Showing posts with label Βιβλία. Show all posts
Showing posts with label Βιβλία. Show all posts

Friday, September 2, 2016

Βιβλία, συγγραφείς, κριτικοί και κοινό…


trans5
The following two tabs change content below.
Οι κριτικοί έχουν τη δυνατότητα να αναγκάσουν τον κόσμο να δώσει προσοχή σ’ έναν εντελώς ήσσονος σημασίας συγγραφέα, κι ο κόσμος να ξετρελαθεί με κάποιον που δεν έχει καμιά αξία, αλλά ο αποτέλεσμα και στις δυο περιπτώσεις διαρκεί ελάχιστα. Και δεν μπορώ να σκεφτώ ότι κάποιος συγγραφέας μπορεί να κρατάει το ενδιαφέρον του κοινού για μεγάλο χρονικό διάστημα  χωρίς να έχει σπουδαία χαρίσματα!
Ο Σόμερσετ Μομ παραδέχεται ότι μπορεί να συμβεί: κάποιο μεγάλο αριστούργημα που αξίζει την αθανασία να αγνοηθεί από τον Τύπο, μα οι μεταγενέστεροι δεν θα μάθουν ποτέ τίποτα γι’ αυτό. Μπορεί πάλι οι μεταγενέστεροι να πετάξουν ως άχρηστα όλα τα μπεστ-σέλερ της εποχής, αλλά μεταξύ αυτών είναι που πρέπει να διαλέξουν.
Καθημερινά βλέπω καινούργια ονόματα, αντρών και γυναικών, που σύμφωνα με τις παροτρύνσεις των ενασχολούμενων με τα βιβλία, ο καθένας και η καθεμιά έχουν γράψει από ένα έξυπνο και πολλά υποσχόμενο μυθιστόρημα. Κι όλοι αυτοί τριγυρνούν στο δοξασμένο από τα δημοσιεύματα σύννεφό τους και φυσικά αρχίζουν να μας λένε τι πρέπει να σκεφτόμαστε περί τέχνης, ζωής και περί του σύμπαντος, εκσφενδονίζοντας λέξεις με  χαριτωμένη ατημελησία για τις παραφορτωμένες σελίδες τους.
Και το κοινό τούς ακολουθεί σε ό,τι ανόητο και να γράψουν ή σε όποια βλακεία κι αν ξεστομίσουν. Μου θυμίζουν κάποιους γέρους που δεν αλλάζουν σώβρακο και φανέλα πριν περάσει μια εβδομάδα. Στην εποχή μας και στην Ελλάδα μας πιστεύει κανείς ότι υπάρχουν συγγραφείς με περισσότερα από ένα ή δυο καλά βιβλία;;; Ελάχιστοι είναι, μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού… Φυσικά δεν το πιστεύω και αναρωτιέμαι γιατί εισπράττουν συνεχώς εγκώμια!!!
Σήμερα ελάχιστοι νοήμονες άνθρωποι διαβάζουν. Τώρα πιθανολογώ ότι ακόμη και τέτοιες σκέψεις όπως αυτές εδώ μπορεί να μην ενδιαφέρουν τον κόσμο. Ενδεχομένως να τους απασχολούν λόγου χάρη μετά τις εφτά το βράδυ. Ή ίσως να μην τους ενδιαφέρουν. Τέλος πάντων, αυτά σκεφτόμουν και τα έγραψα.
  • https://www.timesnews.gr/%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B5%CE%AF%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%8C/

Monday, August 27, 2012

Πώς σώθηκαν τα βιβλία


  • Η συναρπαστική ιστορία των βιβλιοθηκών στη Δύση μέσα από θρησκευτικές και πολιτικές αναταράξεις 

Αποψη της βιβλιοθήκης του Beatus Rhenanus στη Σέλεστατ της Γερμανίας, της πιο αντιπροσωπευτικής ουμανιστικής βιβλιοθήκης ανθρώπων των γραμμάτων του ευρωπαϊκού Βορρά

[Λαμπρινή Κουζέλη, ΤΟ ΒΗΜΑ: 19/08/2012]. Ο βασιλιάς Κάρολος Η' επιστρέφει στη Γαλλία μετά την κατάληψη του Βασιλείου της Νάπολι φέροντας μαζί του, ως λάφυρα, 1.140 τόμους αρχετύπων και χειρογράφων που θα αποτελέσουν τη μαγιά για τη συγκρότηση της Βασιλικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. Νωρίτερα, στην ελληνιστική εποχή, οι βιβλιοθηκάριοι της Αλεξάνδρειας κάνουν έφοδο στα πλοία που ελλιμενίζονται στο λιμάνι της πόλης, κατάσχουν τα ευρεθέντα χειρόγραφα για τον εμπλουτισμό της περικλεούς βιβλιοθήκης και τα αντικαθιστούν με αντίγραφα. Επεισόδια αλαζονείας, απληστίας και μισαλλοδοξίας κρύβονται συχνά στο υπόστρωμα της ιστορίας των βιβλιοθηκών στον δυτικό κόσμο που, αν τη δούμε από κοντά, είναι συναρπαστική σαν μυθιστόρημα.

Friday, April 13, 2012

Νέες εκδόσεις, περιδιάβαση στα θέματα των Ελλήνων πεζογράφων


Της Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 13/4/2012
Σε καμία περίπτωση δεν μοιάζει μ’ εκείνη άλλων εποχών, η βιβλιοπαραγωγή. Ούτε καν τώρα, την πασχαλινή περίοδο, που ήταν πάντα στις τρεις πιο «ανθηρές» εκδοτικές περιόδους του χρόνου. Πάντως, έστω και με πιο μειωμένο ρυθμό, είναι αρκετοί οι Ελληνες συγγραφείς που επέλεξαν την πασχαλινή περίοδο να ξαναπροσεγγίσουν το κοινό. Ομως, με τι αλήθεια καταπιάνονται οι σύγχρονοι Ελληνες πεζογράφοι, στην Ελλάδα της κρίσης; Πώς επιδιώκουν να συνομιλήσουν μαζί της; Ή μήπως την προσπερνούν και επιλέγουν να αναστοχαστούν σε άλλες περιοχές της σύγχρονης ιστορίας και άλλους τρόπους αφήγησης; Μια περιδιάβαση στα βιβλία που μόλις κυκλοφόρησαν θα μας δώσει την απάντηση.

Wednesday, December 21, 2011

Επιλογή από βιβλία που σημάδεψαν τη χρονιά που φεύγει. Μερικά από τα καλύτερα της βιβλιογραφίας του 2011

[Γιάννης Μπασκόζος, Το Βήμα, 19/12/2011]. Δύσκολο να πεις ποια βιβλία σημαδεύουν τη χρονιά που πέρασε μιας και η παραγωγή λίγο προτού φύγει το 2011 συσσώρευσε πολλά και καλά βιβλία. Δεν είναι μόνο αυτά που παρουσιάζουμε τα καλύτερα, αλλά δυστυχώς ο χώρος σε αναγκάζει να αδικήσεις πολλά βιβλία.

Στην ελληνική βιβλιογραφία στεκόμαστε στον Μένη Κουμανταρέα και το
 βιβλίο του «Οι αλεπούδες του Γκόσπορτ» (Κέδρος), ένα νεανικό κείμενο που ξαναδούλεψε

Monday, October 24, 2011

Οι πολλές χρήσεις των βιβλίων... Πολεμικές, ειρηνικές ή αδιάφορες



Το πρωτότυπο αυτό κτίριο εμπνεύστηκε η δημοφιλής καλλιτέχνις από την Αργεντινή, Marta Minujin! Ο σύγχρονος «πύργος της Βαβέλ» έχει ύψος 25 μέτρα και έχει κρεμάμενα σε αυτό 30.000 βιβλία διαφόρων ειδών, γραμμένα σε διάφορες γλώσσες. Τα βιβλία δωρίστηκαν στο δήμο από τις 52 πρεσβείες χωρών που βρίσκονται στην πόλη και τα υπόλοιπα είναι προσφορές απλών φίλων του βιβλίου. Ο πύργος είναι ένα σπειροειδές μεταλλικό πλέγμα πάνω στο οποίο έχουν κρεμαστεί τα βιβλία. Κατασκευάστηκε με αφορμή τους εορτασμούς για την ανάδειξη του Μπουένος Άιρες ως την Παγκόσμια Πρωτεύουσα του Βιβλίου για το έτος 2011. Οι τοπικές αρχές θεωρούν ότι ο πύργος αντικατοπτρίζει τις ιδέες του πλουραλισμού και της διασποράς, που χαρακτηρίζουν την αργεντίνικη πρωτεύουσα. Δείτε φωτογραφίες του σύγχρονου «Πύργου της Βαβέλ» εδώ. [In Site]

  • Από τον Φώτη Θαλασσινό
  • Βιβλιοθήκη, Σάββατο 22 Οκτωβρίου 2011

Οι βιβλιοθήκες ποτέ δεν είναι αρκετά μεγάλες για τα βιβλία μιας ζωής ενός βιβλιοφάγου αναγνώστη. Κοιτάζει ενεός πώς αυτά τα έπιπλα γέμουν, με τα ράφια διπλά και τριπλά φορτωμένα. Κοιτάζει στην ουσία την παλίμψηστη εικόνα της βιβλιοθήκης.

Πίσω από τα πιο καινούργια βιβλία υπάρχουν πιο παλιά, πίσω από τα πιο παλιά, ακόμη πιο παλιά. Αναπόφευκτα, έχοντας στουμπώσει κάθε εσοχή και κάθε εύκαιρο διάκενο στο έπιπλο της βιβλιοθήκης, περιχαρής μέσα στον ηδονιστικό κόσμο των αναγνωσμάτων του, ο αναγνώστης ξεκινάει να προσθέτει βιβλία σε όλα τα δωμάτια του σπιτιού του. Το αρχείο του είναι κι αυτό κορεσμένο με εφημερίδες και περιοδικά του ενδιαφέροντός του. Συνήθως η αιώρηση στο παράλληλο σύμπαν της ανάγνωσης είναι μια θυσία με τίμημα την άμβλυνση της επαφής με την εξωτερική πραγματικότητα. Οι σπουδαίοι αναγνώστες στοιχειώνονται με ανύπαρκτα προβλήματα και κινούνται προς την επίλυσή τους πολύ πριν αυτά εμφανιστούν στο απτό κοινωνικό περιβάλλον. Ισως και αφότου αυτά έχουν ολοκληρώσει το πέρασμά τους από τη Γη. Η έλλειψη καπατσοσύνης των αφηρημένων βιβλιόφιλων και η αδεξιότητά τους στα πιο απλά από τα πρακτικά ζητήματα κάνουν τον παραμικρό αναγκαίο περισπασμό τους από την εκστατική ενατένιση των κόσμων των βιβλίων να μοιάζει με ξεδιάλεγμα της «ήρας από το σιτάρι». Σε πολλές τέτοιες τραγελαφικές εμπειρίες πρωταγωνιστικό ρόλο έχει το βιβλίο. Είναι εμπειρίες στις οποίες ο βιβλιοφάγος απεμπολεί την άποψή του για τη μυθώδη διάσταση των βιβλίων. Πάνω στον πανικό των περιστάσεων, τα βιβλία μετατρέπονται σε παραλληλεπίπεδα αντικείμενα.

Saturday, July 2, 2011

Βιβλία: 100+ προτάσεις για το καλοκαίρι

  • Ενα πλούσιο ανθολόγιο για τις θερινές διακοπές
  • ΤΟ ΒΗΜΑ:  2/7/2011
Βιβλία: 100+ προτάσεις για το καλοκαίρι




Για τους ...βιβλιοφάγους το φετεινό καλοκαίρι είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε προτάσεις έτσι όπως τις παρουσιάζει «Το Βήμα».

Η καλοκαιρινή πρόταση περιλαμβάνει Αναγνωστάκη, Καμιλέρι, Πελεκάνο, Γκρόσμαν, Ουελμπέκ, Λιόσα, Ζιντ, Μορέν...μαρτυρίες, Ιστορία, χρονικά, ταξίδια...

Καλή ανάγνωση!

Βιβλία + ιδέες περισσότερες ειδήσεις

Monday, April 18, 2011

Το ΕΚΕΒΙ και οι μεγάλοι λογοτέχνες μας

Εκανε κάποια προσπάθεια το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) και από το 2000 οργάνωνε "αφιερώματα σε μεγάλους λογοτέχνες" μας (πολιτιστικές εκδηλώσεις, συνέδρια, εκθέσεις, ημερίδες και ειδικές εκδόσεις). Τα αφιερώματα των τελευταίων ετών:
Κανείς δεν μπορεί ν' αμφιβάλλει για τις επιλογές, αφού πρόκειται για ονόματα μεγάλων πνευματικών δημιουργών που, αν όχι όλοι, τουλάχιστον οι περισσότεροι είναι γνωστοί στο πλατύ κοινό. Ωστόσο, αναρωτιέμαι αν το εγχείρημα του ΕΚΕΒΙ να πραγματοποιεί αυτές τις εκδηλώσεις είχε αντίκρυσμα. Θα ήταν χρήσιμο να γίνει μια σχετική έρευνα για να δούμε τ' αποτελέσματα. Αυτές οι εκδηλώσεις έφτασαν στον πολύ κόσμο ή έμειναν μεταξύ των υποψιασμένων; Και είναι χαρακτηριστικό ότι οι εν πολλοίς ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις πέρασαν χωρίς να τις καταλάβουμε! Πότε έγιναν, πού έγιναν, πώς δημοσιοποιήθηκαν; Θα παρατηρούσε κανείς ότι συνήθως το ΕΚΕΒΙ οργανώνει εκδηλώσεις για τον κλειστό κύκλο των υποψιασμένων. Κι αναρωτιέμαι αν τελικά ευοδώνεται ο σκοπός για τον οποίο οργανώθηκαν. Τι "κέρδισαν" αυτοί οι δημιουργοί; Εγιναν πιο γνωστοί στους Ελληνες, προστέθηκαν κάποια παραπάνω στοιχεία που θα μας κάνουν να πλησιάσουμε πιο διαβασμένοι το έργο τους;

Με αφορμή γενικώς τα βιβλία και τον Κάφκα...

