Εφημερίδες - βιβλιολογικές επιθεωρήσεις στο κλίμα της εποχής

• Του Ηλια Μαγκλινη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 08/05/2010
  

Θέλω να αναζητήσω το βραβευμένο με Μπούκερ μυθιστόρημα του Τζόναθαν Μπλουμ «Το έβδομο σφράγισμα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λαίλαπα. Φυσικά, η επιθυμία μου δεν θα γίνει πραγματικότητα, διότι το βιβλίο δεν υπάρχει. Είναι μια από τις πολλές επινοήσεις-λογοπαίγνια του καλού μεταφραστή Γιώργου Τσακνιά, ο οποίος διατηρεί μια ξεκαρδιστική στήλη βιβλίου («Τ. Κ. 2010») στη φρέσκια free press βιβλιολογική επιθεώρηση Book Press.

Η αλήθεια είναι ότι για τον Γ. Τσακνιά δεν υπάρχει ανταγωνισμός: πρέπει να έχει τη μοναδική στήλη βιβλίου με χιούμορ στην Ελλάδα, και μάλιστα με βρετανικό nonsense χιούμορ. Η στήλη του, πάντως, αποτέλεσε δικό μου σημείο αφετηρίας για μια καλύτερη γνωριμία με το συγκεκριμένο έντυπο.

Οταν πληροφορήθηκα ότι ο συγγραφέας Κώστας Κατσουλάρης σκοπεύει να βγάλει ένα βιβλιολογικό free press, τον «σταύρωσα» στον αέρα λες κι επρόκειτο να γίνει οσιομάρτυρας. Αναρωτιόμουν: πού πάει να μπλέξει; Ακόμα δεν ξέρω πού πήγε κι έμπλεξε, η Book Press όμως βρίσκει τον βηματισμό της, το ύφος της, τον δικό της χρόνο με τον βιβλιόφιλο αναγνώστη. Πιο απλά: γίνεται όλο και πιο διαβαστερή και αποβάλλει σταδιακά την εσωστρέφεια που διακρίνει λίγο-πολύ όλους μας στο χώρο του βιβλίου. Να προσθέσω, τέλος, ότι και τα σκίτσα είναι καλαίσθητα, ενώ περιλαμβάνει και άλλες καλές στήλες, όπως η (επίσης με ψήγματα χιούμορ) στήλη «Κλασικό, αλλά... δεν μ’ αρέσει».

Τα (ακόμα πιο) καλά νέα είναι ότι έχουμε μια επίσης φρέσκια και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα βιβλιολογική επιθεώρηση, την Athens Review of Press (ARB). Ακολουθώντας συνειδητά τα σχήματα και τη φιλοσοφία της ιστορικής, έξοχης The New York Review of Books (NYRB), η «Αθηναϊκή Επιθεώρηση του Βιβλίου» αποτελεί μια πρόταση επιστροφής στη συγκεντρωμένη και προσεκτική ανάγνωση. Ελάχιστη εικονογράφηση (επίσης ωραία σκίτσα από τον καλό εικαστικό Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο) και κείμενα που ρέουν χωρίς να αποκοιμίζουν, που δεν απευθύνονται μόνο στο «σινάφι», στους πάσχοντες από οξεία λογοτεχνίτιδα, αλλά σε ένα δυνάμει πιο ευρύχωρο κοινό.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο στην ARΒ ίσως να είναι το πολιτικό της στίγμα: σαν να θέλει να υπενθυμίσει ότι είναι καιρός και στην ελληνική πολιτική κουλτούρα το αυτονόητο να είναι αυτονόητο και όχι να παραμένει εσαεί ζητούμενο (κι όμως στην «αριστερή» Κούβα κάνουν απεργία πείνας αλλά ποιος μιλάει γι’ αυτό;). Ερεθιστική θεματολογία, κριτική, αλλά και ψύχραιμη ματιά στα πράγματα κι ένα πλεονέκτημα που τολμώ να πω ότι απουσιάζει από τη NYRB: η ARB περιλαμβάνει και συνεντεύξεις.

