπτει ο Χέμινγουεϊ είναι ευρείας γκάμας: από το πώς ζούσαν οι ρώσοι εμιγκρέδες αριστοκράτες στο Παρίσι και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις ως τα απεριτίφ, τις πωλήσεις χαλιών, τα σπίτια στον Σηκουάνα και το ψάρεμα. Τα πιο ενδιαφέροντα κείμενα ωστόσο είναι αυτά των τελευταίων 100 σελίδων. Αφε νός επειδή αναφέρονται στη μικρασιατική καταστροφή, στον ξεριζωμό των Ελλήνων από τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και το κλίμα που επικρατούσε τότε, και αφετέρου διότι σε αυτά ακριβώς διαπιστώνει κανείς πόσο βαθιά επηρέασε το ρεπορτάζ τον κατοπινό πεζογράφο.

Αν δεν ξέραμε πως πρόκειται για δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις, πολλά θα τα χαρακτηρίζαμε μικρά διηγήματα. Πραγματικά, όσοι γνωρίζουν τα διηγήματα του Χέμινγουεϊ- κάποια από τα οποία είναι όντως λακωνικά αριστουργήματα- μπορούν τώρα, διαβάζοντας τις ανταποκρίσεις του, να συμπεράνουν πως η δημοσιογραφική γραφή μετεξελίχθη- κε σε αφηγηματική τεχνική υψηλού επιπέδου και ότι ο Χέμινγουεϊ κατάφερε να προεκτείνει το ρεπορτάζ στο διαχρονικό πεδίο της ανθρώπινης συνθήκης.

Ο ίδιος δεν θεωρούσε τα δημοσιογραφικά του κείμενα συγκρίσιμα με το πεζογραφικό του έργο- και ήταν φυσικό. Η αμεσότητα της εμπειρίας μεταλλάσσεται διαφορετικά στο ρεπορτάζ, που πρέπει να γραφτεί αμέσως μετά το συμβάν, και διαφορετικά στην αφήγηση, η οποία υπακούει στους κανόνες της μυθοπλασίας. Αλλά στον ικανό συγγραφέα η αμεσότητα της εμπειρίας μπορεί να προσδίδει διάρκεια και στα πιο επικαιρικά κείμενα.

Οι σκηνές που περιγράφει από την Ανατολική Θράκη όταν την εγκαταλείπει ο ελληνικός πληθυσμός έχουν μία επιπλέον ιδιαιτερότητα για εμάς. Η φυγή των Ελλήνων από την περιοχή περιγράφεται με τέτοια δύναμη και αποτυπώνεται τόσο ακαριαία που είναι αδύνατον να σε αφήσει ασυγκίνητο. Βαριά κατάθλιψη κυριαρχεί στην τελευταία ανταπόκριση με τίτλο Πρόσφυγες από τη Θράκη, με την οποία κλείνει το βιβλίο. Η κατάθλιψη είναι του ίδιου, όταν στην Αδριανούπολη, την οποία παρουσιάζει σχεδόν σαν μια πόλη-«φάντασμα», περνάει μια άθλια βραδιά σε ένα εξίσου άθλιο ξενοδοχείο γεμάτο ψείρες.

Ο νεαρός ρεπόρτερ συμπαθεί φανερά τους Ελληνες, όχι επειδή είναι οι χαμένοι και οι διωγμένοι, αλλά επειδή, κατά τη γνώμη του, ο ελληνικός στρατός δεν θα είχε ηττηθεί αν δεν τον πρόδιδαν, αν δηλαδή η απομάκρυνση των ικανών βενιζελικών αξιωματικών και η αντικατάστασή τους με «κουραμπιέδες» της βασιλικής Αυλής δεν τον άφηνε ουσιαστικά αδιοίκητο στην πιο κρίσιμη περίοδο του πολέμου της Μικράς Ασίας. Υποστηρίχθηκε- εκ των υστέρων βέβαια- ότι η μικρασιατική εκστρατεία δεν θα είχε αίσια έκβαση για αντικειμενικούς λόγους. Πρόκειται για ζήτημα επί του οποίου οι σύγχρονοι ιστορικοί εκφράζουν διιστάμενες απόψεις. Εν τούτοις, το ότι μιλάει ανοικτά για «προδοσία» ένας συγγραφέας ο οποίος είχε άμεση γνώση των συνθηκών του πολέμου (αφού είχε συμμετάσχει στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και είχε τραυματιστεί σοβαρά, με κίνδυνο να χάσει τη ζωή του) είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Το βιβλίο συνοδεύεται από ενδιαφέρουσα εισαγωγή του Ηλία Μαγκλίνη και χρήσιμη εργοβιογραφία του συγγραφέα.

• ΞΥΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ

Τα ξημερώματα της 2ας Ιουλίου του 1961 ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ,ο «Πάπα»,όπως τον αποκαλούσαν η οικογένεια και οι στενοί του φίλοι, κατέβηκε στο υπόγειο του σπιτιού του στο Κέτσαμ του Αϊνταχο, πήρε ένα κυνηγετικό όπλο,ανέβηκε στο ισόγειο,στήριξε το κεφάλι του στην κάννη και τράβηξε τη σκανδάλη.Ηταν 62 ετών,ευκατάστατος,διάσημος σε όλο τον κόσμο και έχοντας γνωρίσει όλες τις τιμές που θα ονειρευόταν κάθε συγγραφέας, περιλαμβανομένης και της μεγαλύτερης, του βραβείου Νομπέλ που του απονεμήθηκε το 1954,το οποίο μάλιστα αποκαλούσε «αυτό το σουηδικό πράγμα».

Τι είχε συμβεί; Γιατί ένας άνθρωπος που έζησε σχεδόν τα πάντα, που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, που γνώρισε το σφαγείο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου στον οποίο έλαβε μέρος ως εθελοντής τραυματιοφορέας και πέρασε ξυστά από τον θάνατο,που έζησε τον Ισπανικό Εμφύλιο,πολέμησε και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο συμμετέχοντας μάλιστα στη μάχη της Νορμανδίας,που γλίτωσε αργότερα παρά τρίχα από αεροπορικό δυστύχημα αποφάσισε να δώσει τέλος στη ζωή του; Ηταν άραγε μοιραίο επειδή ήταν κληρονομικό; (Ας θυμίσω πως πριν από αυτόν είχε αυτοκτονήσει ο πατέρας του και ύστερα από τον ίδιο,η εγγονή του Μαργκό.) Ή μήπως αποτέλεσμα της βαριάς μανιοκατάθλιψης που τον είχε καταλάβει τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του, όταν δεν μπορούσε πλέον να γράψει ούτε αράδα; Οι όποιες ερμηνείες δεν έχουν ίσως νόημα σχεδόν 50 χρόνια μετά τον θάνατό του.Το έργο που άφησε πίσω του ο Χέμινγουεϊ φτάνει για να τον κατατάξει κανείς στους τρεις μεγαλύτερους αμερικανούς πεζογράφους του πρώτου μισού του 20ού αιώνα,μαζί με τον Ντος Πάσος και τον Φόκνερ.Θα τολμούσε μάλιστα να υποστηρίξει ότι συγκριτικά η δική του επίδραση στο ύφος και στη γραφή των μεταπολεμικών συγγραφέων είναι μεγαλύτερη.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=56&artId=338767&dt=20/06/2010#ixzz0rnigmDkP

Στη δημοσιότητα αρχείο του Χέμινγουεϊ στην Κούβα

Τα πρώτα από τα χιλιάδες ψηφιοποιημένα έγγραφα, φωτογραφίες και βιβλία που ανήκαν στον Έρνεστ Χέμινγουεϊ και παρέμεναν επί δεκαετίες στο υπόγειο του σπιτιού του συγγραφέα, έξω από την Αβάνα, δόθηκαν την Δευτέρα στη δημοσιότητα από τις κουβανικές αρχές.

Τα περισσότερα από τα έγγραφα αυτά δεν έχουν δημοσιευτεί ποτέ στο παρελθόν και θα δώσουν μια νέα εικόνα για τα 21 χρόνια που έζησε ο Χέμινγουεϊ στη βίλα Φίνκα Βίχια του Σαν Φρανσίσκο δε Πάουλα, όπου έγραψε κάποια από τα σημαντικότερα έργα του, όπως δήλωσε η διευθύντρια του Μουσείου Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Άντα Ρόσα Αλφόνσο Ροσάλες.

«Οι μελετητές θα μπορέσουν να δουν σημαντικά έγγραφα σχετικά με την περίοδο που έζησε στην Κούβα ο Χέμινγουεϊ, η οποία ήταν πολύ σημαντική αλλά όχι και ιδιαίτερα γνωστή στους βιογράφους του», πρόσθεσε.