Ενας φίλος είχε γράψει κάποτε σ'ενα κείμενό του που το δημοσίευσα στο βραχύβιο περιοδικό "Κ.ΛΠ... και τέχνες και γράμματα", ότι το μέτρο της μελλοντικής ευτυχίας θα είναι ο ελεύθερος χρόνος. Πραγματικά τώρα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά νιώθω ότι δικαιώνεται. Ο ελεύθερος χρόνος είναι το ζητούμενο, παρά το γεγονός ότι η κοινωνία μας έχει πλημμυρίσει... ανέργους που έχουν χρόνο, αλλά όμως δεν έχουν όρεξη να τον απολαύσουν γιατί η έγνοια τους είναι πώς θα αντιμετωπίσουν την ανεργία τους, την ακρίβεια, τη βαριά φορολογία, τη σκληρή πραγματικότητα. 

Τώρα, λοιπόν, που έχω κάποιο χρόνο, παλεύω να συμπληρώσω τα αναγνωστικά κενά, να διαβάσω βιβλία που είχα καημό να διαβάσω, να ξαναδιαβάσω κάποια άλλα που με ακολουθούν και δεν με αφήνουν να ησυχάσω, να τακτοποιήσω τις σημειώσεις μου, να κρατήσω τις επαφές με τους φίλους και με την αγωνία της κοινωνίας, να επιμείνω στην επικοινωνία μου με τους συγγραφείς και τα κείμενα που αγάπησα. Κι όλο στρέφομαι στο παρελθόν, κι αναζητώ ό,τι με άγγιξε και με στενοχώρησε και με χαροποίησε. Οταν διάβαζα τη "Δίκη" του Κάφκα ένιωθα ότι με είχε πιάσει μια τανάλια χωρίς να ξέρω για ποιο λόγο κι αναρωτιόμουν πού τα είχε δει όλα αυτά ο συγγραφέας!
"Τον Τζόζεφ Κ. κάποιος τον είχε σίγουρα συκοφαντήσει, διότι, χωρίς να έχει κάνει τίποτα κακό, συνελήφθη ένα ωραίο πρωί..."! 
Αυτή η απλή, απλούστατη φράση, όπως και άλλες του Κάφκα, δεν είχαν ασφαλώς κάτι που να τις χαρακτηρίζει ως "φιλολογικά" στοιχεία. Σκεφτόταν κανείς ότι ο συγγραφέας έγραφε εμπειρίες ζωής. Αυτή η περιώνυμη καφκική ατμόσφαιρα, τουλάχιστον πριν από τον φοβερό β΄ παγκόσμιο πόλεμο και τις συνέπειές του, θεωρήθηκε προφανώς ως ένα πλασματικό προϊόν μιας αλληγορικής φαντασίας... Τελικά, με το πέρασμα των χρόνων, η άτεγκτη Ιστορία ήρθε κι έδωσε ένα ανησυχητικό βάρος πραγματικότητας. Τα στοιχεία που έπλασε με τη φαντασία του και στα άλλα έργα του ο συγγραφέας, τα είδαμε, ξεδιπλώθηκαν μπρος στα μάτια μας, και δεν χρειάστηκε να ψάξουμε την αλληγορική τους διάσταση.
Ενα πρωί, όταν ξύπνησε ο Γκρέγκορ Σάμσα από όνειρο κακό, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε μια πελώρια μαμούνα. Κοιτόταν ανάσκελα, πάνω στη σκληρή, όμοια με πανοπλία πλάτη του κι έβλεπε, σαν σήκωνε λίγο το κεφάλι, την τουρλωτή, σκούρα, γεμάτη δίπλες κοιλιά του, που η κουβέρτα πάνω της έτοιμη να γλιστρήσει, μόλις και κρατιόταν ακόμα. Τα πολλά  λεπτεπίλεπτα πόδια, δυσανάλογα με τον υπόλοιπο όγκο του, σπάρασσαν ενοχλητικά μπρος στα μάτια του.
"Τι μου συμβαίνει;" σκέφτηκε. Δεν ήταν όνειρο. Το δωμάτιό του, ένα δωμάτιο αληθινό, μονάχα κάπως πολύ μικρό για ανθρώπους, περιτριγυριζόταν ήρεμα από τους τέσσερις γνώριμους τοίχους; Πάνω από το τραπέζι με τα σκόρπια δειγματολόγια από υφάσματα - ο Σάμσα ήταν πωλητής - κρεμόταν η εικόνα που είχε τελευταία κόψει από ένα εικονογραφημένο περιοδικό και είχε τοποθετήσει μέσα σε όμορφη, επιχρυσωμένη κορνίζα. Παρίστανε μια κυρία με γούνινο καπέλλο και μποά, που καθόταν ολόισια κι ανασήκωνε αντίκρυ στον θεατή ένα βαρύ γούνινο μανσόν που μέσα του εξαφανιζόταν ολόκληρο το χέρι της.

Ο Γκρέγκορ έστριψε ύστερα τη ματιά του στο παράθυρο, κι ο συννεφιασμένος καιρός - άκουε κανένας τις στάλες της βροχής να πέφτουν πάνω στο πρεβάζι - τον πλημμύρισε από μελαγχολία. "Πώς θα ήταν, αν κοιμόμουνα ακόμα λίγο και ξεχνούσα όλες αυτές τις τρελοφαντασίες;" σκέφτηκε
...
Αλλά είτε πρόκειται για τον άνθρωπο-έντομο της "Μεταμόρφωσης" είτε πρόκειται για τον απρόσιτο άρχοντα του "Πύργου", δεν χρειάζεται να μπούμε στους δαιδάλους της αναζήτησης μιας αλληγορικής διάστασης, διότι ο παραλογισμός δεν είναι πλέον μεταφορικό σχήμα λόγου. Ζούμε σε μια εποχή όπου  συμπλέκονται το άγχος, οι ενοχές, και οι εφιάλτες. Κι εμείς, πολίτες μιας κοινωνίας που δεν γνωρίζει πια τι ακριβώς είναι, περπατάμε σαν τυφλοί... 

Sunday, September 5, 2010

40 βιβλία για το φθινόπωρο

  • Επιλογή από τους τίτλους που θα κυκλοφορήσουν τους φθινοπωρινούς μήνες. Η ελληνική και η ξένη λογοτεχνία, το δοκίμιο, η φιλοσοφία, η οικονομία, η βιογραφία, η ελληνική ιστορία

Σε δοκιμασμένους έλληνες συγγραφείς, σε γνωστά ονόματα της διεθνούς σκηνής, σε εκδόσεις κλασικών έργων και σε βιβλία που μας βοηθούν να κατανοήσουμε την παρούσα οικονομική, πολιτική και κοινωνική συγκυρία επενδύουν οι εκδότες αυτό το φθινόπωρο. Βαλτινός, Δούκα, Καρυστιάνη, Κουμανταρέας, Μιχαλοπούλου, Παπανδρέου, Φάις, Φακίνου έρχονται με νέα πεζογραφήματα. Από τα βιβλία που θα συζητηθούν, το αμφιλεγόμενο «Το πρωτότυπο της Λώρας», το ημιτελές έργο του Ναμπόκοφ που περιμέναμε τριάντα χρόνια να αποφασίσουν η σύζυγος και ο γιος του αν θα το εκδώσουν, το «Χαστούκι» του Ελληνοαυστραλού Χρήστου Τσιόλκα, που αναστατώνει τους διεθνείς βιβλιοφιλικούς κύκλους τον τελευταίο χρόνο, η ιδιότυπη αυτοβιογραφία του Τζ. Μ. Κουτσί και ο «Κάιν», το τελευταίο μυθιστόρημα του Σαραμάγκου. Ο Ιαν Ράνκιν μάς συστήνει τον διάδοχο του Ρέμπους και ο Νικ Ρένισον γράφει μια βιογραφία του Σέρλοκ Χολμς. Οι Νουριέλ Ρουμπινί, Ντανιέλ Κοέν και άλλοι οικονομολόγοι δίνουν ερμηνείες της κρίσης και προτείνουν διεξόδους από αυτήν, ενώ ο Αλαίν ντε Μποτόν μάς παρηγορεί με τον δικό του τρόπο. Τα βιβλία των Μαρί-Μονίκ Ρομπέν, Πιερ-Αντρέ Ταγκιέφ, Πίτερ Μπερκ, Αλέξανδρου Νεχαμά συνιστούν αφορμή αφυπνιστικών προβληματισμών για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς και τις εταιρείες που τους κατασκευάζουν, τη νέα μαζική κουλτούρα των θεωριών συνωμοσίας, την «υβριδοποίηση» των πολιτισμών στη νέα εποχή και την ομορφιά ως υπόσχεση ευτυχίας. Γιούργκεν Χάμπερμας και Πάπας Βενέδικτος ΙΣτ΄ συζητούν για τα θεμέλια της Ευρώπης και τη συνύπαρξη λόγου και θρησκείας. Οι στοχαστές Μισέλ Φουκό και Ουμπέρτο Εκο και οι ερωτικοί Μαρκήσιος Ντε Σαντ και Ζορζ Μπατάιγ, αλλά και η ιστορία του Βυζαντίου, του καθολικισμού και της νεότερης Ελλάδας είναι ψηφίδες της εφετινής βιβλιοπαραγωγής, η οποία μάλλον διαψεύδει τα δυσοίωνα ότι «δεν βγαίνουν πια καλά βιβλία» και επιβεβαιώνει ότι σε καιρούς κρίσης η ποιότητα είναι αυτό που επιβιώνει.


Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=56&artId=352429&dt=05/09/2010#ixzz0ydX19ekU

Sunday, July 18, 2010

Βιβλία για το καλοκαίρι [Β΄]


  • Του ΑΝΤΑΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗ
Κάποια τελευταία βιβλία που δεν χώρεσαν στα δύο προηγούμενα αφιερώματα.

Ιταλικά διηγήματα. Όταν ο νεαρός Ίταλο Καλβίνο κατέβηκε από το βουνό, έπιασε δουλειά στην Ουνιτά και ερωτεύτηκε δύο γυναίκες ταυτόχρονα, ήξερε ήδη ότι θα γίνει συγγραφέας. Και ρίχτηκε στη συγγραφή μιας σειράς διηγημάτων μετασχηματίζοντας σε λογοτεχνική ύλη ιστορίες από τον πόλεμο αλλά και τη ζωή μετά τον πόλεμο. Αποτέλεσμα η συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Τελευταίο έρχεται το κοράκι» (εκδ. Καστανιώτη), ένα αστραφτερό έργο, ένα είδος «πρόβας τζενεράλε» για την ποικιλία θεμάτων και στιλ που θα τον κάνει διάσημο σε όλο τον κόσμο.

Αμερικανικό μυθιστόρημα. Από τους σπουδαίους σύγχρονους συγγραφείς των ΗΠΑ, ο Ντον ΝτεΛίλλο γράφει αυτή τη φορά για το μεγάλο αμερικανικό τραύμα: την 11η Σεπτεμβρίου. Πρωταγωνιστές σ' αυτό το «Άνθρωπος σε πτώση» (μτφρ. Έφη Φρυδά, εκδ. Εστία) είναι μια τριμελής οικογένεια, όπου το κάθε μέλος αντιμετωπίζει διαφορετικά την απώλεια, την οδύνη, το φόβο και την καταστροφή του αμερικανικού ονείρου.

Σερβικό μυθιστόρημα. Ο Ντανίλο Κις ήταν ο συγγραφέας που μετάγγισε στην ορθόδοξη συντηρητική πατρίδα του όλο τον αέρα του ευρωπαϊκού λογοτεχνικού μοντερνισμού. Με μια πολύ προσωπική γλώσσα, όπου το ατομικό αλληλοσυμπληρώνεται με το συλλογικό, έδωσε μια σειρά από μυθιστορήματα που έχουν φανατικούς φίλους σε όλο τον κόσμο. Η «Κλεψύδρα» (μτφρ. Μαρία Κεσίνη, εκδ. Κέδρος) είναι από τα γνωστότερα έργα του Κις, ίσως και από τα πιο αυτοβιογραφικά του. Το θέμα του έχει σχέση με τους επιζώντες του παγκόσμιου πολέμου - φαντάσματα μιας εποχής που σκότωσαν για πάντα οι σφαίρες.

Γαλλικό νουάρ. Μια νεκρή ηλικιωμένη γυναίκα, ένας καθηγητής μαθηματικών που δεν πείθεται με την εκδοχή της ληστείας, ένας Έλληνας γείτονας, δύο Ρώσοι μαφιόζοι, μια ξεροκέφαλη κοκκινομάλλα κι ένας σκύλος. Τόπος, η πόλη των μεταναστών, η Μασσαλία. Όσοι αγάπησαν τον Ζαν Κλωντ Ιζζό, θα αγαπήσουν και το «Ένας Τσετσένος σκύλος» (μτφρ. Αλίκη Κεραμιδά, εκδ. Πόλις) αφού θα βρουν ένα καλό νουάρ με την τυπική συνταγή του μυστηρίου και τις άφθονες κοινωνικοπολιτικές παρατηρήσεις.