Tο βιβλίο αναζητεί τον αναγνώστη του

• Από σήμερα το νέο free press «Book press» θα βρίσκεται στους χώρους διανομής στα βιβλιοπωλεία

Σήμερα, αύριο θα βρίσκεται στους χώρους διανομής. Στα βιβλιοπωλεία, στα πολυκαταστήματα της Αθήνας. Είναι το νέο free press που καταπιάνεται αποκλειστικά με τα νέα του βιβλίου. Τ’ όνομά του είναι «Book press», τα κείμενά του θα υπογράφουν κατά κύριο λόγο συγγραφείς και δημοσιογράφοι, και οι βασικοί συντελεστές του είναι ο Κώστας Κατσουλάρης και η Σώτη Τριανταφύλλου. Αυτό θα είναι το πρώτο δοκιμαστικό τεύχος. Θα τυπώνεται σε 40 χιλιάδες αντίτυπα και θα διανέμεται δωρεάν την πρώτη Δευτέρα (από το φθινόπωρο) κάθε μήνα στα βιβλιοπωλεία και τα πολυκαταστήματα που πωλούν βιβλία στην Ελλάδα και την Κύπρο. Στα τέλη Ιουνίου θα ενεργοποιηθεί και το site στη διεύθυνση bookpress.gr. Τον σχεδιασμό του νέου εντύπου έχει επιμεληθεί ο Σπύρος Πολυκανδριώτης. Είναι φανερό, από το editorial του πρώτου τεύχους, ότι απευθύνεται σ’ ένα κοινό νεανικό, το οποίο έχει περισσότερη σχέση με το Διαδίκτυο παρά με την έντυπη μορφή του λόγου: «Φιλοδοξία μας -πέρα από την αυτονόητη, δηλαδή ν’ αρέσουμε σ’ εσάς που αγαπάτε τα βιβλία, που γνωρίζετε τις κατά μόνας ηδονές της ανάγνωσης- είναι να απευθυνθούμε σ’ αυτούς, κυρίως νεότερους, που μας κοιτάνε στραβά. Δύσπιστα. Που τους έχουν πει και συνεχίζουν να τους λένε με κάθε τρόπο ότι η ανάγνωση βιβλίων είναι σκέτη βαρεμάρα. Και να τους πούμε: Παιδιά, σας έχουν κοροϊδέψει. Δεν ξέρετε τι χάνετε! Εκεί έξω, στα μικρά, μεγάλα ή ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, υπάρχει ένα βιβλίο που μπορεί να σας αλλάξει τη ζωή, κι άλλα χίλια που μπορούν να σας την κάνουν καλύτερη».

Είναι το δεύτερο free press που κατά κύριο λόγο ασχολείται με το βιβλίο και τον κόσμο του. Υπάρχει ήδη το «Index», επίσης free press που έχει περισσότερο τη μορφή περιοδικού παρά εφημερίδας. Αλλά τα free press και τα ηλεκτρονικά έντυπα που άπτονται του χώρου του πολιτισμού έχουν ήδη κάνει αισθητή την παρουσία τους, γεγονός που δηλώνει ότι όλο και περισσότεροι επιλέγουν τον νέο τρόπο επικοινωνίας (γραπτής και έντυπης) ώστε να «διεμβολίσουν» τους χώρους όπου συχνάζουν οι νέοι, αλλά και τη διαδικασία ενημέρωσης που τους είναι πιο οικεία και προσφιλής. Να θυμίσουμε τη free press εφημερίδα «εφ» του Φεστιβάλ Αθηνών, που δεν μοιράζεται μόνο στους χώρους των παραστάσεων, αλλά και σε άλλους χώρους της πόλης. Να θυμίσουμε τα δύο ηλεκτρονικά περιοδικά που ασχολούνται αποκλειστικά με την ποίηση, το ένα έχει τίτλο e-poema.eu και το άλλο poetikanet.com, ενώ ηλεκτρονικό πολιτιστικό περιοδικό είναι ο Ηridanos, από τα πρώτα (ή το πρώτο;) που εμφανίστηκαν στο Διαδίκτυο. Σε αντίθεση με τους άλλους χώρους πολιτισμού, το βιβλίο έχει αρχίσει να έχει πολλά εξειδικευμένα sites, έχει ήδη πολλά blog (προσωπικά και συλλογικά) όπου σχολιάζονται βιβλία, γίνονται παρουσιάσεις, ανταλλάσσονται απόψεις και free press εκδόσεις με σχεδόν αποκλειστική θεματολογία τον χώρο του βιβλίου, τους συγγραφείς, τους εκδότες, της αγοράς. Ισως γιατί, σε αντίθεση με τους άλλους χώρους πολιτισμού, οι άνθρωποι του βιβλίου είναι έτσι κι αλλιώς εξοικειωμένοι με το κείμενο. Σε όλες του τις μορφές. Είτε την έντυπη είτε την ηλεκτρονική.

• Της Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 26/6/2009