- The relationship between writers and their paymasters has always been uneasy, as the veteran author's move demonstrates
![]()
- The Guardian, Thursday 29 October 2009
![]()
Veteran author John le Carré. Photograph: Action Press / Rex Features
Divorces everywhere. First Peter and Jordan, now John Le Carré and Hodder.
Why should the fact that a novelist changes the merchandiser of his books be of more headline interest than, say, Martin Amis changing his dentist? Who cares? When the book trade was a cottage industry we did; it's questionable if we do any more. You can remember the title but can you recall, from the top of your head, who published Hilary Mantel's Wolf Hall? (Answer below.)
Why do authors stay loyal to publishers? Gratitude is one reason. After 20-odd rejections it was Faber that finally plucked William Golding's grubby Lord of the Flies from the slush pile. Grateful comradeship with his editor, Charles Monteith, kept Golding at Faber for the whole of his long career.
Editors often mean more to an author than publishers. David Lodge seems to have remained attached to Secker because he got on so well with John Blackwell (a brilliant worker on manuscripts, and one of the heroic drinkers of his day). Look at the dedication to AS Byatt's latest novel – it is to her editor, Jenny Uglow. A dedication to "Chatto and Windus"? Absurd.
Nonetheless, for some authors, loyalty brings with it the nagging sense of being "owned". It breeds resentment. Thackeray suggested publishers' carpets should always be red, because – like the butchers in Smithfield market – they traded in authors' blood and brains.
Most authors, at the start of their careers, get snubbed or – in a few cases, robbed – by publishers. They can develop a deep-seated hatred of the publishing breed – "brigands" all of them, as Dickens (the least publisher-loyal of writers) called them.
Resentment is the most radioactive of emotions. Gratitude, like Golding's, usually has a much shorter half life. And then, of course, there are agents, those serpents in the literary garden (Le Carré has dumped that partner as well). It was the so-called "jackal", Andrew Wylie, who enticed Amis away from his long-standing literary agent, Pat Kavanagh. It resulted in a broken friendship with Kavanagh's husband, Julian Barnes, and a letter which, as Amis recalls, had a lot of fs in it. As in f-words.
So why has Le Carré divorced Hodder? More money? Prettier dustjackets? Artistic restlessness? Most likely, it's something else. Who, to answer the question above, is Mantel's publisher? Fourth Estate. Well, no, it isn't. Fourth Estate is these days part of the HarperCollins Anglo- American megacombine. Hodder? A division of the Anglo-French giant Hachette. Where publishers are concerned, there's no identifiable editorial friend to be loyal to any more. So why be loyal?
Sunday, November 1, 2009
Why has John Le Carré left his publisher out in the cold?
Friday, October 30, 2009
Νέο ξεκίνημα για τον Τζον Λε Καρέ
-
Επειτα από 38 χρόνια στον Ηodder & Stoughton, ο διάσημος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων αποφάσισε, απρόσμενα, να αλλάξει εκδοτικό οίκο
Για τον μεγαλύτερο εκδοτικό οίκο πέιπερμπακ του κόσμου, είναι ο συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων «που γύρισε από το κρύο». Υστερα από 38 χρόνια με τον εκδοτικό οίκο Ηodder & Stoughton, ο Τζον Λε Καρέ πήγε στον Ρenguin, διακόπτοντας μια σχέση που απέφερε στον εκδοτικό οίκο δεκαέξι μυθιστορήματα και στον συγγραφέα μια υπολογίσιμη περιουσία.
Αντανακλώντας τις επινοήσεις του Τζον Λε Καρέ, η κίνησή του υπήρξε απρόσμενη, αινιγματική και μεθοδικά σχεδιασμένη. Ο λογοτεχνικός κόσμος του Λονδίνου θεωρούσε τη σχέση του Λε Καρέ με τον Ηodder & Stoughton μια από τις πιο σταθερές στον χώρο. Ωστόσο ο βρετανός συγγραφέας, το πραγματικό όνομα του οποίου είναι Ντέιβιντ Κόρνγουελ, μοιάζει πιο ανήσυχος απ΄ όσο θα συνειδητοποιούσε οποιοσδήποτε- εκτός από τις πιο στενές γνωριμίες του. Πέρυσι διέκοψε με τον επί μακρόν ατζέντη του Μπρους Χάντερ και υπέγραψε με τον Τζόνι Γκέλερ. Κανένας όμως δεν περίμενε νέες αναταράξεις.
