Τόλης Νικηφόρου- ν’ ακούγεται από μακριά μια φυσαρμόνικα

Θεσσαλονίκη, μητρόπολη της μνήμης και της ψυχής

…καθώς κάτω απ’ τον ουρανό απλώνεται

μεθυστική η σειρά τα φώτα

από το Καλοχώρι ως τα Μικρό Καραμπουρνάκι

καθώς το χέρι σου χαϊδεύει τα μαλλιά της

κι είναι τα μάτια σου μες στα δικά της μάτια

καθώς απέναντι η ρουτίνα της ζωής

γίνεται όνειρο νυχτερινό μέσα στη λάμψη

ξαναγυρίζετε στα δεκαοχτώ σας χρόνια

(και πάλι στα δεκαοχτώ ένα βράδυ)

Με σταθερή παρουσία από το 1966 στα λογοτεχνικά πράγματα της πόλης, όπου και εξέδωσε το μεγαλύτερο μέρος του έργου του, ο Τόλης Νικηφόρου επιλέγει 32 ποιήματα από το ξεκίνημα μέχρι σήμερα, απ’ τη μακρόχρονη δηλαδή «περιπέτεια της ψυχής» του –που εξακολουθεί παλλόμενη και εξόχως δημιουργική– για να συνομιλήσει όχι απλώς με τους οικείους του –στους οποίους και αφιερώνει τον τόμο– αλλά και με τους συμπολίτες της γενέθλιας Θεσσαλονίκης, και μέσω αυτών με ολόκληρη την Ελλάδα.

«[…] Αυτός ήταν ο τόπος μου, αυτή η θάλασσά μου,

αυτή η γλώσσα μου και η γραμμή του αίματός μου χιλιάδες χρόνια τώρα απ’ τα παράλια της Ιωνίας και της Μαύρης Θάλασσας ως τη μεγάλη πόλη των προσφύγων. Εδώ ήμουν προορισμένος να ζήσω, να γράψω τα βιβλία μου και να πεθάνω», γράφει μεταξύ άλλων στο εκ βαθέων προλογικό του σημείωμα που θα μπορούσε να αποτελέσει και το 33^ο ποίημά του.

Χαρά Ναούμ- άγρυπνες αντιλόπες

Η μελαγχολία του ακέφαλου διαβάτη
Η νύχτα είναι μια συμφωνία
σιωπηλών διαλόγων που ανταλλάσεις με το βλέμμα
καρφωμένο σ’ ένα πρόσωπο κατακερματισμένο
που κοιμάται πλάι σου Τι σημασία έχει ποιος κοιμάται
πλάι σου
(Προορισμένοι ή Το Λεωφορείο) 
Παριστάνει ότι ξέρει πως όταν μεγαλώσει
τα πλατάνια θα κλωτσούν τα τοιχώματα της μήτρας της
τις μέρες της ωορρηξίας
Γυναίκα από μάνα και πατέρα
Ξεσκονίζει φτερά
Ζευγαρώνει μ’ άνδρες αερικά
Γερνά Σαπίζει
Να το θυμάστε όταν μυρίζετε ευκάλυπτο ή γιασεμί
(Σκονισμένη Τριστέσα)

Ένας επώδυνος αχαρτογράφητος τόπος (Οι ώμοι μου/ πλωτές γέφυρες// πέρασμα ακρωτηριασμένων) η πρώτη ποιητική συλλογή της Χαράς Ναούμ «Άγρυπνες Αντιλόπες», όπου με ώριμο τρόπο και ακριβοδίκαια οικονομία εκφραστικών μέσων, ξετυλίγεται η ανάσα της ποιήτριας: Εξεγείρομαι μαζί μ’ αστερισμούς/ Τρέχω σε νεφελώματα διαμαρτυρίας/ καταπίνοντας σημαίες συνθήματα φωτιές/ Για να μπορώ κάποτε να ανασαίνω μαζί σας/ τις χαριτωμένες φωτοσκιάσεις των πουλιών// Το μπλε ή το κόκκινο καλώδιο;/ Το κοντοκουρεμένο μου κεφάλι/ –φτέρωμα ερωδιού κάποτε–/ σκάει στη φούστα μου/ αρυτίδωτο.