Ελληνικό μυθιστόρημα. Η αντίστροφη κατάσταση: ένας γέρος επιτίθεται χωρίς λόγο σε έναν πολύ νεότερό του άντρα και προσπαθεί να τον στραγγαλίσει: αλλά αυτοί οι δύο μοιάζουν πολύ - μόνο η ηλικία και η γλώσσα τους χωρίζουν. Με τα μεγάλα θέματα της ταυτότητας και του χρόνου καταπιάνεται αυτή τη φορά ο Ανδρέας Μήτσου σ' αυτό το «Ο αγαπημένος των μελισσών» (εκδ. Καστανιώτη), με ένα ύφος που αιωρείται διαρκώς ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό. Από τα καλύτερα βιβλία του συγγραφέα.

Ελληνικό αυτοβιογραφικό. Η Αθηνά Κακούρη γράφει δύο ειδών πεζογραφήματα: αστυνομικά διηγήματα και ιστορικά μυθιστορήματα. Και είναι φυσικό, όταν κλήθηκε να γράψει για την πετυχημένη σειρά που επιμελείται ο Μισέλ Φάις «Η κουζίνα του συγγραφέα», τα αυτοβιογραφικά της βέλη να στοχεύουν στην ιστορία. Στο «Με τα χέρια σταυρωμένα...» (εκδ. Πατάκη) η ηλικιωμένη σήμερα συγγραφέας θυμάται το κοριτσάκι που ήτανε (σε μια όμορφη Πάτρα που, φευ, δεν υπάρχει πια) πάντα μέσα στο ιστορικό-κοινωνικό πλαίσιο, το ίδιο αυτό πλαίσιο που θα της επιτρέψει να γράψει τα καλύτερα βιβλία της.

Ξένη ποίηση. «Του φαύνου η σάρκα δεν μας ανήκει, / μήτε του αγίου τ' όραμα. / Αντί όστιας έχουμε τον τύπο· αντί περιτομής την ψήφο.» Ο Έζρα Πάουντ παρέδωσε στο κοινό το «Χιού Σέλγουιν Μώμπερλυ» (μτφρ. και εισαγωγή Χάρη Βλαβιανού, εκδ. Πατάκη) γύρω στα 1926. Ένα δύσκολο νεωτερικό έργο, με αρκετά σκοτεινά σημεία ικανά να τρελάνουν τους ερευνητές, ένα είδος απάντησης της ολιγόλογης ποίησης στην πολυσέλιδη πεζογραφία. Η έκδοση είναι δίγλωσση (που σημαίνει ότι ο μεταφραστής καθόλου δεν φοβάται τη σύγκριση με το πρωτότυπο) και ενισχυμένη με ένα σπάνιο CD, με τον ποιητή να απαγγέλλει το ποίημά του. Μια σημαντική έκδοση.

Ελληνικό δοκίμιο. Το κλασικό ή το ηλεκτρονικό βιβλίο; Η αδικαιολόγητα, προς το παρόν, μεγάλη συζήτηση που γίνεται γύρω από το θέμα (οι εφημερίδες έχουν ανάγκη από «εύπεπτα» θέματα που να δίνουν την αίσθηση του προβληματισμού) βρίσκει στο βιβλίο αυτό που επιμελήθηκε ο Γιώργος Ε. Δαρδανός τις σωστές του διαστάσεις. Στο «Σελίδες στην οθόνη ή σε χαρτί» (εκδ. Gutenberg) ο Δαρδανός αφενός συγκέντρωσε μια σειρά από δημοσιευμένα κείμενα σχετικά με το θέμα, αφετέρου έδωσε την ευκαιρία σε μια σειρά από ανθρώπους των γραμμάτων να γράψουν τη γνώμη τους για το θέμα. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με ένα παράρτημα για το καυτό θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων στην εποχή του ηλεκτρονικού βιβλίου.
  • Η ΑΥΓΗ: 18/07/2010

Βιβλία για το καλοκαίρι [Α΄]


  • Του ΑΝΤΑΙΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΙΔΗ

Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι του προηγούμενου σημειώματος περί κρίσης στον χώρο του βιβλίου και ανακοινώθηκε το κλείσιμο των τριών ελληνικών καταστημάτων της FNAC. Θα μπορούσε βέβαια να πει κανείς ότι η γαλλική FNAC παραδόθηκε πριν καν πολεμήσει (μόνο πέντε χρόνια άντεξε η παρουσία της στην Ελλάδα), αλλά προφανώς οι λογιστές έχουν τον πρώτο λόγο: παθητικό συν κρίση, ίσον τα παρατάμε και φεύγουμε. Καλό μάθημα για όσους προσδοκούν εύκολες επενδύσεις από το εξωτερικό.

Ας συνεχίσουμε όμως με τις βιβλιοπροτάσεις μας.

Ιρλανδικό μυθιστόρημα. Είναι από τους μεγάλους στιλίστες της εποχής μας. Γράφει πάντα για τα μεγάλα θέματα του ανθρώπου -τη ζωή, τον θάνατο, τα γηρατειά, τον έρωτα, τη μνήμη, τη μοναξιά- και κατορθώνει να κερδίζει τον αναγνώστη του ακόμα κι όταν το θέμα του είναι ζοφερό. Στο νέο του αυτό μυθιστόρημα «Άπειροι κόσμοι» (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, εκδ. Καστανιώτη), στην ιστορία μιας οικογένειας που συγκεντρώνεται γύρω από τον ετοιμοθάνατο πατέρα, ο Τζον Μπάνβιλ προσθέτει και μια γερή δόση ειρωνείας (δεν είναι τυχαίο ότι αφηγητής, σε μια κατά τα άλλα πολύ ρεαλιστική ιστορία, είναι ο θεός... Ερμής), με αποτέλεσμα όλα -ακόμα και η αίσθηση του θανάτου- να ελαφραίνουν.

Αμερικανικό μυθιστόρημα. Ο αμερικανικός εμφύλιος ως πόλεμος-πρότυπο, ως πόλεμος-αλληγορία, από έναν επίσης σπουδαίο συγγραφέα της εποχής μας, τον Έτγκαρ Λόρενς Ντοκτορόου. Η «Στρατιά» (μτφρ. Τίνα Θέου, εκδ. Πόλις) αφηγείται την καταστροφική κάθοδο του βόρειου στρατηγού Σέρμαν στις νότιες αμερικανικές πολιτείες όπου σπέρνει την καταστροφή και την ερήμωση, απελευθερώνοντας ταυτόχρονα τους μαύρους δούλους που δεν ξέρουν τι να κάνουν, στον όλεθρο, στην ελευθερία τους. Ο Ντοκτορόου λέει ότι δεν πρόκειται για μια αλληγορία του πολέμου του Ιράκ, αλλά ότι ο πόλεμος του Ιράκ τον ώθησε να γράψει το βιβλίο. Έτσι κι αλλιώς, οι πόλεμοι είναι πάντα ίδιοι. Από τα πολύ καλά βιβλία της χρονιάς.

Αμερικανικό μυθιστόρημα. Ο Στίβεν Κρέιν θεωρείται από τους πέντε μεγαλύτερους Αμερικανούς συγγραφείς του 19ου αιώνα, παρότι πέθανε σε ηλικία 29 ετών. Είχε προλάβει να ταξιδέψει μέχρι την Ελλάδα με τη σύζυγό του Κόρα, πρώην πόρνη. Τη ζωή του μεθοδιστή Κρέιν και την αγωνία του να θάψει το αμαρτωλό παρελθόν της γυναίκας του περιγράφει το πολυεπίπεδο, συναρπαστικό μυθιστόρημα «Hotel de Dream» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πατάκη), ένα μυθιστόρημα στο οποίο η πραγματικότητα μπλέκεται με τη μυθοπλασία, όπως πολύ συχνά κάνει η σύγχρονη λογοτεχνία. Συγγραφέας ο Έντμουντ Ουάιτ, από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, γνωστός και από μια πολύ καλή βιογραφία που έγραψε για τον Ζενέ.

Ισπανικό μυθιστόρημα. Ο Ενρίκε Βίλα-Μάτας, μαζί με τον Χαβιέρ Μαρίας ο σπουδαιότερος σύγχρονος Ισπανός συγγραφέας, γράφει δύο ειδών μυθιστορήματα: τα μυθιστορήματα «καθαρής» μυθοπλασίας και τα μυθιστορήματα όπου η μυθοπλασία μπλέκεται με τον δοκιμιακό λόγο. Το «Δόκτωρ Πασαβέντο» (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Καστανιώτη) ανήκει στο δεύτερο είδος. Θέμα του είναι η ίδια η λογοτεχνία. Όπου ένας γιατρός, φανατικός οπαδός του Ρόμπερτ Βάλζερ, αποφασίζει να αποσυρθεί από τα εγκόσμια και να εξασκηθεί στην πολύ ασυνήθιστη τέχνη του να μετατρέπεσαι σε τίποτα. Από τα μυθιστορήματα που δεν προσφέρουν εύκολες συγκινήσεις, αλλά χρειάζονται την ενεργή συμμετοχή του αναγνώστη.

Ιαπωνικό μυθιστόρημα. Ένας εξηντάχρονος καθηγητής χάνει τη μνήμη μου, αλλά θυμάται τις εξισώσεις που ήξερε κι αυτό του επιτρέπει, φτιάχνοντας γρίφους, να αποκτά νέες σχέσεις με τους ανθρώπους και τη ζωή. Μια τρυφερή ιστορία που αγαπά τα μαθηματικά από τη Γιόκο Ογκάουα, μια συγγραφέα που έχει ήδη φανατικούς αναγνώστες και στην Ελλάδα. Τίτλος του μυθιστορήματος "Ο αγαπημένος μαθηματικός τύπος του καθηγητή" (μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης, εκδ. Άγρα). Το μυθιστόρημα βραβεύτηκε τόσο από τους Ιάπωνες βιβλιοπώλες (που σημαίνει ότι υπήρξε ευπώλητο στην πατρίδα του) όσο και από τους Ιάπωνες μαθηματικούς.

Δύο ρώσικες νουβέλες. Κι ένας κλασικός συγγραφέας. Ο Λεόνιντ Αντρέγιεφ (1871-1919) ανήκει στους συγγραφείς που ξεχάστηκαν μετά το 1917, παρότι φίλος του Γκόρκι και όχι εχθρός της επανάστασης. Προφανώς, οι χαμηλών τόνων τσεχοφικοί συγγραφείς δεν μπορούσαν να αντέξουν σε εκείνους τους καιρούς των ταραχών, των συνθημάτων, των ανατροπών. Ο μικρός τόμος που ενώνει τις δύο ιστορίες «Η σκέψη και Ο κυβερνήτης» (μτφρ. Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, εκδ. Άγρα) είναι μια καλή ευκαιρία να τον ανακαλύψετε. Θέματά του η προσποίηση, η τρέλα, η εξουσία, ο θάνατος.

Ελληνική αυτοβιογραφία. Από την παράνομη δουλειά της με τον Λεωνίδα Κύρκο ως φοιτήτρια ιατρικής στις μάχες στο Καρπενήσι, από τον γάμο της με τον Γεωργούλα Μπέικο στη μεγάλη ήττα του εμφύλιου και από την εικοσάχρονη διαμονή της στην ΕΣΣΔ και τις σπουδές της με τον Ταρκόφσκι, στην επιστροφή της στην Ελλάδα και τη θεατρική της εμφάνιση πέρσι και φέτος στο πλευρό του Θόδωρου Τερζόπουλου, μια γεμάτη ζωή, μια ζωή που είχε τα πάνω και τα κάτω της αλλά δεν πήγε στιγμή χαμένη. Η Μαρία Μπέικου, για όποιον την ξέρει, δεν έχασε ποτέ εκείνο το χαμόγελο που είχε ως νεαρή αντάρτισσα στη φωτογραφία που κοσμεί το εξώφυλλο αυτού του «Αφού με ρωτάτε, να θυμηθώ...» (εκδ. Καστανιώτη). Το βιβλίο διαβάζεται απνευστί, ίσως επειδή αποφεύγει τις κραυγάζουσες κορώνες που έχουν συχνά τέτοιου είδους αυτοβιογραφίες.

Ελληνικό δοκίμιο. Η «Επέτειος» (εκδ. Μικρή Άρκτος), ένα βιβλιαράκι που επιμελήθηκε ο Νάσος Βαγενάς με κρίσεις και σχόλια για το έργο του Δ. Ν. Μαρωνίτη, φιλοδοξεί να είναι το πρώτο μιας σειράς που θα συνεχίσει η Μικρή, αλλά δραστήρια αυτή Άρκτος. Κι είναι μια καλή αρχή! Για τον Μαρωνίτη γράφουν, ο καθένας με το δικό του ύφος και χωρίς τη σκόνη των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων, γνωστοί διανοούμενοι και άνθρωποι των γραμμάτων, από τον Βαρβέρη ως την Τσιριμώκου, από τον Πατρίκιο ως τον Καψάλη και από τη Χαρτουλάρη ως τον Χατζηβασιλείου.

Ημερολόγιο πορείας. Το 2006 ο Ρεζίς Ντεμπρέ αποφασίζει -όπως εκατομμύρια άνθρωποι πριν από αυτόν- να επισκεφτεί τους Αγίους Τόπους, να ακολουθήσει τα βήματα του Ιησού σε αυτό που σήμερα είναι το Ισραήλ, η Παλαιστίνη, η Ιορδανία, η Γάζα, ο Λίβανος, η Αίγυπτος και η Συρία. Φυσικά ο Ντεμπρέ, με τις ευαισθησίες του για το παλαιστινιακό, αλλά και για τα θέματα θρησκείας (ήταν ο εισηγητής για την εξάλειψη του μαθήματος των θρησκευτικών από τα γαλλικά σχολεία), δεν μπορούσε να είναι ένας απλός τουρίστας και οι εντυπώσεις του από το πιο εμπόλεμο μέρος του κόσμου δεν μπορούσαν να μην έχουν ενδιαφέρον. Αυτό το «Οδοιπορικό στις χώρες της Βίβλου» (μτφρ. Άννα Καρακατσούλη, με πρόλογο Σταύρου Ζουμπουλάκη, εκδ. Πόλις) είναι ταυτόχρονα ταξιδιωτικό, πολιτική ανάλυση και εγχειρίδιο περί φανατισμού και απωθητικών αληθειών.