Δεν είναι βέβαιον αν αρχιτέκτονας της τελευταίας κίνησης ήταν ο Γκέλερ, ο Ρenguin ή ο Λε Καρέ. Η προκαταβολή για το επόμενο μυθιστόρημα του Λε Καρέ φαίνεται ότι είναι συγκρίσιμη με ό,τι λάμβανε στο παρελθόν, οπότε τα χρήματα δεν μοιάζουν να αποτελούν κίνητρο. Ο Ρόμπερτ Χάρις, ο επίσημος βιογράφος του Λε Καρέ, δήλωσε σχετικά: «Νομίζω ότι έχει ξεπεράσει το ενδιαφέρον για τα χρήματα. Νομίζω ότι αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η φήμη του. O Ρenguin έχει ιστορία. Ο Λε Καρέ βλέπει τον εαυτό του στην ίδια παράδοση με τον Τζόζεφ Κόνραντ και τον Γκράχαμ Γκριν, συγγραφείς που ενδιαφέρονταν για τα μεγάλα θέματα, αλλά που καταπιάνονταν με το να γράφουν συναρπαστικές ιστορίες». Σύμφωνα με το νέο του συμβόλαιο, το επόμενο μυθιστόρημα του Λε Καρέ θα κυκλοφορήσει του χρόνου, σχεδόν 50 χρόνια μετά την κυκλοφορία του πρώτου βιβλίου του, το 1961. Θα ακολουθήσουν επανεκδόσεις κλασικών έργων του συγγραφέα, όπως «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο» και «Η ρωσική εστία».
- ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2009
Sunday, October 12, 2008
Τζον Λε Καρέ: «Είμαι ακόμα λίγο κατάσκοπος»
Είναι μία καταγγελία για την εξωτερική πολιτική της Δύσης και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο όνομα του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Γι' αυτό και στο φουαγιέ του θεάτρου βρίσκεται περίπτερο της οργάνωσης Reprieve, που προστατεύει τα δικαιώματα κρατουμένων σε ολόκληρο τον κόσμο (από θανατοποινίτες μέχρι κρατουμένους στο Γκουαντάναμο) και στην οποία ο Λε Καρέ δώρισε την αμοιβή του από την ομιλία.
Πολλοί έχουν σχολιάσει ότι στο «Α Most Wanted Man», ο Λε Καρέ φαίνεται θυμωμένος. «Ο θυμός στο βιβλίο δεν είναι ο θυμός του ηλικιωμένου», συνεχίζουμε να διαβάζουμε. «Δεν χρειάζεται να είναι κανείς 100 χρόνων για να θυμώσει με την εισβολή στο Ιράκ, την παραβίαση των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων ή το πρόγραμμα μυστικών πτήσεων και βασανιστηρίων της Αμερικής και της ύπουλης συνενοχής της Βρετανίας σε αυτό. Αλλά πρώτος και τελευταίος μου στόχος, όπως πάντα, ήταν να πω μία ιστορία. Αν οι χαρακτήρες δεν μας διασκεδάζουν, αν η ιστορία δεν μας συνεπαίρνει, γιατί να ενδιαφερθούμε για το λεγόμενο μήνυμά της;».
Σε λίγο εμφανίζεται στη σκηνή του θεάτρου ο ίδιος ο Λε Καρέ. Χαρισματικός ομιλητής, με χιούμορ, γεμάτος ήρεμη ενέργεια και σοφία, θα μιλήσει και θα συνομιλήσει με το κοινό για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, για το νήμα που δένει τα προηγούμενα μυθιστορήματά του με το νέο, για τη ζωή και την έμπνευσή του, για τον τρόπο που πλάθει τους χαρακτήρες του και γράφει τα βιβλία του.