Χρήστος Χαρτοματσίδης- Προς το Παρόν

(διάλογος με τον Μιχαήλ Καλάσνικοφ* για την Γαλλική επανάσταση)

Αγαπητέ,  Μιχαήλ Τιμοφέεβιτς,
Κάποιες φορές τα λέγαμε μαζί σας,
αν και ποτέ δεν συμφωνούσαμε.
Θυμάστε, τις  πωλήτριες,
στην  ψαραγορά του Παρισιού:
(βρομούσανε ψαρίλα
και κάτω απ’ τις φούστες τους)
και κάποιο  ξεχασμένο λέπι
φεγγοβολούσε  στα μαλλιά τους.
Με βλέμμα θολερό από την οργή,
ουρλιάζανε δαιμονισμένες:
«Πεινάνε τα παιδιά μας!
Είναι άδικο!»
Κι όντως ήταν άδικο!
Μαστουρωμένες απ’ το μίσος
τραβούσαν την πριγκίπισσα Λαμπάλ,
(την θεωρούσαν ερωμένη της βασίλισσας)
κι αφού την είχανε ξεσκίσει,
καρφώσανε
τα στήθη της σ’ ακόντια…

Ελευθερία Κυρίτση- Χειρόγραφη Πόλη

Σε διηγούμαι από κείνο το γιατί/ που εξερευνούσε τον κόσμο/ τον έσκαβε τον πλάταινε/ τον φύτευε μέσα μας…

(Lullaby, σελ. 36-37)

…Και διαβάζω ονόματα κήπων:/ Ομόνοια, Βικτώρια, Βάθη/ (Πιάνουν από σφαγιασμένες σκιές της πλατείας/ Μέχρι την απόκρημνη γεωμετρία/ Σφαιρικών εννοιών)/ Αιωρούμαι πάνω απ’ το σώμα της μακρόστενης λεωφόρου/ Και βλέπω να περνούν τα γιασεμιά:/ Φυλής, Αιόλου, Αχιλλέως/ Τυλιγμένα στο μπουκέτο της τρελής Ουρανίας…  

(Ciudad – Εύκρατη πόλη, σελ 9)

Πλάι στο φωταγωγό, απ’ τη μέσα μεριά του τοίχου/ Μεγαλώνει από καιρό ένα πιάνο/ Έχει μηδενίσει πολλές φορές τις σκάλες της οκτάβας του….

(Η σκακιέρα του Αλεξάντρ Σκριάμπιν)

Η Ελευθερία Κυρίτση ξεκινά με την πρώτη της ποιητική συλλογή να διηγηθεί τις πολλαπλές, πολυπρισματικές, τεθλασμένες, υπολανθάνουσες, πτυχές της πόλης, που ουσιαστικά σημαίνει τις ζωές των ανθρώπων της. Τις αθόρυβες επισκέψεις, τον ήχο του πιάνου στο φωταγωγό, «τα κεραμίδια της νοσταλγίας», «την ισχνή ηλιακή βλάστηση», τις «σκιές που κρέμονται προσθετικά στο τίποτα», τη «μεγάλη σάλα/ της γιαγιάς Ελευθερίας που/ ονομαζόταν τότε οικοδέσποινα», εν ολίγοις η Κυρίτση εκθέτει «καθετί που πάντα μας διαφεύγει», ανάμεσα στα ψίχουλα της πραγματικότητας/ και την οχλαγωγία των δευτερολέπτων.