Αστυνομικό μυθιστόρημα. Ας μείνουμε στην Παλαιστίνη. Όταν συλλαμβάνεται ένας μαθητής του με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας, ο δάσκαλος Ομάρ Γιούσεφ αποφασίζει να ανακαλύψει τον πραγματικό δολοφόνο. Μπορεί όμως αυτό να γίνει σε μια περιοχή όπου οι φόνοι είναι καθημερινοί και οι νεκροί χιλιάδες; Το «Φόνοι στη Βηθλεέμ» (μτφρ. Αύγουστος Μορτώ, εκδ. Καστανιώτη) είναι το πρώτο βιβλίο μιας σειράς με ήρωα τον δάσκαλο-ντετέκτιβ που μεταφράζεται στην Ελλάδα. Ο συγγραφέας, ο Ματ Ρις, Βρετανός δημοσιογράφος, ξέρει καλά την περιοχή κι έχει εξαιρετικό ταλέντο στις αστυνομικές ιστορίες.

Ελληνικό μυθιστόρημα. Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος έχει βρει τη θεματική που τον ενδιαφέρει: και την εντοπίζει στην αρχαία Ελλάδα, μια Ελλάδα που μοιάζει πολύ (όπως είναι φυσικό, αλλά όπως δεν μας είχε συνηθίσει η σύγχρονη λογοτεχνία) με τη σημερινή, στα καλά και τα κακά της. Στο «Ξυπόλυτο σύννεφο» ήρωες είναι ο Σωκράτης, ο Αριστοφάνης, ο Αλκιβιάδης και η ώριμη πλέον Ασπασία. Ο Θεοδωρόπουλος αυτή τη φορά -ήδη από την αρχή του βιβλίου- χαμογελά, κι αυτό το χαμόγελο ταιριάζει στο θέμα, αφού έτσι ξεκαθαρίζει από την αρχή τους λογαριασμούς του με την άγονη προγονοπληξία.

Ελληνικό μυθιστόρημα. Ένας συγγραφέας πέφτει πάνω στο όνομα ενός ανθρώπου που εγκατέλειψε στα 16 του το σπίτι του στις Άλπεις και ήρθε να κατοικήσει στο Πήλιο. Ο συγγραφέας θα βρεθεί μπροστά σε ένα περίεργο παζλ, σε σπαράγματα πληροφοριών, σε σιωπές, σε μια φωτογραφία. Και θα θελήσει να ενώσει αυτά τα σκόρπια κομμάτια, σπρωγμένος ποιος ξέρει από ποια περιέργεια. Ο Κώστας Ακρίβος σ' αυτό το «Ποιος θυμάται τον Αλφόνς» (εκδ. Μεταίχμιο) ανακατεύει ωραία την τράπουλα: ο αναγνώστης, παρασυρμένος κι από ένα στεγνό, ημερολογιακό ύφος, δεν ξέρει τι είναι αλήθεια και τι είναι μυθοπλασία, ανακαλύπτοντας ότι ναι, και οι Έλληνες μυθιστοριογράφοι μπορούν, όταν θέλουν, να ξεφύγουν από τα εύκολα νατουραλιστικά μονοπάτια.

Ελληνική ποίηση. Στο «Κ. Γ. Καρυωτάκης. Ποιήματα και πεζά» (εκδ. Πατάκη) ο Δημήτρης Ελευθεράκης συγκεντρώνει όλα τα ποιήματα, τις μεταφράσεις και τα λιγοστά πεζά που άφησε ο ποιητής, τα σχολιάζει και γράφει μια πολύ ενδιαφέρουσα και όχι μακρηγορούσα εισαγωγή. Αποτέλεσμα: μια «χρηστική» έκδοση των έργων του μελαγχολικού ποιητή, ιδιαίτερα κατάλληλη για ανθρώπους που δεν θεωρούν ότι η ποίηση πρέπει να μένει σε χοντρούς σκονισμένους τόμους ή να καταναλώνεται μονάχα τον χειμώνα.
  • Η ΑΥΓΗ: 11/07/2010

Tuesday, July 13, 2010

Ερωτικές και... ελληνοτουρκικές ιστορίες διαβάζουν οι Ελληνες αυτό το καλοκαίρι

  • Οι αναγνωστικές τάσεις και προτιμήσεις, οι υψηλότερες πωλήσεις, οι δημοφιλέστεροι συγγραφείς

  • ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Τρίτη 13 Ιουλίου 2010
  • Μαγιό, καπέλο, αντηλιακό, βιβλίο για την παραλία. Αυτά είναι τα απαραίτητα των διακοπών, με το βιβλίο να αποτελεί ένα από τα βασικά καταναλωτικά αγαθά του καλοκαιριού. Και αν κάποιοι μπορεί να δυσανασχετήσουν από τη γειτνίαση του βιβλίου με το αντηλιακό στην ίδια πρόταση, ας θυμηθούν ότι η κουλτούρα, όπως και ο Θεός, δεν έχει συγκεκριμένο μέρος όπου λατρεύεται.
Με δεδομένο ότι βιβλίο και διακοπές πάνε μαζί, λοιπόν, ο Ιούνιος και ιδίως ο Ιούλιος, μήνες αναχώρησης για εξοχές και θάλασσες, είναι οι πιο ευνοημένοι της αγοράς του βιβλίου. Τι γίνεται όμως όταν η οικονομική κρίση και η αβεβαιότητα επηρεάζουν ή ματαιώνουν τις εφετινές διακοπές; Εχει αυτό επίδραση στην αγορά του βιβλίου; «Το Βήμα» έκανε μια βόλτα σε τρία από τα μεγάλα βιβλιοπωλεία του κέντρου της Αθήνας (Ελευθερουδάκης, Ιανός, Πολιτεία) και σε ένα των προαστίων (Ευριπίδης στη Στοά στο Χαλάνδρι), «ελέγχοντας» την αγοραστική κίνηση και ρωτώντας για τα δέκα βιβλία με τις καλύτερες πωλήσεις στο διάστημα από 1η Ιουνίου ως 8 Ιουλίου.

«Υπήρχε σαφής πτώση σε σχέση με τους αντίστοιχους μήνες της προηγούμενης χρονιάς» λέει ο κ. Σταμάτης Σαμαράς, υπεύθυνος του Ευριπίδη στη Στοά, επιβεβαιώνοντας όσα ακούγονται στην αγορά, «η οποία όμως είναι ελεγχόμενη όσον αφορά εμάς και κυμαίνεται γύρω στο 10%». O Ιούνιος, εν μέσω της αβεβαιότητας για την οικονομική κατάσταση της χώρας και των κυβερνητικών ανακοινώσεων για τα μέτρα λιτότητας, «δημιούργησε αμηχανία στο αναγνωστικό κοινό και πάγωσε τις αγορές του. Σε αυτό θα πρέπει να συνυπολογιστεί και το γεγονός ότι η Εργατική Εστία δεν μοίρασε εφέτος κουπόνια για βιβλία. Τον Ιούλιο όμως, κατ΄ εξοχήν μήνα του βιβλίου, η κίνηση ανέκαμψε» συνεχίζει ο κ. Σαμαράς.

Λογοτεχνία για γυναίκες, αστυνομική λογοτεχνία, ιστορία, πολιτική και δοκίμιο είναι τα είδη που απαρτίζουν την πρώτη δεκάδα, με τα ευπώλητα και επιτυχημένα βιβλία του εξαμήνου να συνθέτουν την εικόνα. Το στερεότυπο που θέλει τη λογοτεχνία να είναι η μεγάλη ευνοούμενη του καλοκαιριού παραμένει, με επτά στα δέκα βιβλία της λίστας των βιβλιοπωλείων να είναι λογοτεχνικά. Πρωταγωνιστεί η λεγόμενη λογοτεχνία για γυναίκες με το «Τελευταίο τσιγάρο» (Εκδόσεις Ψυχογιός) της Λένας Μαντά, το οποίο είναι το πρώτο σε απόλυτους αριθμούς (1.342 αντίτυπα). Ακολουθεί, από την ίδια κατηγορία, η «Λευκή ορχιδέα» της Καίτης Οικονόμου (επίσης Εκδόσεις Ψυχογιός). Π ιο εκλεπτυσμένες παρουσιάζονται οι προτιμήσεις των πελατών του βιβλιοπωλείου Πολιτεία: στις λογοτεχνικές επιλογές το «Τελευταίο τσιγάρο» και τη «Λευκή ορχιδέα» αντικαθιστούν το «Γυναικών» (Εκδόσεις Μελάνι) του Μιχάλη Γκανά και η «Συνάντηση» (Εκδόσεις Εστία) του Μίλαν Κούντερα, ενώ την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν πολλά δοκίμια «Εξι λοξοί στοχασμοί» (Εκδόσεις Scripta) του Σλάβοϊ Ζίζεκ, «Η Μεγάλη Ιδέα» (Εκδόσεις Τυπωθήτω) του Βασίλη Κρεμμυδά κ.ά.

Τα βιβλία όμως που βρίσκονται σταθερά στην πρώτη δεκάδα και στα τέσσερα βιβλιοπωλεία που ρωτήσαμε δεν είναι λογοτεχνικά. Εντυπωσιακές είναι οι πωλήσεις στο διάστημα αυτού του ενάμιση μήνα (1.293 αντίτυπα) του βιβλίου «Το στρατηγικό βάθος» (Εκδόσεις Ποιότητα) του κ. Αχμέτ Νταβούτογλου , του τούρκου υπουργού Εξωτερικών και καθηγητή Διεθνών Σχέσεων· ένα βιβλίο που εξετάζει τις στρατηγικές και τακτικές της τουρκικής διπλωματίας και το βαθύτερο φιλοσοφικό και κοσμοθεωρητικό υπόβαθρο της πολιτικής ηγεσίας της Τουρκίας των δέκα τελευταίων ετών.

Το δεύτερο βιβλίο που βρέθηκε στα ευπώλητα κατά το συγκεκριμένο διάστημα και στα τέσσερα βιβλιοπωλεία ήταν το «Συνδεδεμένοι» (Εκδόσεις Κάτοπτρο) των Νίκολας Α. Χρηστάκης και Τζέιμς Χ. Φόουλερ, οι οποίοι εκθέτουν με συναρπαστικό τρόπο στοιχεία για τα κοινωνικά δίκτυα που επηρεάζουν τη ζωή μας.

Μήπως εντέλει η κρίση που μας χτυπά την πόρτα μάς κάνει να θέλουμε να γίνουμε περισσότερο κριτικοί, με καλύτερη ενημέρωση για τους γείτονες και το περιβάλλον μας και τη θέση μας σε αυτό, αλλάζοντας και τις καταναλωτικές μας συνήθειες;
  • Η έκπληξη: Δημουλά εναντίον Μαντά
Η μεγάλη έκπληξη ήταν η δεκάδα των ως τώρα θερινών ευπώλητων του βιβλιοπωλείου Ιανός, στη Σταδίου. Στην πρώτη θέση, με 501 αντίτυπα, βρίσκεται η συλλογή «Τα εύρετρα» (Εκδόσεις Ικαρος) της Κικής Δημουλά . Ακολουθεί, με δεκαπέντε αντίτυπα διαφορά, το «Τελευταίο τσιγάρο» της Λένας Μαντά. «Ηταν εντυπωσιακό ακόμη και για εμάς» λέει στο «Βήμα» ο εκδότης και διευθυντής του Ιανού κ. Βασίλης Χατζηιακώβου, «παρ΄ ότι το τμήμα της ποίησης στο συγκεκριμένο βιβλιοπωλείο της αλυσίδας Ιανός είναι εξαιρετικά ενημερωμένο και ελκύει μεγάλο αριθμό πελατών».

Ο υποβιβασμός της βασίλισσας των μπεστ σέλερ από τη βραβευμένη ποιήτρια μέσα στο μεσοκαλόκαιρο αποδεικνύει ότι «η Δημουλά αποτελεί σταθερή αξία στην ποίηση και έχει ένα πιστό αναγνωστικό κοινό που περιμένει με αγωνία το επόμενο βιβλίο της» σχολιάζει ο κ. Χατζηιακώβου.