Αρχίζει με σαρκαστικά σχόλια για μια πρόσφατα δημοσιευμένη συνέντευξή του στους «Σάντεϊ Τάιμς», απ' όπου είχε βγει η «είδηση», την οποία διέψευσε ο Λε Καρέ, ότι είχε σκεφτεί να αυτομολήσει στο αντίπαλο στρατόπεδο όσο ήταν πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου στη Γερμανία. Στην επιστολή που έγραψε ο συγγραφέας στην εφημερίδα, διευκρίνισε ότι δεν είχε πει ποτέ κάτι τέτοιο, αλλά - όπως και οι σύνθετοι χαρακτήρες των πρακτόρων στα βιβλία του - ταυτιζόταν συχνά με τους ανθρώπους που παρακολουθούσε.
Το αληθινό όνομα του συγγραφέα των βιβλίων «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο», «Κι ο κλήρος έπεσε στο Σμάιλι», «Ο επίμονος κηπουρός» και «Ο ράφτης του Παναμά» είναι Ντέιβιντ Κόρνγουελ και πέρασε πέντε χρόνια ως υπάλληλος των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών στη Βόνη και το Αμβούργο στις αρχές της δεκαετίας του '60, όταν οι εντάσεις του Ψυχρού Πολέμου βρίσκονταν στο αποκορύφωμά τους.
Στο πρώτο του πόστο, όπως μας διηγείται, τα κυρίως γραφειοκρατικά του καθήκοντα τον έφεραν σε κέντρα κράτησης προσφύγων. «Εκεί έγινα παρατηρητής των δυνατοτήτων του ανθρώπινου χαρακτήρα, αλλά και του τρόπου που ο άνθρωπος μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης».
Η σχέση του με την κατασκοπία ήταν σύνθετη: «Η κατασκοπία με τραβούσε και με απωθούσε ταυτόχρονα». Τον τραβούσε γιατί ένιωθε ότι πολλά στοιχεία από την ψυχή των Βρετανών γίνονταν φανερά σε αυτή τη δουλειά, αλλά τον απωθούσε γιατί ανησυχούσε για τις επιπτώσεις της δουλειάς αυτής στην ψυχοσύνθεση όσων την έκαναν. Λίγο αργότερα, όσο υπηρετούσε στα κεντρικά γραφεία των μυστικών υπηρεσιών στο Λονδίνο, άρχισε να δημιουργείται στο μυαλό του ο χαρακτήρας του Τζορτζ Σμάιλι, του πράκτορα που εμφανίζεται σε μερικά από τα πιο γνωστά του βιβλία. Την έμπνευση για το χαρακτήρα αυτόν άντλησε, όπως λέει, από τον καθηγητή και μέντορά του στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τον Βίβιαν Γκριν. Ηταν αυτός που τον έμαθε για τον πόνο της σοφίας. Οπως μας λέει χρησιμοποιώντας τα λόγια του Τ.Σ. Ελιοτ, «το να βλέπεις πολλά είναι οδυνηρό».
Μετά το Λονδίνο μετατέθηκε στη Βόνη, όπου και έγραψε το τρίτο του μυθιστόρημα, «Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο», που οι ανώτεροί του του επέτρεψαν με διστακτικότητα να εκδώσει, πάντα χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο. Μας μιλά για τη «συλλογική αίσθηση επικείμενων προβλημάτων» που ήταν διάχυτη και την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου που παρακολούθησε με τρόμο. Στη συνέχεια ήρθε η αποκάλυψη της ταυτότητάς του στη Σοβιετική Ενωση από τον διπλό πράκτορα Κιμ Φίλμπι, που αυτομόλησε στο αντίπαλο στρατόπεδο. Ο Λε Καρέ μεταφέρθηκε για ένα διάστημα στο Αμβούργο, αλλά στη συνέχεια η καριέρα του στις μυστικές υπηρεσίες έληξε και αφιερώθηκε στο γράψιμο.
