Σάρα Γουότερς: «Η σεξουαλικότητα είναι πολιτική»

Η βρετανή πεζογράφος μιλάει για την ομοφυλοφιλία και τη λογοτεχνία, για τα μπεστ-σέλερ και την Ιστορία, καθώς και για τις ταξικές διακρίσεις στη χώρα της

• Λαμπρινή Κουζέλη. ΤΟ ΒΗΜΑ:  03/06/2011

«Η εποχή μας είναι καλή εποχή για να γίνει γνωστός και εμπορικός ένας ποιοτικός συγγραφέας» πιστεύει η Σάρα Γουότερς

Την αποκαλούν σπουδαία συγγραφέα του «αποκλίνοντος ερωτισμού». Η 45χρονη βρετανή πεζογράφος Σάρα Γουότερς είναι λεσβία και τέσσερα από τα πέντε μυθιστορήματά της οργανώνονται γύρω από γυναικείους χαρακτήρες σε λεσβιακές σχέσεις. Ανακάλυψε τις σεξουαλικές προτιμήσεις της στο πανεπιστήμιο και, συνειδητοποιημένη πλέον, ερεύνησε την ιστορία της λεσβιακής ταυτότητας στη διδακτορική διατριβή της και δραστηριοποιήθηκε στο λεσβιακό κίνημα στη δεκαετία του ’80.

Αυτές τις ημέρες βρέθηκε στην Ελλάδα, προσκεκλημένη του Βρετανικού Συμβουλίου, για να παραστεί στο φεστιβάλ ομοφυλοφιλικού κινηματογράφου Outview Film Festival στο Ινστιτούτο Θερβάντες, όπου προβλήθηκαν δύο σειρές του BBC βασισμένες στα μυθιστορήματά της «Χείλη σαν βελούδο» (Καστανιώτης, 2009) και «Η κλέφτρα» (Αλεξάνδρεια, 2007).

Την ίδια τύχη με το BBC είχε και το «Ξαγρυπνώντας» (Καστανιώτης, 2007), ενώ το «Αffinity» (2000) έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο. Θα το ακολουθήσει το τελευταίο βιβλίο της, που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά, ο «Ανήλικος επισκέπτης» (Καστανιώτης, 2011), μια ιστορία φαντασμάτων σε μια έπαυλη της μεταπολεμικής βρετανικής αριστοκρατίας, από όπου απουσιάζουν λεσβιακοί χαρακτήρες.

Εμπορική και επιτυχημένη, η Σάρα Γουότερς είναι παράλληλα μια συγγραφέας που έχει ξεχωρίσει η κριτική. Βιβλία της συγκαταλέχθηκαν δύο φορές στις βραχείες λίστες για το βραβείο Booker και το βραβείο Orange για γυναίκες συγγραφείς.

Η Σαπφώ στο βικτωριανό Λονδίνο

Η ΣΑΡΑ ΟΥΟΤΕΡΣ ΔΙΝΕΙ ΦΩΝΗ ΣΤΙΣ ΣΚΙΩΔΕΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΤΟΥ ΒΙΚΤΩΡΙΑΝΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΣΥΡΕΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΝΑΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΚΟΣΜΟ, ΩΘΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟ, ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ. ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΤΕΜΠΟΥΤΟ ΜΙΑΣ ΓΚΕΪ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ, ΠΟΥ ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΕΙ ΣΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΕΝΑ

Η Σάρα Ουότερς (γεν. 1966) έγραφε τη διδακτορική της διατριβή στα τέλη της δεκαετίας του ΄80 με θέμα τις «Λεσβιακές και ομοφυλοφιλικές ιστορικές αναπαραστάσεις μετά το 1870». Όμως «κάτι διέφευγε από τη συναρπαστική πραγματικότητα που ήθελα να ερμηνεύσω», οπότε αποφάσισε να καταφύγει στη μυθοπλασία. Ο πολύπλοκος, ημιφωτισμένος κόσμος του λεσβιακού σεξ κατά την ύστερη βικτωριανή εποχή άρχισε να παίρνει μορφή καθώς η λογοτεχνία έμοιαζε να ανασυστήνει την Ιστορία με τρόπους πειστικότερους από την ξηρή δοκιμιακή πρόζα. Αποτέλεσμα ήταν η έκδοση το 1998 του Τipping the velvet. Στη βικτωριανή αργκό ο όρος παραπέμπει στο cunnilingus ή αλλιώς αιδοιολειξία. Προκλητικός, όντως, τίτλος, που δικαίως ίσως παραφράσθηκε στα ελληνικά αφήνοντας στη διακριτική ευχέρεια του αναγνώστη την επιλογή των άνω ή κάτω χειλέων. Όμως η Ουότερς ήξερε τι έκανε. Αν και εντάχθηκε πάραυτα στις gay συγγραφείς και κατέκτησε βραβεία θεσμοθετημένα για την προαγωγή της σχετικής φιλολογίας, κατέκτησε ένα πολύ ευρύτερο αναγνωστικό κοινό με την τόλμη και την ακρίβεια των αναπαραστάσεών της.

Η κεντρική ηρωίδα και αφηγήτρια, η δεκαοκτάχρονη Νάνσυ, μεγαλώνει σε μια κοινότητα ψαράδων, στο Κεντ. Συμμετέχει στη μικρή οικογενειακή επιχείρηση που σερβίρει λαχταριστά στρείδια (αρχετυπικό σύμβολο ερμαφροδιτισμού) και έχει αγαπητικό. Ώσπου σε μια θεατρική παράσταση στο γειτονικό Καντέρμπουρι, ερωτεύεται αθεράπευτα μιαν ηθοποιό, την Κίττυ, που υποδύεται επί σκηνής ανδρικούς ρόλους. Γίνονται ερωμένες και αργότερα συμπαρουσιάστριες ενός προγράμματος με ανδρικά κοστούμια και τραγούδια, που γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Όμως μια μέρα η Νάνσυ βρίσκει την Κίττυ στην αγκαλιά του προστάτη και ιμπρεσαρίου τους.

Προδομένη και πληγωμένη θα βρεθεί αδέκαρη στους δρόμους, θα μεταβληθεί σε «ανδρική πόρνη» για να επιζήσει, θα υποδυθεί ποικίλους ρόλους, ώσπου να τη σπιτώσει μια κυρία της καλής κοινωνίας. Αλλά οι κυρίες της καλής λονδρέζικης λεσβιακής κοινωνίας θα ταπεινώσουν τη Νάνσυ... Η οποία θα λιποθυμήσει στην πόρτα της επίσης λεσβίας Φλόρενς, μιας κοινωνικής αγωνίστριας και σοσιαλίστριας. Θα προσληφθεί στο σπίτι της ως υπηρέτρια και θα αναστήσει ένα μωρό που η μητέρα του πέθανε στη γέννα. Στο σημείο αυτό το βιβλίο παίρνει αίφνης μια τροπή που έχει υποστεί κριτική, καθώς η γυναικεία ομοφυλοφυλία εμπλέκεται με το νεόκοπο εργατικό κίνημα. Η άσχετη προς την πολιτική Νάνσυ θα μεταβληθεί εντέλει σε ενεργό υποκείμενο της πολιτικής και θα επιλέξει να παραμείνει κοντά στη Φλόρενς και το υιοθετημένο βρέφος, ως σύντροφος, ερωμένη και... πατέρας.

• Μιχάλης Μοδινός, ΤΑ ΝΕΑ, Σάββατο 20 Ιουνίου 2009

Sarah Waters

ΧΕΙΛΗ ΑΠΟ ΒΕΛΟΥΔΟ

ΜΤΦ. ΑΥΓ. ΚΟΡΤΩ ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 2009 ΣΕΛ. 467, ΤΙΜΗ: 22 ΕΥΡΩ