Sunday, July 4, 2010

TO BHMA: 100 + προτάσεις για το καλοκαίρι

  • Ελληνική λογοτεχνία, βιογραφίες, χρονικά, ξένη λογοτεχνία, αστυνομικά, θρίλερ, ιστορία, δοκίμια, επιστημονική φαντασία. Επιλογές - κείμενα: Νίκος Μπακουνάκης, Αναστάσης Βιστωνίτης, Λαμπρινή Κουζέλη, Φίλιππος Φιλίππου

Ενα κορίτσι μπροστά στον φόβο

Το πένθος, η φαντασίωση, η επιθυμία, ο έρωτας στο νέο μυθιστόρημα της Φωτεινής Τσαλίκογλου, που μοιάζει με κολάζ.
Στην αφήγηση η ζωγραφική κυριαρχεί
Η Βέρθα μεγαλώνει σε μια πόλη η οποία φοβάται τον εαυτό της και ονειρεύεται μια άλλη ζωή για τους προγόνους και τα παιδιά της. Συνειδητοποιεί την ...
TEYΚΡΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, Αχμές, ο γιος του φεγγαριού. Εκδόσεις Πόλις, 2009, σελ. 313, τιμή 19 ευρώ
ΑΛΕΞΗΣ ΣΤΑΜΑΤΗΣ, Θρυλικές ιστορίες. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 169, τιμή 10 ευρώ
ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΗΤΣΟΥ, Ο αγαπημένος των μελισσών. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 168, τιμή 10 ευρώ
ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΟΥΡΟΥΝΗΣ, Νύχτες με ουρά. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 248, τιμή 15 ευρώ
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΚΟΡΤΩ, Δεκαέξι. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 503, τιμή 19 ευρώ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΤΖΑΚΑΣ, Κάτω από τις οπλές. Εκδόσεις Αγρα, 2010, σελ.143, τιμή 13 ευρώ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, Ο διαβήτης του Πλάτωνα. Εκδόσεις Κέδρος,2009, σελ.387, τιμή 16 ευρώ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΙΔΑΚΗΣ, Ηλιος με δόντια. Εκδόσεις Βιβλιοπωλείου της Εστίας, 2010,σελ.246, τιμή 14 ευρώ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΟΛΛΑΣ, Ο καιρός του καθενός. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 105, τιμή 10 ευρώ
ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΑΚΗ, Σναφ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2010 σελ. 361, τιμή 16 ευρώ
ΚΩΣΤΑΣ ΑΚΡΙΒΟΣ, Ποιος θυμάται τον Αλφόνς. Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010, σελ. 309, τιμή 17 ευρώ
ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ, Ο άντρας που αγαπούσε τη γυναίκα μου. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2010, σελ. 113, τιμή 11 ευρώ
ΛΕΝΑ ΔΙΒΑΝΗ, Ενα πεινασμένο στόμα. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 349, τιμή 17 ευρώ
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ, Γυναικών.Μικρές και πολύ μικρές ιστορίες. Εκδόσεις Μελάνι, 2010, σελ. 98, τιμή 12 ευρώ
ΝΙΚΟΣ Α.ΜΑΝΤΗΣ, Το χιόνι του καλοκαιριού. Εκδόσεις Καστανιώτη,2010,σελ.376, τιμή 19 ευρώ
ΠΑΝΟΣ ΚΑΡΝΕΖΗΣ, Το μοναστήρι. Εκδόσεις Λιβάνη, 2010, σελ. 301, τιμή 14 ευρώ
ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΘΕΝΙΤΗΣ, Η συνέντευξη. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 181, τιμή 10 ευρώ
ΣΟΦΗ ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ, Η νύφη φορούσε μαύρα. Εκδόσεις Ψυχογιός, 2010, σελ. 637, τιμή 20 ευρώ
ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ, Απόψε δεν έχουμε φίλους. Εκδόσεις Μεταίχμιο,2010,σελ.280,τιμή 19 ευρώ
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΚΑΛΙΔΗ, Κρέας από σταφύλι. Μια ιστορία ωμοφαγίας. Εκδόσεις Πόλις, 2010, σελ. 133, τιμή 12 ευρώ
ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, Το ξυπόλητο σύννεφο. Η ιστορία μιας κωμωδίας. Εκδόσεις Ωκεανίδα, 2010, σελ. 396, τιμή 18 ευρώ
ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΛΑΠΑΤΑ, Η ξυπόλυτη των Αθηνών. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 409, τιμή 19 ευρώ
ΦΩΤΕΙΝΗ ΤΣΑΛΙΚΟΓΛΟΥ, Το χάρισμα της Βέρθας. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 264, τιμή 16 ευρώ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Κάτι θα γίνει,θα δεις. Εκδόσεις Πόλις, 2010, σελ. 264, τιμή 15 ευρώ
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΚΑΣΔΑΓΛΗΣ, Το γαμώτο ενός Παναθηναϊκού. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 250, τιμή 15 ευρώ
EDMONDE CHARLES-ROUX, Η Ατίθαση. Η Κοκό πριν τη Σανέλ. Μετάφραση Μαρία Τσεκούρα, Εκδόσεις Πάπυρος, 2010, σελ. 512, τιμή 20 ευρώ
ROBIN WATERFIELD, Σωκράτης.Η ζωή του,ο θάνατός του. Μετάφραση Θεοδώρα Δαρβίρη, Εκδόσεις Ψυχογιός, 2010, σελ. 386, τιμή 19,90 ευρώ
ΑΘΗΝΑ ΚΑΚΟΥΡΗ, Με τα χέρια σταυρωμένα.... Εκδόσεις Πατάκη, 2010, σελ. 228, τιμή 14 ευρώ
ΑΛΜΠΕΡΤΟ ΜΟΡΑΒΙΑ, Περιπλάνηση στην Αφρική. Μετάφραση Παναγιώτης Σκόνδρας, Εκδόσεις Κέδρος, 2010, σελ. 272, τιμή 16 ευρώ
ΕΝΤΝΑ Ο΄ ΜΠΡΑΪΕΝ, Λόρδος Μπάιρον.Οι έρωτές του. Μετάφραση Σοφία Σκουλικάρη, Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010, σελ. 196, τιμή 16 ευρώ
ΠΩΛ ΚΛΩΝΤΕΛ, Η Κρίση. Αμερική 1927- 1932. Μετάφραση Φωτεινή Βλαχοπούλου, Εκδόσεις Ολκός 2010, σελ. 364, τιμή 23 ευρώ

Η σκοτεινή ζωή της Κοκό Σανέλ

Ολη η αλήθεια για τη μεγάλη σχεδιάστρια μόδας που έδωσε στις γυναίκες το δικαίωμα στην άνεση. Από το μοναστήρι όπου μεγάλωσε στην κορυφή του jet society
Την αλήθεια για την Κοκό Σανέλ αποκαλύπτει η Εντμόντ Σαρλ-Ρου στη βιογραφία της για τη θρυλική κυρία της μόδας, φέρνοντας στο φως τις σκοτεινές πτυχές ...
ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ, Οι γάτες της Rue d΄ Ηauteville. Παρισινό ημερολόγιο. Εκδόσεις Πατάκη, 2010, σελ. 216, τιμή 14 ευρώ
ΕΡΝΕΣΤ ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΪ, Με υπογραφή Χέμινγουεϊ, 1920-1922. Ιταλία, Βαλκάνια, Μικρασιατική Καταστροφή. Μετάφραση Κώστας Καλογρούλης - Ηλίας Μαγκλίνης. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 380, τιμή 21 ευρώ
ΘΑΝΑΣΗΣ Θ.ΝΙΑΡΧΟΣ, Ημερολόγιο χωρίς ημερομηνίες. Πρόλογος Σταμάτης Φασουλής. Εκδόσεις Καστανιώτη 2010, σελ. 252, τιμή 18,90 ευρώ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΖΟΥΜΑΣ, Πανωλεθρίαμβος. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 621, τιμή 23 ευρώ
ΡΙΣΑΡΝΤ ΚΑΠΙΣΙΝΣΚΙ, Αυτοπροσωπογραφία ενός ρεπόρτερ. Μετάφραση Αλεξάνδρα Ιωαννίδου. Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010, σελ. 172, τιμή 14 ευρώ
ΤΖΕΦΡΙ ΜΕΓΕΡΣ, Ο διανοούμενος και η θεά. Αρθουρ Μίλερ και Μέριλιν Μονρό. Μετάφραση Σέβη Σπυριδογιαννάκη. Εκδόσεις Ψυχογιός 2010, σελ. 463, τιμή 19,90 ευρώ

Ο διανοούμενος και το σύμβολο του σεξ

Η μυθιστορηματική σχέση του Αρθουρ Μίλερ και της Μέριλιν Μονρό αλλά και το πανόραμα της αμερικανικής κουλτούρας και του κόσμου του θεάματος στα τέλη της δεκαετίας του 1950
Αρθουρ Μίλερ - Μέριλιν Μονρό. Εκείνος ήταν διάσημος θεατρικός συγγραφέας. Εβραίος, αριστερός, διανοούμενος, διοπτροφόρος και διόλου ελκυστικός. Εκείνη ...
IΝΓΚΜΑΡ MΠΕΡΓΚΜΑΝ, Ο μαγικός φανός. Αυτοβιογραφία. Μετάφραση Γρηγόρης Ν.Κονδύλης. Εκδόσεις Ποταμός, 2010, σελ. 395, τιμή 22 ευρώ
KΑΤΕΡΙΝΑ BΕΛΛΙΔΗ, Ηταν βαρύς ο χειμώνας που γεννήθηκα. Εκδόσεις Λιβάνη, 2010, σελ. 317, τιμή 16 ευρώ
REGIS DEBRAY, Οδοιπορικό στις χώρες της Βίβλου. Μετάφραση Αννα Καρακατσούλη. Πρόλογος Σταύρος Ζουμπουλάκης. Εκδόσεις Πόλις,2010,σελ.516, τιμή 21 ευρώ
ΜΑΡΙΑ ΜΠΕΪΚΟΥ, Αφού με ρωτάτε,να θυμηθώ... Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 238, τιμή 18 ευρώ
ΝΟΡΜΑΝ ΜΑΝΕΑ, Η επιστροφή του χούλιγκαν. Μετάφραση Ελευθερία Πρέντα-Ζήκου. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 446, τιμή 23 ευρώ
ΠΟΘΟΥΛΑ ΚΑΝΟΥΤΑ-ΚΑΨΑΜΠΕΛΗ, Flashback. Αναδρομή σε χώρους και χρόνους. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2010, σελ. 571, τιμή 28 ευρώ

Η Παλαιστίνη της αγάπης και του μίσους

Ο γάλλος διανοούμενος Ρεζίς Ντεμπρέ ταξιδεύει στις χώρες της Βίβλου και παρουσιάζει το ανθρώπινο δράμα της περιοχής, όπως το έζησε ο ίδιος
«Eνα ταξιδιωτικό ημερολόγιο είναι αλλόκοτο.O ανεμοδείκτης δεν ξέρει από διαλεκτική» ομολογεί στην εισαγωγή του βιβλίου του Οδοιπορικό στις χώρες της ...
ΑRNI ΤHORARINSSON, Ο καιρός της μάγισσας. Μετάφραση Χαρά Κατσέλα. Εκδόσεις Πόλις, 2010, σελ. 480, τιμή 20,10 ευρώ
ΑΝΤΡΕΑ ΚΑΜΙΛΕΡΙ, Ιχνη στην άμμο. Μετάφραση Φωτεινή Ζερβού. Εκδόσεις Πατάκη, 2010, σελ. 304, τιμή 10,90 ευρώ
ΜΑΣΙΜΟ ΚΑΡΛΟΤΟ, Η χώρα της ψυχής μου. Μετάφραση Παναγιώτης Σκόνδρας. Εκδόσεις Κέδρος, 2010, σελ. 192, τιμή 12,50 ευρώ
ΜΙΝΕΤ ΓΟΥΟΛΤΕΡΣ, Η σκιά του χαμαιλέοντα. Μετάφραση Εφη Τσιρώνη. Εκδόσεις Ψυχογιός, 2010, σελ. 528, τιμή 19,90 ευρώ
ΜΠΑΡΜΠΑΡΑ ΝΕΪΝΤΕΛ, Χορεύοντας με τον θάνατο. Μετάφραση Θεοδώρα Δαρβίρη. Εκδόσεις Ωκεανός, 2010, σελ. 400, τιμή 17,90 ευρώ
ΡACO ΙGNACIO ΤAIBO, Ονειρα συνόρων. Μετάφραση Κρίτων Ηλιόπουλος. Εκδόσεις Αγρα, 2010, σελ.136, τιμή 12 ευρώ
ΣΤΙΓΚ ΛΑΡΣΟΝ, Το κορίτσι στη φωλιά της σφήγκας. Μετάφραση Γιώργος Μαθόπουλος. Εκδόσεις Ψυχογιός, 2010, σελ. 800, τιμή 22 ευρώ

Η Αμαζόνα και οι διεφθαρμένοι άνδρες

Η τριλογία Μillennium του Στιγκ Λάρσον και πώς ο νορβηγός συγγραφέας που χάθηκε πρόωρα ανανέωσε το ενδιαφέρον του παγκόσμιου αναγνωστικού κοινού για το θρίλερ, με ηρωίδα μια γυναίκα που ειδικεύεται στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές
Το τρίτο μέρος της τριλογίας Μillennium του σουηδού συγγραφέα Στιγκ Λάρσον, o οποίας χάρη σε αυτήν έγινε διάσημος σε όλον τον κόσμο, χωρίς να προλάβει ...
GEORGE PELECANOS, Γλυκιά αιωνιότητα. Μετάφραση Θάνος Καραγιαννόπουλος. Εκδόσεις Οξύ, 2010, σελ. 384, τιμή 17,90 ευρώ
ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΞΕΒΑΝΗΣ, Ο άνθρωπος του Τείχους. Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010, σελ. 308, τιμή 20 ευρώ
ΚΩΣΤΑΣ ΜΟΥΖΟΥΡΑΚΗΣ, Φίδια στο Σκορπιό. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 310,τιμή 16,80 ευρώ
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΛΛΙΔΩΝΗΣ, Τα δείπνα της Εκάτης. Εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί,2010, σελ.408, τιμή 15,9 ευρώ
ΡΟΥΘ ΡΕΝΤΕΛ, Πορτομπέλο. Μετάφραση Γιώργος Μπαρουξής. Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2010, σελ. 416, τιμή 19 ευρώ
ΤΖΕΛΙΛ ΟΚΕΡ, Εγκλημα στο Χρηματιστήριο. Μετάφραση Στέλλα Χρηστίδου. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010, σελ. 216, τιμή 12 ευρώ
ΧΟΥΑΝ ΓΚΟΜΕΘ-ΧΟΥΡΑΔΟ, Ο κατάσκοπος του Θεού. Μετάφραση Δάειρα Ζιούβα. Εκδόσεις Πατάκη, 2010, σελ. 406, τιμή 19 ευρώ

Εγκλημα α λα Τούρκα

Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ Ρεμζί Ουνάλ είναι πρώην πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας και νιώθει σαν τον Φίλιπ Μάρλοου. Στο θρίλερ του τούρκου συγγραφέα Τζελίλ Οκέρ
Ο τούρκος συγγραφέας Τζελίλ Οκέρ (1952), μετά Το πτώμα με τα ποδοσφαιρικά παπούτσια, εμφανίζεται με ένα καινούργιο μυθιστόρημα με τον ίδιο ήρωα, τον ...
GEORGES SIMENON, Ο γάτος. Μετάφραση Αργυρώ Μακάρωφ, Εκδόσεις Αγρα, 2010, σελ. 224, τιμή 13 ευρώ

Το ψυχογράφημα ενός μυστικού πράκτορα

Η επανέκδοση ενός μεγάλου μυθιστορήματος του Τζον Λε Καρέ, που σφράγισε το θρίλερ του 20ού αιώνα
Tο παρόν μυθιστόρημα εκδόθηκε το 1986, τότε που στη Σοβιετική Ενωση έλαμπε το άστρο του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Ο Τζον Λε Καρέ, ο συγγραφέας που ασχολήθηκε ...