Το Αμβούργο είναι και η πόλη όπου εκτυλίσσεται η πλοκή του τελευταίου του μυθιστορήματος. Εκεί φτάνει ο κεντρικός χαρακτήρας, ο Ισα, ένας νεαρός μουσουλμάνος, μισός Τσετσένος και μισός Ρώσος, ταλαιπωρημένος πρόσφυγας που έχει υποστεί βασανιστήρια, αναζητώντας το μυστικό λογαριασμό που του έχει αφήσει ο ρώσος πατέρας του. Η γερμανίδα δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αναμπελ και ο άγγλος τραπεζίτης Τόμι Μπρου τον παίρνουν υπό την προστασία τους, αλλά ο Ισα κινεί τις υποψίες των μυστικών υπηρεσιών της Γερμανίας, της Βρετανίας και των ΗΠΑ, οι οποίες και αποφασίζουν τελικά τις τύχες των ηρώων.
«Ηθελα εδώ και πολύ καιρό να γράψω μία ιστορία που να έχει σχέση με την υπερβολική αντίδραση της Δύσης στην τρομοκρατική απειλή και την εγκατάλειψη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», λέει ο Λε Καρέ. Οπως έχει διευκρινίσει και στο παρελθόν, πάντως, δεν θέλει να μπαίνει στον ίδιο σάκο με επικριτές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής όπως ο Χάρολντ Πίντερ, που, σύμφωνα με τον Λε Καρέ, καταφεύγουν σε γενικεύσεις.Θεωρεί ότι οι ΗΠΑ έχουν κάνει καταστροφικές κινήσεις, με τις επιπτώσεις των οποίων θα ζουν πολλές γενιές ακόμα, ωστόσο περιγράφει τον εαυτό του ως «απογοητευμένο θαυμαστή και όχι αφοσιωμένο πολέμιο» της Αμερικής.
Επέλεξε να τοποθετήσει τη δράση του μυθιστορήματός του στο Αμβούργο για πολλούς λόγους. Ενιωθε ότι η σχέση του με την πόλη αυτή ήταν περίεργη - «με τραβούσε συχνά πίσω», όπως μας λέει. Ηταν η πόλη όπου βρισκόταν όταν έγιναν οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Θυμάται ότι, προετοιμαζόμενος για μία ομιλία, εκείνο το πρωινό είχε εντρυφήσει σε αρχείο με πληροφορίες για τους γερμανούς αναρχικούς, ενώ το απόγευμα έβλεπε στην τηλεόραση τους Δίδυμους Πύργους να καταρρέουν.
«Πέρασα το πρωινό με τους αναρχικούς και το απόγευμα με τον Οσάμα και έκανα τον παραλληλισμό ανάμεσά τους. Πιστεύω ότι και οι δύο εξαπέλυσαν επίθεση κατά του μοντερνισμού». Οπως αναφέρει εξάλλου, ο Μοχάμεντ Ατα, ένας από τους τρομοκράτες στις φονικές πτήσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, ήταν μέλος πυρήνα της Αλ Κάιντα στο Αμβούργο.
Την έμπνευση για το χαρακτήρα του Ισα την άντλησε από ένα δικηγόρο, μισό Τσετσένο και μισό Ρώσο, που είχε γνωρίσει το 1989 στη Μόσχα. «Οι Τσετσένοι δεν τον συμπαθούσαν γιατί ήταν Ρώσος και οι Ρώσοι δεν τον συμπαθούσαν γιατί ήταν Τσετσένος».