Στο υλικό περιλαμβάνονται περισσότερα από 2000 έγγραφα, από χειρόγραφα ορισμένων έργων του μέχρι επιστολές και αποδείξεις από καταστήματα, 3500 φωτογραφίες και 9000 βιβλία. Από αυτά θεωρείται βέβαιο ότι ο Χέμινγουεϊ είχε διαβάσει τα 2000 επειδή άφηνε σημειώσεις στα περιθώρια. Μεταξύ των εγγράφων υπάρχουν κωδικοποιημένες εκθέσεις για τις έρευνες του Χέμινγουεϊ για τον εντοπισμό γερμανικών υποβρυχίων στα ανοιχτά της Κούβας κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου καθώς και επιστολές σχετικές με τον έρωτά του για την Ιταλίδα κόμισσα Αντριάνα Ίβανσιτς που πιστεύεται ότι ήταν το μοντέλο της ηρωίδας του μυθιστορήματος «Μέσα από το ποτάμι και στα δέντρα» (1950).

Μέχρι στιγμής έχουν ψηφιοποιηθεί περίπου τα μισά από 2000 έγγραφα και είναι διαθέσιμα στους μελετητές που θα ζητήσουν, με επίσημη αίτηση, να τα δουν. Προς το παρόν όσοι επιθυμούν να τα μελετήσουν θα πρέπει να επισκεφθούν τη Φίνκα Βίχια όμως αργότερα θα είναι διαθέσιμα και στη Συλλογή Χέμινγουεϊ τη προεδρικής βιβλιοθήκης Τζον Φ. Κένεντι στη Βοστόνη. Το αρχείο δεν είναι διαθέσιμο μέσω του Ίντερνετ.

Ο Χέμινγουεϊ εγκαταστάθηκε στη Φίνκα Βίχια το 1939, ένα χρόνο πριν τη δημοσίευση του μυθιστορήματος «Για ποιον χτυπά η καμπάνα». Στο σπίτι αυτό έγραψε τα έργα «Ο γέρος και η θάλασσα», «Μια κινητή γιορτή» και «Νησιά της Καραϊβικής». Τον Ιούλιο του 1960 επέστρεψε στις ΗΠΑ και ένα χρόνο αργότερα αυτοκτόνησε σε ηλικία 61 ετών.

ΣΤΟ ΦΩΣ ΔΥΟ ΣΠΑΝΙΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΪ

O Hemingway σε μια φωτογραφία του Robert Capa

Αν ζούσε, πιθανότατα να είχε γίνει έξαλλος. Ο λόγος για τον Ερνεστ Χέμινγουεϊ και την πρώτη έκδοση της συλλογής διηγημάτων του «Στην εποχή μας» (συμπτωματικά, μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη), του 1925, σε ένα αντίτυπο της οποίας είχε γράψει στις δύο τελευταίες λευκές σελίδες δύο ποιήματα. Το σπανιότατο αντίτυπο εκείνης της πρώτης έκδοσης θα βρίσκεται αυτό το Σαββατοκύριακο στην έκθεση Olympia, παλαιού και συλλεκτικού βιβλίου που θα πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο. Είναι η παρουσία των δύο αυτών ποιημάτων ενός κατ’ εξοχήν στιβαρού πεζογράφου και ρεπόρτερ που έχουν τραβήξει την προσοχή - κυρίως για το πόσο άτεχνα είναι. Οπως δήλωσε ο τωρινός κάτοχος του βιβλίου Μαρκ Χάιμ: «Δεν είναι και Τ. Σ. Ελιοτ». Ωστόσο, έχει το βιβλίο προς πώληση έναντι 75.000 βρετανικών λιρών. Υποτίθεται ότι τα εν λόγω ποιήματα είχαν τόσες βωμολοχίες που ο εκδότης είχε αρνηθεί να τα εκδώσει. Η έκδοση περιέχει επίσης ιδιόχειρες σημειώσεις του ίδιου του συγγραφέα: ο Χέμινγουεϊ είχε επαναφέρει όλες εκείνες τις λέξεις που του είχαν λογοκρίνει οι επιμελητές. Το αντίτυπο είναι αφιερωμένο στον στενό του φίλο Τζακ Κόουλς, με τον οποίο ξημεροβραδιάζονταν πάνω από ένα ποτήρι με αλκοόλ. Πάντως, το ακριβό και σπάνιο αυτό αντίτυπο θα βρίσκεται πλάι πλάι στην έκθεση στο Λονδίνο με μια σπάνια έκδοση ενός ποιητικού δοκιμίου του Σέλεϊ, του 1811.