Sunday, April 11, 2010

Πασχαλινό σκάνδαλο!

Του Μάνου Στεφανίδη

Ολίγα για τη στρατηγική της αλλαξοκωλιάς

επ. καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών


Ο Μάρλοου κι εγώ δεν περιφρονούμε τις τάξεις των πλουσίων για τα λεφτά και τα λουτρά τους, τις περιφρονούμε γιατί είναι κάλπικες

Ραίημοντ Τσάντλερ*

Μπήκα φουριόζος σ' ένα βιβλιοπωλείο του κέντρου. Ένα παλιό παραδοσιακό βιβλιοπωλείο απ' αυτά που τείνουν να εκλείψουν. Ένα βιβλιοπωλείο που δεν σερβίρει καφέ ή λουκάνικα, που δεν πουλάει dvd, cd ή gadgets, που δεν είναι συγκεκαλυμμένο super market, που δεν κάνει προσφορές, δεν παρουσιάζει best sellers ή χρυσούς δίσκους, δεν διαφημίζεται από τα free press της πόλης ή από τα περιοδικά που ενώ υποτίθεται ότι αναφέρονται στα βιβλία, κατ' ουσίαν ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με την αγορά τους και τους εμπόρους της. Υπόθεση μπεστ σέλερ που θα 'λεγε κι ο πάντα επίκαιρος - απών Χρήστος Βακαλόπουλος. Ένα βιβλιοπωλείο που, ακόμη, μιλάει και γράφει ελληνικά, που έχει υπαλλήλους περισσότερο διαβασμένους από τους τρέχοντες καθηγητές πανεπιστημίου - ιδίως αυτούς που είναι παράλληλα και υπουργοί - και που μυρίζει τόσο έντονα χαρτί, ώστε σχεδόν να σε μεθάει.

Μπήκα, λοιπόν, φουριόζος σαν για να κερδίσω τον άδικα σπαταλημένο καιρό και παρήγγειλα μονορούφι όλα εκείνα τα βιβλία που νόμιζα ότι είχα διαβάσει αλλά στην πραγματικότητα τ' αγνοούσα κι άλλα που τα γνώριζα, από μικρός όμως τα θυμόμουν σαν όνειρο και τα οποία εν πάση περιπτώσει είχα να ξεφυλλίσω από δεκαετίες. Από σνομπισμό, αφέλεια, ψευτολογιοσύνη, ψευτοπαρανόηση;

Ποιος ξέρει!.. Αναφέρομαι στο "Κόκκινο και το Μαύρο", την "Καρδιά του Σκότους", τους "Αδελφούς Καραμαζώφ", τον "Μόμπι Ντικ", την "Ανθρώπινη Κωμωδία", τη "Μαντάμ Μποβαρύ", τους "Δαιμονισμένους", την "Αισθηματική Αγωγή", τον "Πόλεμο και Ειρήνη", τη "Δίκη", τον "Ηλίθιο", τον "Πύργο", τον "Μεγάλο Γκάτζμπι", το "Καθώς ψυχορραγώ", τον "Μεγάλο Μωλν", τον "Μαιτρ και τη Μαργαρίτα", την "Ανάσταση", το "Ανατολικά της Εδέμ", το "Μαγικό Βουνό", την "Πείνα", τους "Δουβλινέζους" (ιδιαίτερα το τελευταίο διήγημα που ο Αριστηνός) το παραβάλλει με τον "Έρωτα στα Χιόνια"), τον "Άνθρωπο χωρίς ιδιότητες", τη "Βοή και το πλήθος"...

Τ' αγκάλιασμα όλα, τα φόρτωσα σε σακούλες, τα σεργιάνισα μέσα στους δρόμους που δήλωναν εορταστικοί αλλά δεν ήσαν, και σε ανθρώπους που θα ήθελαν να είναι αλλά δεν μπορούσαν. Στα καταστήματα οι τηλεοράσεις εξηγούσαν πόσο επιτυχημένες είναι οι κινήσεις του Γιωργάκη, τον οποίο έφερε στην εξουσία ο εξίσου επιτυχημένος Κωστάκης και οι ψήφοι αγελαίων οπαδών που πάντως δεν έχουν προχωρήσει ποτέ σε αυτοκριτική. Εξ ου και η σοβούσα κρίση. Η οποία, δυστυχώς, δεν είναι ούτε πρόσφατη, ούτε μόνο οικονομική. Και για την οποία ίσως να φταίει το ότι όλοι μας λίγο - πολύ έχουμε απομακρυνθεί από τις πηγές: τα κείμενα - πυλώνες του κοινού μας πολιτισμού. Ήμουν λοιπόν ο μόνος ευτυχισμένος εκείνου του κεντρικού δρόμου, του πλημμυρισμένου από βιτρίνες, μπαράκια και ανορεξικούς τύπους που κοιτούσαν αν τους κοιτάνε, επειδή κουβαλούσα υπερήφανα εκείνα τα βιβλία που ένωναν σαν βασιλική οδός (camino real) την ανώριμη νεότητά μου με την ανόρεχτη ωριμότητά μου. Ένα είδος μεταμέλειας πριν ένα συμβολικό Πάσχα.

Θα τα διάβαζα λοιπόν όλα ξανά, αμέσως αλλά και αλλιώς, βουτηγμένος σε νέες απολαύσεις και περιτριγυρισμένος από παλιές ηδονές, τέτοιες που ευτυχώς δεν μπορεί να νιώσει ο πρόεδρος του ΣΕΒ ή ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος. Κι αυτό είναι η μικρή μου εκδίκηση θα έλεγα, η μικρή μας εκδίκηση.

Σε τελική ανάλυση όσα νέα βιβλία κυκλοφορούν κατά χιλιάδες σήμερα, είναι, εν πολλοίς, σχόλια ή αναφορές ή αντιγραφές αυτών των κειμένων που έσφιγγα με ερωτικό πάθος κι ανάλογες τύψεις πάνω στο στήθος μου ανάμεσα Ιπποκράτους και Σόλωνος.

Πλήρωσα, που λέτε, στο ταμείο πανευτυχής και αρνήθηκα την οποιαδήποτε έκπτωση - προσφορά του ευγενικού υπαλλήλου. Όχι πια άλλα βιβλία - προσφορά ήταν ο συμβολισμός της άρνησής μου. Ήταν κάτι που το χρωστούσα στον εαυτό μου εδώ και πολλά χρόνια. Χρήματα για βιβλία, το καλύτερο αντίδοτο στην κρίση, η σοβαρότερη, αντικαταναλωτική χειρονομία. Κι επιτέλους η χαρά της ανάγνωσης χωρίς υποχρεώσεις, οπισθοβουλίες ή αντίδωρα προς τη συντεχνία. Ιδιαίτερα μάλιστα τώρα που την όποια κριτική ή δημιουργικό διάλογο, την όποια αντίρρηση έχει υποκαταστήσει η στρατηγική της αλλαξοκωλιάς.

Η έγγραφη συμπαιγνία των διανοουμένων. Το "σου γράφω, για να μου γράφεις". Δηλαδή το τίποτε της γραφής ως επικοινωνία των μετρίων. Βιβλία, τέλος, που δεν μου προμήθευσαν στανικά με την εφημερίδα της Κυριακής ο Τεγόπουλος ή ο Μπόμπολας σε πρόστυχο χαρτί και προστυχότερη συγκατάβαση. Είναι πάντως ντροπή για το συλλογικό μας φιλότιμο να συστήνει -ως προσφορά!- τον Γρηγόρη Μπιθικώτση στο πανελλήνιο ο κ. Χαντζηνικολάου και η εφημερίδα του. Επειδή τα βιβλία είναι σαν τις γυναίκες που επιθυμούμε. Ή τις κατακτάμε μόνοι μας διαλέγοντάς τες από έναν ουρανό ανάλογων άστρων ή οποιοσδήποτε άλλος τρόπος είναι κίβδηλος. ( Ο Ραίημοντ Τσάντλερ θα έλεγε "κάλπικος")...

* Από το βιβλίο "Αντίο Γλυκιά μου" εκδ। Άγρα 1986, μτφρ. Ανδρέας Αποστολίδης, σελ. 336.

  • Η ΑΥΓΗ: 10/04/2010

Monday, December 7, 2009

What we were reading

The world was rocked by terrorism, climate change became an emergency, celebrity culture moved from our TVs to our bookshelves, and a boy wizard held millions spellbound. Love them or hate them, these are the 50 books that defined the decade


The Guardian, Saturday 5 December 2009

Harry Potter and the Deathly Hallows

Fans receive their copies of 'Harry Potter and the Deathly Hallows', July 2007. Photograph: TRACEY NEARMY/EPA

2000

Julian Barnes on White Teeth, by Zadie Smith (Penguin)

When I began to read White Teeth (as a judge for the Guardian First Book award) my preponderant feeling was one of relief. Relief that, despite the loudest hype for a first novel in my lifetime, the book itself was very good. Relief that its author, despite ticking all the boxes of promotability, was a serious writer. Relief that, despite being touted as "the multicultural novel for our time", it also spread more widely, and was as much about religion and faith as about race. Relief, too, that as a novel it was far from perfect – which might have been unbearable – and accorded to someone's definition of the novel as "a long piece of prose with something wrong with it". Even at the level of surface fact, there are numerous errors, especially in the war section (where tanks suddenly turn into jeeps and pistol bullets produce shrapnel).

The almost preposterous talent was clear from the first pages. You can't teach a writer ear: White Teeth is a feast of aurality, of overlapping, interweaving, interbreeding modes of speech. You can't teach a writer eye, or curiosity about what they aren't interested in: Smith's appetite for subject-matter is gluttonous. You can't teach a writer tone of voice: Smith's is tremendously assured, controlling, veering towards the bossy – though also at times yielding to the first novelist's nervous weakness for putting in stuff just so that the reader will not be in any doubt that he or she knows stuff.

What the novel gives off, with and beyond all this, is the sheer excitement of literary creation. Most practitioners of the arts have moments when they doomily, self-pityingly feel that the form they work in is about to collapse: because of rival technologies, consumer apathy or lack of interest from the next generation. So Smith's traditionalism – her implicit belief that prose fiction is still the best way of describing and understanding the world – was perhaps the greatest relief.

Cheek is also a useful attribute of the first novelist. One page of White Teeth that I especially enjoyed contains a long, rich riff on school smoking habits. All the cool kids favour dope, or at least something of an illegal nature, whereas the school's dullards gather in nerd-herds to share boringly legal cigarettes. The typical fag smoker, according to this page, is "a little featureless squib called Mart, Jules, Ian". When introduced to the author at the award ceremony, I sternly informed her – speaking for the other two as well – that this page had not escaped our attention, and that "we" would be keeping our eye on her. We have been ever since, with continuing admiration. •

✒ No Logo, by Naomi Klein (Fourth Estate)

Bestselling exposé of the nefarious activities of Nike, Shell and other corporations, which became an inspiration for the anti-globalisation movement.

✒ The Tipping Point, by Malcolm Gladwell (Little, Brown)

First book from the pop sociology phenomenon, which seeks to explain why small changes can have a big impact on social trends.

✒ A Heartbreaking Work of Staggering Genius, by Dave Eggers (Picador)

A heartbreaking account of his parents' deaths from cancer, with footnotes and tricks. Gave the misery memoir literary credibility.

✒ The Amber Spyglass, by Philip Pullman (Scholastic)

Final part of the magisterial Northern Lights trilogy, which created its own mythology while setting new standards in crossover fiction.

✒ How to Be a Domestic Goddess: Baking and the Art of Comfort Cooking, by Nigella Lawson (Chatto & Windus)

Kickstarted the cupcake revolution and became the bible for the yummy-mummy generation.

✒ Experience, by Martin Amis (Vintage)

The messiness of a life backlit by celebrity is poignantly detailed in a scrupulous and candid memoir by a writer incapable of writing a dull sentence.

2001

Joshua Ferris on The Corrections, by Jonathan Franzen (Harper Perennial)

It was the book you had to read. And by "you" I mean not just you, writer of fiction, follower of literary trends; I mean also your father-in-law, your little sister. If you were an American, certainly, or for that matter any citizen of a first-world, late-capitalist nation, The Corrections had your number. How often does the spectrum of praise run from Pat Conroy to David Foster Wallace? It was a phenomenon that seemed to come out of nowhere. Franzen had written two previous novels, but in 10 years only a few provocative essays, and nothing to indicate that here would be the writer to tell us – if every unhappy family is unhappy in its own way – how the American family was unhappy.