Μας περιγράφει ακόμα πώς βρίσκει πληροφορίες που χρησιμοποιεί στις ιστορίες του: «Στο Αμβούργο γνώρισα δικηγόρους της Reprieve, που με έφεραν σε επαφή με Τσετσένους και Τούρκους. Όταν κάνω έρευνα κάθομαι σε διάφορα μέρη, πιάνω κουβέντα με ανθρώπους, ρωτάω, ψάχνω δημοσιογράφους που με φέρνουν σε επαφή με εκπροσώπους της τοπικής κοινότητας. Είναι λίγο σαν να είσαι κατάσκοπος», λέει χαριτολογώντας.
Πόσο έλεγχο έχει, όμως, πάνω στους χαρακτήρες που δημιουργεί;
«Οταν γράφω έχω μία θολή ιδέα για το πώς θέλω να είναι το τέλος του βιβλίου. Οταν όμως έχω δυνατούς χαρακτήρες, τους αφήνω να πλέκουν εκείνοι την ιστορία και να αποφασίζουν πού θα πάει. Το ζήτημα είναι πάντα να τους αφήνεις να σε καθοδηγούν εκείνοι».
Το αποτέλεσμα στο «Α Most Wanted Man» είναι ένα κατασκοπικό θρίλερ για την εποχή του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» που ασχολείται με τα πλέον επίκαιρα πολιτικά και ηθικά ζητήματα. «Πάντα προσπαθούσα να γράψω για το τώρα, για τη στιγμή που ζούμε, να πιάσω τον παλμό τού σήμερα και όχι του χθες». Ο Λε Καρέ ξετυλίγει την ιστορία του γύρω από πολύπλοκους αντι-ήρωές και όχι μέσα από καταιγιστική δράση και γκλάμουρ, όπως κάνει ο Ιαν Φλέμινγκ με τον Τζέιμς Μποντ. Οι αντι-ήρωες του Λε Καρέ αντιμετωπίζουν διλήμματα, «είναι συνήθως καλοί άνθρωποι, προσπαθούν να κάνουν το καλύτερο που μπορούν, αλλά αποτυγχάνουν».
Πέρα από το μήνυμα που επιχειρεί να περάσει πάντως, ο Λε Καρέ θέλει να διηγηθεί μια συναρπαστική ιστορία. «Πρώτ'απ' όλα θέλω ο ταξιτζής να απολαμβάνει την ιστορία που γράφω, αλλιώς δεν υπάρχει νόημα. Μετά βάζω μέσα τα υπόλοιπα στοιχεία που θέλω να περάσω».
Μας αποκαλύπτει τέλος ότι το «Α Most Wanted Man» μπορεί και να είναι το τελευταίο του μυθιστόρημα, αν και θεωρεί μάλλον δεδομένο ότι θα συνεχίσει το γράψιμο. «Είναι αδύνατο σε αυτό το στάδιο της ζωής μου να μην έχω την αίσθηση ότι κάνω μία περίληψη. Ωστόσο δεν έχω ιδέα τι θέλω να γράψω τώρα, το έχω αφήσει τελείως ανοιχτό. Ισως να ασχοληθώ με το θέατρο. Πάντως, δεν νιώθω ότι θέλω οπωσδήποτε να συνεχίσω με μυθιστόρημα. Το γράψιμο ήταν πολύ καλό μαζί μου και θέλω να το αφήσω με κάτι καλό. Θα ήθελα να το αφήσω με ένα δυνατό βιβλίο».
Saturday, September 27, 2008
«Ο υπ΄ αριθμόν 1 καταζητούμενος»
Ο συγγραφέας δεν περιμένει να δεχθούν θερμά το βιβλίο του στις ΗΠΑ, όπως λένε τα διεθνή τηλεγραφήματα. «Δεν είμαι αντιαμερικανός» δήλωσε ο Λε Καρέ. «Αλλά βεβαίως είμαι εναντίον της καταστροφικής τριάδας Μπους - Τσένι - Ράμσφελντ των τελευταίων οκτώ ετών». Εχει ενδιαφέρον ακόμη και μία άλλη δήλωση του διάσημου μυθιστοριογράφου και πρώην κατασκόπου: «Δεν νοσταλγώ την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Νοσταλγώ, θαρρώ, την ελπίδα που υπήρχε κατά τη διάρκειά του, πως όταν τελείωνε θα επανασχεδιάζαμε τον κόσμο».