Μαρία Τρανού- Ο τροπαιούχος ζογκλέρ

Είμαστε δυο λάστιχα γυμναστικής νομίζεις/ τυλιγμένα με τη συσκευασία τους/ οι διπλανοί του κουτιού σε βιτρίνα/ θα κρατηθούν ακλόνητοι χωρίς αναπνοή/ από φόβο για την ταλάντωση δε θα συναντηθούν/ ποτέ τα μαλλιά μας σε κυματισμούς/ δε θα φτάσουν ως τον υπέρτατο ουρανό/

στα χερουβείμ την ώρα δοξαστικών τραγουδιών.// Ούτε σκύλος ούτε πετραδάκια ακούγονται/ δεν ήρθες από γεροδεμένο φόβο για το σμήγμα/ μαρτυριάρικο εξαπολύεται να μας προδώσει/ μόνος σήμερα ο απέναντι ψάλλει δυνατά ξόρκια/ στο ξημέρωμα τρομάζει τα κακά πνεύματα/ εύκολη απόφαση να κινηθούμε στα λόγια/ οι δρόμοι από παράδοση υπόσχονται σωτηρίες.//

Αφού δεν πιάνουν το γείτονα ακόμα/ αλήθεια μπορούμε να τραγουδάμε/ ασφαλώς αόρατοι κάτω από τη συχνότητα/ έτσι τα καταφέρνουν φάλαινες κι ελέφαντες.

(ελπίζουμε να γλυτώσουμε αφού τα θηλαστικά είναι τόσο πολύπλοκα, σελ.16)

Ο μουσικός στον πρώτο παίζει τύμπανα/ κοιμάται το παιδί σου κι αντί να λες δόξα σοι/ δεν είναι στο δρόμο κάπου να κινδυνεύει/ τυραννία πού θα βρεθεί, όλο καταστροφές/ μήπως πάει εκεί, μήπως εκεί, θα μου πει κανείς/ τότε τι θα παρακαλέσω θα έχω τίποτα στο χέρι/ μικρός θα πω καλό παιδί παρασύρθηκε. //Τι να του πω να μην κάνει να μη βγει/ να μη μιλήσει να μην παίξει ποτέ/ αφόρετο αγόρι της ηλικίας του/ δε θα έχει κανένα κορίτσι.// Το μανίκι σα δελτίο στραβό κι ανάποδο / ευτυχώς που συννέφιασε ο αντίθεος/ όποτε έχει ήλιο φοβάμαι περισσότερο.// Το πολύ-πολύ ας τη φοράει για πρόχειρη/ προσεύχομαι να μας λυπηθεί ο θεός.

(να σταματήσουν οι σπουδές να ησυχάσουμε, σελ. 17)

Δεύτερη ποιητική συλλογή της Μαρίας Τρανού που ξετυλίγει μεθοδικά και σε αυστηρή σειρά διαδοχικής ανάγνωσης από σελίδα σε σελίδα ένα συνθετικό πολυπρόσωπο ποίημα που θα μπορούσε να διαβαστεί και ως σπονδυλωτό θεατρικό αφήγημα. Ένα είδος ιονεσκικής «ποίησης παραλόγου» όπου οι πρωταγωνιστές διατηρούν απ’ αρχής το ρόλο τους μέσα στην όλη πλοκή. Διόλου τυχαία η πρόταξη των περιεχομένων που εισάγουν τον αναγνώστη-θεατή στις αλληλοδιάδοχες φωνές που θα ακολουθήσουν να εκφωνούν τους στίχους και να υποδύονται τις στροφές των ποιημάτων. Ας μην αναζητηθεί η συνήθης ποιητική φόρμα, η μουσικότητα, το μέτρο, όλα έχουν αποδομηθεί συνειδητά για να ξαναχτιστούν στο ποίημα-διαμαρτυρία της Μαρίας Τρανού.

Είμαστε Εδώ! με Ποιήματα και Μουσική

«Είμαστε εδώ!»