Which is not to suggest the book was bleak. It was merciless, it was skewering, the family at its heart full of bicker, betrayal, and many other varieties of familial sport – but the artist assembling and synthesising it all for the pleasure of the reader was possessed, thank God, of a voracious emotional intelligence, capable of mollifying all that was ugly and unlikable in his individual characters with empathy and humour. Oh, it's compulsive reading! The copy I have is a hardback containing 568 pages, and not one of them flags. The sentences are rollicking flickers of genius, one brilliant-dense paragraph meeting another, narratives vectoring into the outlandish and the unexpected while remaining ever committed to the realist's agenda. We might have forgotten, by the time the book landed, that a literary doorstopper of the first order of seriousness could also be unabashed entertainment. More likely Franzen simply knew that all comedy is deadly serious, and that the fraudulent online sale of post-Soviet Lithuania, for example, or a stolen salmon fillet sliding down the hero's underpants, was the low-brow fallout, the comic carryover, of a writer dividing the sadness of a declining family by the sadness of a declining culture. The book was a howl: against greed, against selfishness, against the axiom of American happiness, finally against the tyranny of family holidays.

It stirred a specious controversy when Franzen, possessed of so fine a sense of ambivalence towards the commercial ends of things that he could write a book like The Corrections in the first place, was caught discomfited by the book's popular embrace. But now that dust-up seems squarely of its time and place, while the book has achieved timelessness. Told in the expansive tradition of Dickens and Tolstoy, fluent, uncompromising, accessible, expressive of an awesome amount of contemporary experience that remains all too familiar today, The Corrections continues to be the exemplary novel of postwar American family life. •

✒ Atonement, by Ian McEwan (Jonathan Cape)

Second world war country-house love story indebted to The Go-Between that made McEwan a household name.

✒ Austerlitz, by WG Sebald (Penguin)

Melancholy, genre-bending novel of a 20th-century Jewish life from one of the decade's most admired writers.

✒ A Life's Work: On Becoming a Mother, by Rachel Cusk (Fourth Estate)

The first and most uncompromising example of the new focus on motherhood.

2002

Polly Toynbee on Nickel and Dimed: Undercover in Low-Wage USA, by Barbara Ehrenreich (Granta)

Images of brutalising work will linger a lifetime for all who read Barbara Ehrenreich's journey through the circles of low-wage hell. She lifts the carpet to look at the humanity working beneath the shiny public face of the United States. Read this and you will forever find yourself asking who is cleaning your hotel room. Is that smiling Have-a-Nice-Day waitress living in a homeless shelter? In that bright nursing home, is one exhausted care assistant all alone on a double shift with a room full of demented old people? Has that Walmart sales assistant had nothing to eat all day but a packet of Doritos?

Here, on $7 an hour, are America's working poor – too poor to rent a flat or even a room, sharing run-down motel rooms and mobile homes on the far outskirts of cities where buses hardly run. They do essential work in the unseen services that oil the wheels of society. These jobs can't be globalised: no one's granny can be bathed in Lahore. No one's office can be cleaned from a call centre in the Philippines. This is work that must be done by someone, cleaning, caring, catering or at the checkout, unnoticed hands toiling beyond exhaustion, without healthcare if they fall sick. Their daily existence is as perilous as any Dickens described.

Ehrenreich is one of the great American reporters. Taking on these jobs herself across the States, her hawk's eye for detail swoops down on the petty tyrannies of martinet supervisors and the bullying contempt that accompanies contemptuous pay rates. She has an intellectual depth of analysis on this malfunctioning economy that Orwell never attempted in Down and Out in Paris and London or The Road to Wigan Pier. She explores the great failure in the market forces still celebrated by classical economists cleaving to notions that Adam Smith's invisible hand of the market will always produce the best of all possible worlds, despite overwhelming evidence to the contrary.

In many US cities there is a shortage of people to do these jobs, as property developers take over anywhere cleaners, carers or cashiers can afford to live. In Minnesota labour is scarce, so why don't wages rise? Because the market doesn't work like that for the low-paid. Cartel group-think sees hotels, restaurants and office cleaning companies conspire to keep local wages low and suffer staff shortages, rather than compete for labour and all pay more.

The Maids is a cleaning company keeping up appearances in suburban executive homes. Ehrenreich and her crew speed-clean with only a regulation half bucket of dirty water – no time to change it – sprinting from house to house all day, wearing on their backs a vacuum-cleaner pack the weight of a heavy machine gun. The life-support systems of the affluent rely on crippling this army of underpaid starvelings. British readers will recognise the syndrome and its economic dysfunctions – but for us it is also a timely reminder of the life-saving value of a welfare state where at least housing benefit pays the rent, tax credits pay for children and the NHS is free. •

✒ London Orbital: A Year Walking Around the M25, by Iain Sinclair (Penguin)

High-strung account of circumnavigating the metropolis from the phrase-making guru of psychogeography.

✒ Fingersmith, by Sarah Waters (Virago)

Raising historical fiction, lesbian characters and mystery plotting up to the literary high ground.

✒ Persepolis: The Story of a Childhood and the Story of a Return, by Marjane Satrapi (Jonathan Cape)

The Iranian revolution in comic strip.

2003

Mark Lawson on The Da Vinci Code, by Dan Brown (Corgi)

It's a tempting metaphor for literary pessimists that, in 1968, John Updike appeared on the cover of Time magazine, while, four decades later, the bestselling novelist given this symbolic accolade was Dan Brown. If, as many American writers and critics now claim, serious writing is dead, then it's Brown who must be taken down to the station for questioning. He somehow convinced almost 90 million people around the world to read a book which has an opening sentence that sounds like scribbled notes for a screenplay – "Renowned curator Jacques Saunière staggered through the vaulted archway of the museum's Grand Gallery" – and then becomes progressively less literate.

So how did the writer of three little-noticed thrillers become, with his fourth book, the only novelist in the 21st century to challenge the sales of JK Rowling's seven-volume Potter sequence? The most obvious explanation is that this story of a conspiracy lasting two millennia – the Catholic church's brutal and cunning cover-up of the fact that Jesus and Mary Magdalene had children – chimed with a time of paranoid suspicion about official institutions and religions, as the American government fought a war against terrorism in which both sides were led by those of strong religious faith.

There's surely also a clue to Brown's success in two other literary genres that have flourished during this decade. This was a period in which factual books containing arcane information – biographies of 15th-century mathematicians and the Do Wasps Have Prostates? school of popular science – jostled novels off the bookshop shelves, creating a readership likely to be drawn to fiction which tells you things.

It's also likely that many of those who were given the volume as a gift – what a boon for birthdays and Christmas finally to have a book suitable for those who don't read! – will also have been given copies of sudoku or other brainteaser books, another publishing phenomenon of the Noughties. Regular fiction readers find it implausible that dying people, serial killers and architects can be bothered to hide Fibonacci numbers on their walls or their bodies; once-a-year fiction-tasters may find it reassuringly non-literary.

The book brought Brown the life that tends to come with a global readership now: living reclusively in a mansion, hiding from plagiarism suits and weird communications from readers. The Da Vinci Code was a slow-burner, reaching peak sales a couple of years after publication, but it was followed in 2009 by a fast-blazer: The Lost Symbol, reputed to have the biggest initial print-run in fiction history. It was more or less the same book again, with his symbologist discovering that the founding fathers of the USA had turned Washington into a crossword puzzle which a sinister cult didn't want solved 200 years later. But why shouldn't Brown write The Da Vinci Code again when so many other authors had? His legacy has been shelves of opportunistic thrillers with titles like The Galileo Codex and The Michelangelo Matrix.

The only consolation from John Updike's death in January 2009 was that he missed the latest book and film (Angels and Demons) from his degenerated successor as Time frontman. Is this what fiction in the 21st century has become? A novel by someone who doesn't know how to write for people who don't much like reading? •

✒ Landing Light, by Don Paterson (Faber)

All early promise confirmed in a collection that saw Paterson elevated to the front rank of contemporary poets.

✒ The Curious Incident of the Dog in the Night-time, by Mark Haddon (Vintage)

Crossover novel about autism and family breakdown that didn't censor itself for children or infantilise adult readers.

✒ The Kite Runner, by Khaled Hosseini (Bloomsbury)

The novel that made Afghanistan the talking-point of every book group.

✒ Eats, Shoots & Leaves, by Lynne Truss (Profile)

Pedant's revolt against bad grammar that became the ultimate posh loo book.

2004

Jonathan Freedland on The 9/11 Commission Report: Final Report of the National Commission on Terrorist Attacks upon the United States (WW Norton)

There are few more wounding insults in the literary arsenal than the one that says "written by committee". We know what such books are like: bland, diluted where they should be strong, stodgy where they should be lean. Those keen to pile on the insults might further damn a book by saying it "reads like a government report". Translation: mind-sappingly boring.

How odd, then, that one of the most critically acclaimed and bestselling books of the century's first decade was a government report written by committee. The 9/11 Commission Report had everything against it. Instead of a single authorial voice, it is credited to the 10 members of the commission and their staff of 80. What's more, those 10 commissioners were all former politicians, chosen on strict partisan lines: five Democrats, five Republicans. (At least the current Chilcot inquiry into Iraq includes two published historians.) Less propitious still, the report was timed to appear in time for the 2004 presidential election. Surely it would be both rushed and timid, fearful of offering any conclusions that could help one side over the other. To cap it all, the commission's chairman, the former New Jersey governor Tom Kean, was set on delivering a unanimous verdict, which had to mean firm judgments would be driven out by fudge and that sharp sentences would make way for windy, convoluted ones.

All those preconceptions were blown away more or less at once on 22 July 2004 – the day the report was handed to President Bush and put on commercial sale in bookstores around the US. Sceptics only had to read the first sentence to know they were not holding any ordinary government report: "Tuesday, September 11, 2001, dawned temperate and nearly cloudless in the eastern United States. Millions of men and women readied themselves for work."

The first, narrative section of the report continued in that vein, telling the story of 9/11 as if it were the darkest of political thrillers. There were cuts between locations, cliffhangers to end chapters, a sinister villain brooding in the shadows. It was less royal commission, more 24. Except in this story, there were no good guys to save the day.

The book shot to the top of the New York Times bestsellers' list and was nominated for the National Book award for non-fiction. Reviewers praised the restraint of the prose. "The dominant tone is wise and sad, not angry," said the Washington Post. "Rhetorically, the knowing shake of the head trumps the angry clench of the fist." One review noted the similarity of the language – spare and bare – to that of the "misery memoir". The report was written, it said, in the "language of American pain".

The commission's recommendations may well not survive close scrutiny in the decades to come. Several experts believed the commissioners fell foul of the very error that afflicted the intelligence agencies before 9/11: they were able to imagine only what had already happened, and so could not advise America on how to protect itself from a danger as yet unknown and with no precedent. But even if The 9/11 Commission Report does not endure as a policy statement, it may well live on as a narrative account of the defining event of the early 21st century. As Kean said at the time: "I wanted this to be a document that, 100 years from now, when some child wanted to know about 9/11, they're going to pull this off the library shelf and be able to read it." On that measure, he surely succeeded. •

✒ Small Island, by Andrea Levy (Headline)

An affectionate and historically important portrayal of the struggles of the Windrush generation that won the Orange prize.

✒ The Line of Beauty, by Alan Hollinghurst (Picador)

Booker-prizewinning story of a gay Oxford graduate who navigates the hedonism and hard-heartedness of the Thatcher era.

✒ Cloud Atlas, by David Mitchell (Sceptre)

Global-ranging, genre-busting novel in six parts that made Mitchell a cult hit.

✒ Being Jordan, by Katie Price (John Blake Publishing)

The queen of the celebrity memoir – Price's novel Crystal outsold the entire Booker shortlist in 2007.

✒ Earth: An Intimate History, by Richard Fortey (Vintage)

Literary consolidation of the revolution in earth sciences that began in 1965, chronicling an astonishing shift in how we see the world.

2005

Vince Cable on Freakonomics, by Steven D Levitt & Stephen J Dubner (Penguin)

Like a lot of people who studied economics and call themselves economists, I often feel frustrated with my own subject. I didn't embark on economics to become an applied mathematician or model builder. I wanted to understand how the world around me worked; why people behave the way they do. Traditional economics has helped to answer a few interesting and important questions, such as why and how countries trade with each other, why prices go up and down and why we get inflation or unemployment. But most aspects of human behaviour have remained unexplained or have fallen into the domain of social anthropology or psychology.

Steven Levitt has changed social science fundamentally by opening up a wide range of social and individual behaviour to economic analysis. His key tool is understanding incentives. Economists have traditionally seen incentives in terms of price (or price as a trade-off against leisure or risk aversion or other components of a utility function). Levitt looks at all aspects of behaviour and tries to understand the individual motivation that drives it. Another tool is the use of information: who has it and how they use it. Freakonomics provides a wide range of problems which it is possible to solve using these tools. And others – such as Tim Harford, the FT's "Undercover Economist" – have added to the richness of this new approach.

Levitt's best-known insight arises from his attempts to explain crime, and in particular the remarkable decline in violent crime in the US in the 1990s. He examines all the popular explanations – more capital punishment, longer prison sentences, economic growth, stronger gun-control laws and better policing. He finds that, while each hypothesis may be superficially plausible and go some way to explaining a small part of the change, the evidence suggests that there is another, deeper explanation: the legalisation of abortion following Roe v Wade.

Following this ruling, large numbers of unwanted children were no longer born to poor mothers in neighbourhoods with the highest incidence of violent crime. Levitt's hypothesis was tested with positive results over time and across states (and internationally). He makes no moral or political judgment on abortion, but identifies from evidence a key set of motives and incentives: the positive commitment (or not) of a woman to having children and raising them well.