Sunday, September 14, 2008
Σκέψεις αυτομόλησης στη Σ. Ενωση από το συγγραφέα Τζον Λε Καρέ

Ο Λε Καρέ δήλωσε πως η δουλειά του για τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, όπου περνούσε ώρες και ώρες εξετάζοντας και αναλύοντας τη σοβιετική απειλή, τον έκανε να αναρωτηθεί πώς θα ήταν αν περνούσε στην άλλη πλευρά.
«Δεν δελεάστηκα ιδεολογικά», δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα «Σάντεϊ Τάιμς», όταν ρωτήθηκε αν του είχε περάσει από το μυαλό να αυτομολήσει. «Θεέ μου, όχι, όχι, όχι. Ποτέ για ιδεολογικούς λόγους. «Αλλά όταν κατασκοπεύεις εντατικά και πηγαίνεις όλο και πιο κοντά στα σύνορα. Φαίνεται να είναι ένα μικρό βήμα το να πηδήξεις. Και, ξέρετε, να ανακαλύψεις τα υπόλοιπα».
Ο Λε Καρέ, συγγραφέας άνω των 20 μυθιστορημάτων, μεταξύ των οποίων «Ο τέλειος κατάσκοπος» (A Perfect Spy) και «Κι ο κλήρος έπεσε στον Σμάιλι» (Tinker, Tailor, Soldier, Spy), εργάστηκε για την Μ16 στις αρχές της δεκαετίας του 1960 έπειτα από αποστολές με το βρετανικό Φόρεϊν Όφις στη Γερμανία.
Η σταδιοδρομία του έληξε πρόωρα όταν η ταυτότητά του αποκαλύφθηκε από έναν άλλο Βρετανό πρώην πράκτορα, τον Κιμ Φίλμπι, ο οποίος αυτομόλησε στη Μόσχα το 1963 και αποκάλυψε την ταυτότητα δεκάδων Βρετανών πρακτόρων, πολλοί από τους οποίους στη συνέχεια δολοφονήθηκαν.
Ο Λε Καρέ, το πραγματικό όνομα του οποίου είναι Ντέιβιντ Κόρνουελ, είπε πως ένας Ρώσος μεσάζων ήρθε σε επαφή μαζί του στα μέσα της δεκαετίας του '80 και του πρότεινε μία συνάντηση με τον Φίλμπι λίγο πριν το θάνατο του τελευταίου, αλλά ο Λε Καρέ απέρριψε την πρόταση.
«Απλώς δεν μπορούσα να το κάνω. Είπα όχι», είπε ο Λε Καρέ. «Υπήρχε πάντοτε μέσα του ένα ένστικτο προς τη διαφθορά. Και θυμηθείτε, ήταν υπεύθυνος γιατί έστειλε στο θάνατο αμέτρητους Βρετανούς πράκτορες - 40 ή περισσότερους στην Αλβανία».
Το τελευταίο μυθιστόρημα του 76χρονου συγγραφέα, A Most Wanted Man, σηματοδοτεί μία επιστροφή στο κλασικό είδος του κατασκοπευτικού θρίλερ, έπειτα από μία περιδιάβαση σε άλλα θέματα, όπως ο ρόλος των φαρμακοβιομηχανιών στην Αφρική τον οποίο πραγματεύεται στον «Επίμονο κηπουρό» (The Constant Gardener). Στο A Most Wanted Man πρωταγωνιστεί ένας Ρωσο-Τετσένος μουσουλμάνος που ζει στη Γερμανία και φέρεται ως φονταμενταλιστής. Στο μυθιστόρημα αυτό ο Λε Καρέ, ο οποίος ήταν αντίθετος στον πόλεμο στο Ιράκ, είναι για άλλη μια φορά ευθύς στις απόψεις του για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