…. με ποιήματα και μουσική

Εκδήλωση ποίησης και μουσικής

Πλατεία Κλαυθμώνος, Τρίτη 3 Ιουλίου, ώρα 20.30

Η ιστορική πλατεία Κλαυθμώνος, στην καρδιά της Αθήνας, θα πλημμυρίσει στίχους και μουσική, την Τρίτη 3 Ιουλίου στις 20.30, με τη συμμετοχή σημαντικών ποιητών και καλλιτεχνών. Η εκδήλωση ξεκίνησε από μια ιδέα του Κώστα Κρεμμύδα (ποιητή, εκδότη του λογοτεχνικού περιοδικού “Μανδραγόρας”), και του ποιητή και δημοσιογράφου Γιώργου Δουατζή. Υλοποιείται με την εθελοντική προσφορά όλων των συντελεστών και τη στήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων. Το μουσικό μέρος της εκδήλωσης συντονίζει ο Άγγελος Σφακιανάκης. Σε μια γκρίζα εποχή γεμάτη ανασφάλεια, ανησυχία και στερήσεις, οι δημιουργοί και καλλιτέχνες δηλώνουν παρόντες. Με την εκδήλωση αυτή θυμίζουν ότι υπάρχουν, δρουν, παράγουν, δεν βρίσκονται απομονωμένοι στο περιθώριο, αλλά μέσα στην κοινωνία, δίπλα και μαζί με τους δοκιμαζόμενους πολίτες.

Οι εκδόσεις του "Μανδραγόρα"

Τετραμηνιαία έκδοση για την τέχνη και τη ζωή είναι "Μανδραγόρας", που διευθύνει ο αεικίνητος και δημιουργικός Κώστας Κρεμμύδας. Με χίλιες δυσκολίες, βέβαια, αλλά επιμένει. Και σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Ωστόσο, πρέπει να υπογραμμίσω το εγχείρημά του να εκδίδει ποιητικά βιβλία, τα οποία είναι επιλεγμένα και διακρίνονται πέρα από την ουσία του περιεχομένου τους, διακρίνονται για την αισθητική αρτιότητα και την καλλιτεχνική επιμέλεια. 

Προσφάτως μου έχουν σταλεί τα εξής:

• Χαρά Χρηστάρα ΥΠΟΓΕΙΑ ΡΕΥΜΑΤΑ
• Χαρά Χρηστάρα ΠΟΙΗΜΑΤΑ (1981-2008)
• Λιουμπομίρ Λέβτσεβ Στιχοράματα. Μετάφραση & επιλογή: Χρήστος Χαρτοματσίδης
• Μάγδα Χριστοπούλου Η ΠΡΟΣΟΨΗ ΤΟΥ ΒΛΕΜΜΑΤΟΣ
• Φαίδων Πατρικαλάκις Legato

Η Χαρά Χρηστάρα γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1957. Σπούδασε στο Παρίσι κοινωνιολογία, γλωσσολογία, εθνολογία και εθνομουσικολογία και είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος κοινωνικής ανθρωπολογίας από την E.H.E.S.S. Ποιήματά της δημοσιεύτηκαν σε διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά και ανθολογίες. Έχει εκδώσει δώδεκα ποιητικές συλλογές και δυο συγκεντρωτικές εκδόσεις.

Η Μάγδα Χριστοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1977. Κατάγεται από την Πρέβεζα. Από την εφηβική της ηλικία ασχολείται με τη ζωγραφική και την ποίηση. Ζει και εργάζεται στην Πάτρα. Η Πρόσοψη του βλέμματος είναι η πρώτη ποιητική της συλλογή.

Ο Λιουμπομίρ Λέβτσεβ γεννήθηκε το 1935. Θεωρείται ο σημαντικότερος σύγχρονος Βούλγαρος ποιητής.

Ο Φαίδων Πατρικαλάκις γεννήθηκε στη Δράμα. Σπούδασε αρχικά στη Σχολή Βακαλό και στη συνέχεια στο Παρίσι. Ζωγράφος, σκηνογράφος, ποιητής...

ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ!