A lot of Levitt's work satisfies his own intellectual curiosity but isn't of any practical value. But the work that is of practical value is often counterintuitive and shocking, and all the more valuable for that. He establishes that home swimming pools are more dangerous than handguns, for example. His most interesting work involves explaining cheating behaviour, corruption, criminality, especially with drugs. Here there are many myths and prejudices, and Levitt forces us to consider evidence, not preconceived doctrine, as a basis for policy.

Much of his work ventures very far from what we normally call economics and for that reason may produce a sniffy reaction from the professionals (and those from other disciplines who may fear a territorial raid). But as the introduction acknowledges, Levitt is returning economics to its roots, in particular to Adam Smith. Smith's two great books, The Wealth of Nations and The Theory of Moral Sentiments, tried 250 years ago, using objective evidence, to understand the links between individual motives and the working of society. Levitt helps return our discipline to its proper purpose. •

✒ Untold Stories, by Alan Bennett (Faber)

Delicately finessed personal revelations ensured we loved him even more. But do we know him any better?

✒ The Year of Magical Thinking, by Joan Didion (HarperCollins)

Devastating personal account by America's classiest non-fiction writer of her attempt to come to terms with the sudden death of her husband and the fatal illness of her only daughter.

✒ Postwar, by Tony Judt (Pimlico)

The first vivid, detailed study of the continent's post-1945 recovery to take in all of Europe, east and west.

✒ Saturday, by Ian McEwan (Vintage)

The march against the war in Iraq, a cameo for Tony Blair in Tate Modern and a lovingly assembled fish stew – the novel that summed up New Labour.

2006

Christopher Hitchens on The God Delusion, by Richard Dawkins (Black Swan)

There are numberless reasons for regarding The God Delusion as a modern classic and one of these reasons, I would propose, is its relative superfluity. Richard Dawkins has already introduced millions of people to the rigour and beauty of the scientific worldview and shown in exquisite detail the ways in which we, like all our fellow creatures, have evolved and were in no meaningful sense "created".

Before the arid term "scientist" was coined in the last century, men such as Newton and Darwin were reckoned as "natural philosophers": a term that suits Dawkins very well. Another scholar deserving of the same title of honour was the late paleontologist Stephen Jay Gould, and The God Delusion can be read as a response to Gould's conciliatory and wishful proposition that "science" and "faith" (or religion) occupy "non-overlapping magisteria".

Dawkins's energy, industry and wit, in disputing this idle view and in showing the hard, historic incompatibilities between the two, have led to his being caricatured as a dogmatist in his own right, even as a "fundamentalist". What empty piffle this is. A senior teacher in the vital field of biology finds his discipline under the crudest form of attack, and sees government money being squandered on the teaching of drivel in schools. What sort of tutor would he be if he did not rise to the defence of his own profession? Thus the appearance of a secondary work that ought not to have been needed at all, but is in fact required now more than ever.

The God Delusion is, like Daniel Dennett's Breaking the Spell, quite respectful of the human origins of religion and of the ways in which it may have assisted people in spiritual and even material ways. We are pattern-seeking primates, and religion was our first attempt to make sense of nature and the cosmos. This does not give us permission, however, to go on pretending that religion is other than man-made. And the worst excuse ever invented for the exertion of power by one primate over another is the claim that certain primates have God on their side. It is not only justifiable to be impatient and contemptuous when such tyrannies are proposed; it's more like a duty.

The atheist does not say and cannot prove that there is no deity. He or she says that no persuasive evidence or argument has ever been adduced for the notion. Surely this should place the burden on the faithful, who do after all make very large claims for themselves and their religions. But not a bit of it: we are somehow supposed to regard the profession of "faith" as if it were a good thing in itself. This is too much to ask, and it was high time to say so.

I regret to say that I have just noticed a tiny mistake on page 177. It is not true to say that the Virgin Mary "ascended" into heaven. She was "assumed" into that place, by a ruling of the Roman Catholic church that dates back all the way to the mid-19th century. Dawkins really must be more careful, but he may have been busy, as in the chapter of Climbing Mount Improbable in which he described the 20 or so separate evolutions of the eye. Readers of The God Delusion ought to press on and buy all the other Dawkins volumes too. •

✒ The Road, by Cormac McCarthy (Picador)

The novel that crystallised our era's fears of environmental apocalypse – and may just terrify us into action.

✒ The Looming Tower, by Lawrence Wright (Penguin)

Pulitzer-prizewinning investigation into the origins of al-Qaida and the runup to 9/11.

✒ The Weather Makers, by Tim Flannery (Penguin)

Acclaimed, influential study of the dire consequences of global warming, and possible solutions.

✒ The Revenge of Gaia, by James Lovelock (Penguin)

No longer a prophet in the wilderness, Lovelock and his theory of a living planet are now cornerstones of the environmental debate.

2007

Alison Lurie on Harry Potter and the Deathly Hallows, by JK Rowling (Bloomsbury)

Why are these books such a worldwide phenomenon? Yes, they are very good, but many equally good books have appeared without causing near-riots on publication day. The best explanation I can come up with is that, like the popular dramas of Shakespeare's time, they excel in many genres simultaneously. As Polonius puts it when recommending the company of travelling actors that visits Elsinore, they are outstanding "either for tragedy, comedy, history, pastoral, pastoral-comical, historical-pastoral, tragical-historical, [or] tragical-comical-historical-pastoral". Something for everyone, all of it first-rate.

The Harry Potter books can be enjoyed by readers who like jokes and puns and original, often outsize comic characters such as Hagrid. At the same time, they are exciting tales of adventure, mystery and detection. And they are also classic boarding-school stories, full of admirable and hateful teachers, thrilling sports competitions, midnight feasts, loyal friendships and bitter rivalries between houses. They are fantasies, too, and like Shakespeare contain witches, wizards, elves, ghosts, spells and transformations. They also have affinities with speculative fiction, being full of original supernatural inventions and devices. All this gives pleasure to many kinds of readers. But the books are serious, too; in them good people as well as bad ones die, giving their lives for the sake of a greater cause, like many heroes of Elizabethan drama. Some of the most admirable adult characters, as in Shakespeare, are also revealed to have a tragic flaw that causes them to hesitate to act, to make foolish errors of judgment, to lie, or even to commit murder.

As in the best juvenile fiction, the novels' young heroes are not perfect beings. Harry is good at Quidditch, but his eyesight is poor, he is only an average student, and his unhappy childhood has made him something of a loner. Hermione is intellectually brilliant, but also opinionated, bossy and a grind. Ron is loyal and brave, but sometimes clueless. Had it not been for the necessities of plot, the Sorting Hat would surely have made him a Hufflepuff and Hermione a Ravensclaw.

Moreover, though the prevailing style of Rowling's books is lively and upbeat, there are darker undertones. As the author put it in a recent interview: "My books are largely about death. They open with the deaths of Harry's parents. There is Voldemort's obsession with conquering death and his quest for immortality at any price." Even in this magical world it is a quest in which none can succeed. Evil, too, is never totally defeated. In the epilogue at the end of the series, 19 years later, there is still a Slytherin House at Hogwarts, and some of the students boarding the train at platform 9¾ are bound for it. •

✒ The Suspicions of Mr Whicher, by Kate Summerscale (Bloomsbury)

More genre-blurring: this social history reads like a murder mystery and deserved its enormous success.

✒ The Blair Years: Extracts from the Alastair Campbell Diaries (Arrow)

Compelling portrait of power in action from an irascible insider.

✒ Half of a Yellow Sun, by Chimamanda Ngozi Adichie (Harper Perennial)

The first great African novel of the new century, detailing the horrors of the Nigerian civil war.

✒ The Reluctant Fundamentalist, by Mohsin Hamid (Penguin)

A spare, unsettling portrayal of the uneasy relationship between east and west as a Pakistani Muslim relates his experiences of living in post-9/11 New York.

2008

Lorrie Moore on Change We Can Believe In, The Audacity of Hope and Dreams from My Father, by Barack Obama (Canongate)

In 2008 Obama's new book was Change We Can Believe In, but for most of the reading public all of his books were new, and his early memoir, reissued, had begun to be read widely that same year. Unlike Change We Can Believe In and The Audacity of Hope, Dreams from My Father was not about policy. It was written before the politician who wrote the others had even been hatched (hatched as a plan rather than as a creature). Dreams from My Father contains Obama's most spellbinding writing. It was the book most Americans were talking about in 2008. Within its pages is a vulnerable portrait of the boy who became the man; resilience is its theme. First published in 1995 when Obama was 33 and selling very few copies (the bulk of its first printing was pulped), a signed first edition now sells for five figures or sometimes six. For those of you who missed out on this deal, get in line, and we will pool our dimes for a cheap hypnotist who will rid all financial regret from our minds so that we can concentrate on what is more important – or at least more literary.

Dreams from My Father is surely (ironically, via its partially telescoped pacing and its storytelling licence generally) one of the truest glimpses into Obama the young man and boy. Written when he wanted to be a writer (rather than when he was contemplating the burdens of being commander-in-chief) and when he was thinking of readers rather than voters, it offers a candour and vividness one will not see in a more ordinary political memoir. There is sex, there is drugs, but they are completely unsensational. He is matter-of-fact and unself-pitying even as self-pity is a thematic corollary to his subject of identity.

Dreams from My Father is less about idealism than about boulders in the road: does one smash them, rope and haul them, go around them? Napping or retreating aren't options. What Obama offers is an intriguing portrait of family restlessness, which afflicted both his parents and his grandfathers as well as Obama himself – a restlessness that caused him not to shy from challenges but to use boredom and frustration and good intentions to step up and over them. In Dreams from My Father, family yarns are unspooled and analysed, as if they were indeed dreams, with a dream's strange fleeings, chases and believable changes. One of the most memorable is of his four-year-old Kenyan father running away with his older sister, who was running away to find their mother, who had also run away; it is a heart-stopping tale of African village life. Equally stunning is the stoical story of the Indonesian stepfather who attempted to toughen the young Barack by boxing him in the face. If one is wondering who this new leader of the western world really is, Dreams from My Father addresses it best. •

✒ The Rest Is Noise: Listening to the Twentieth Century, by Alex Ross (Harper Perennial)

Contemporary classical music found its voice in the age of the blog.

✒ Netherland, by Joseph O'Neill (Harper Perennial)

Cricket, gangsters and mid-life crisis in post-9/11 New York.

✒ The Forever War, by Dexter Filkins (Vintage)

Hardhitting dispatches from the frontline in Iraq and Afghanistan that have already achieved classic status.

✒ Home, by Marilynne Robinson (Virago)

Proved it's still possible to write a best-selling novel about religious doubt. Winner of the Orange prize.

✒ The Age of Wonder: How the Romantic Generation Discovered the Beauty and Terror of Science, by Richard Holmes (Harper Press)

Cultural history of science that delighted both lay readers and the scientific establishment.

2009

John Mullan on Wolf Hall, by Hilary Mantel (Fourth Estate)

As Booker judges this year, we found ourselves shortlisting six historical novels. Yet suggestions of quaintness and self-consciousness remained attached to the genre. Not now. With Wolf Hall, the richly deserving winner, Mantel redeemed historical fiction from archaism and undigestible "research". Intensely pleasurable, it is also a work of technical audacity. It is told in the third person, but entirely through the thoughts of Thomas Cromwell, a courtier who acquires power in ways that sometimes surprise even himself. Mantel makes him her accomplice in the art of noticing things, the precious points of light in a darkened world – "the flashes of fire from Wolsey's turquoise ring", "the spinning of sparkling dust in empty rooms" – and the small gestures by which men and women give themselves away.

It is a big book, but to get at its brilliance you need to isolate passages, even sentences. In one typical sequence of paragraphs, we observe with Cromwell the attempts of his kitchen boys to make spiced wafers on hot irons, while he muses on his attempts to manipulate rancorous politicians and restrain Anne Boleyn's status-hungry father. Domestic detail and political manoeuvre are interleaved, as the protagonist watches one thing and thinks of another. It is learnt from the stream-of-consciousness narrative of Virginia Woolf and her imitators, but it is also something sharp and idiosyncratic. Cromwell's mind does not flit from one thought to another: it tirelessly works to separate experience into its categories, to make the chaos of human needs intelligible.

The novel makes Cromwell its hero and Sir Thomas More its villain. Cromwell is a tolerant, enlightened servant of power, who attempts to limit the violence it can do. More is a chilly fanatic, bent on achieving religious rectitude by torture and terror. You can understand the suspicions of some historians, for, on this showing, Mantel could persuasively rewrite history in any way she fancied. Yet she also allows the reader to see this – to know on every page that we are exercising our imaginations.

When she wants us to see something, we do. The novel's representations of violence are extraordinary. In one episode that you would like to forget but cannot, an old woman – an obdurate Protestant – is burnt at the stake. Writers and film-makers have often enough reimagined for us what this terrible exhibition would have been like, but never as here. It is made real because it is percolated through Cromwell's mind as he recalls the spectacle from his boyhood: "They had said it would not take long, but it did take long."

This year many novels adopted the present historic tense, as Wolf Hall does. In most cases, the technique flourishes its literariness. Here it seems just and inevitable. There is no vantage point beyond the unfolding of events. Mantel's protagonist is a man of restive intelligence, but not able to see beyond this here, this now. We experience his here and now with him. We think we "know" this history, but we un-know it again as we read this novel. •

✒ 2666, by Roberto Bolaño (Picador)

Novel in parts from the decade's biggest fiction discovery, which combines literary playfulness with visceral reports of the murders in Ciudad Juárez.

✒ Brooklyn, by Colm Tóibín (Viking)

Elegant, heartbreaking novel about Irish girl who emigrates to New York in the 1950s.

The best of the rest written by the Review team.