Δεν τον γνωρίζουμε, αλλά θα τον μάθουμε! Γι' αυτό το λόγο, το περιοδικό ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ και το βιβλιοπωλείο Πρωτοπορία στην Πάτρα, Γεροκωστοπούλου 31, μας προσκαλούν την Παρασκευή 7 Δεκεμβρίου 2007 και ώρα 8,30 μμ στην παρουσίαση του Πατρινού ποιητή Γιάννη Αλεξανδρόπουλου. Θα μιλήσουν οι: Σωκράτης Λ. Σκαρτσής (ποιητής, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών), Ράνια Καταβούτα (φιλόλογος), Κώστας Κρεμμύδας (ποιητής, εκδότης περιοδικού Μανδραγόρας), και Τάκης Φραντζής (φιλόλογος, αρθρογράφος). Ποιήματα διαβάζουν οι: Γιάννης Γεωργακάκης (μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων) και Θωμάς Παπαστεργίου (υποψήφιος διδάκτωρ του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων). Είδατε ότι κέντρο δεν είναι μόνο η Αθήνα, αλλά κάθε πόλη είναι κι ένα κέντρο. Η Πάτρα έχει όλες εκείνες τις εσωτερικές προϋποθέσεις που χρειάζεται ένας τόπος για να έχει πνευματική κίνηση και ζωή. Και θέατρα έχει και πανεπιστήμιο έχει, και εφημερίδες έχει και περιοδικά έχει και ωραίους και δημιουργικούς ανθρώπους έχει... Στην Πάτρα, λοιπόν!

Ο ΜΑΝΔΡΑΓΟΡΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΔΕΚΑ ΠΟΙΗΤΕΣ

Ο Νάνος Βαλαωρίτης και κάτω η Marie Wilson

Με αφορμή την έκδοση δέκα ποιητικών βιβλίων, o «Μανδραγόρας» μας προσκαλεί στο χώρο εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου Ιανός (Σταδίου 24), την Τρίτη 20 Νοεμβρίου 2007 και ώρα 8,00 μμ

Διαβάζουν: Νάνος Βαλαωρίτης, Τόλης Νικηφόρου, Ανδρέας Παγουλάτος, Μαίρη Γυφτάκη, Λίνος Ιωαννίδης, Γιάννης Αλεξανδρόπουλος, Παναγιώτης Βούζης, Χρήστος Γιαννακος, Αργύρης Παλούκας, Νίκος Φωτόπουλος.

Παρουσιάζουν οι: Λύντια Στεφάνου, Αλέξης Ζήρας, Ελισάβετ Αρσενίου, Μαίρη Γιόση, Σπύρος Θεριανός, Κώστας Κρεμμύδας, Φωτεινή Παπαρήγα, Maurizio De Rosa.

Στα πλαίσια της εκδήλωσης θα γίνουν τα εγκαίνια έκθεσης έργων του ΝΑΝΟΥ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗ και της συζύγου του Αμερικανίδας ζωγράφου ΜΑΡΙ ΟΥΙΛΣΟΝ (Marie Wilson), που περιλαμβάνονται στην πρόσφατη έκδοση στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μανδραγόρας του βιβλίου τους «Γη του Διαμαντιού», που κυκλοφόρησε στο Παρίσι το 1958, την εποχή που ο Νάνος Βαλαωρίτης και η Μάρι Ουίλσον ήταν μέλη της υπερρεαλιστικής ομάδας του Αντρέ Μπρετόν.

Διάρκεια έκθεσης: 20 Νοεμβρίου- 1 Δεκεμβρίου 2007. Την Έκθεση προλογίζει ο κριτικός τέχνης Χάρης Καμπουρίδης. Τη βραδιά πλαισιώσουν με τραγούδια τους οι μουσικοί Αλκίνοος Ιωαννίδης και Ηλίας Λιούγκος, στο πιάνο συνοδεύει η Δέσποινα Στεφανίδου.