Τι θα πάρεις μαζί σου στις διακοπές για διάβασμα;

Τι θα πάρεις μαζί σου στις διακοπές για διάβασμα;
Το ερώτημα μπορεί να απαντηθεί αμέσως κατά τις Κυριακές, όταν πάρει κανείς στα χέρια του τα διαφημιστικά των εκδοτικών οίκων και επιλέξει κάποια βιβλία από τα προτεινόμενα. Υπάρχουν και οι επιλογές των εφημερίδων, αλλά κι αυτές γίνονται στο πλαίσιο της διαφημιστικής συνεργασίας.
Είναι όμως λύση να περιμένεις τι θα σου προτείνουν διάφοροι ή θα ήταν καλύτερα να πάρεις τα ποδαράκια σου και να κάνεις μια γυροβολιά στα βιβλιοπωλεία - ίσως και με μια παρέα - να απολαύσεις κι ένα κρύο καφέ ή αναψυκτικό στο υπαίθριο café και να πάρεις τα βιβλία που σου "έκλεισαν" το μάτι.
Ξέχνα τις "σειρήνες" των εφημερίδων και των περιοδικών που καιροφυλακτούν να σε πεδικλώσουν και να ενορχηστρώσουν τη σκέψη σου με τη δική τους.
Όλοι αυτοί θέλουν κοινό - εσύ θέλεις ινστρούκτορες;
Ζήτω η ελευθερία!

Στην Πάτρα, στην Πάτρα...

[Η εικονογράφηση του κειμένου θεωρώ ότι είναι σχετική με το θέμα. Για την πρώτη φωτογραφία δυο λέξεις: είναι ποίηση! Για τη δεύτερη που είναι η Γέφυρα του Ρίο, πάλι δυο λέξεις: είναι ποίηση! Και για την τρίτη φωτογραφία που είναι μια άποψη της Πάτρας, καλό θα είναι όσοι ενδιαφέρονται, να γράψουν τι είναι...]

Ο Μανδραγόρας ενημερώνει και θεωρώ σκόπιμο κι εδώ να περάσω το δελτίο του - παρότι ξανάγραψα. Αναφέρομαι στο φετινό Συμπόσιο Ποίησης που θα πραγματοποιηθεί από το απόγευμα (17.30) της Πέμπτης 28 Ιουνίου 2007, έως το μεσημέρι της Κυριακής 1ης Ιουλίου 2007. Θεματική του 27ου Συμποσίου είναι η αναγκαιότητα, η σκοπιμότητα, η λειτουργικότητα, η λειτουργία, ή μη, της ποίησης σήμερα, η οντολογική, ανθρωπολογική και πολιτισμική της φύση και η ιστορική της διαδρομή.

Δεκαεννέα εισηγήσεις από ειδικούς ερευνητές και λογοτέχνες διερευνούν ποικίλες εκφάνσεις του θέματος: Σωκράτης Λ. Σκαρτσής, ποιητής, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, Μιχάλης Γ. Μερακλής, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, κριτικός, Φώτης Τερζάκης, δοκιμιογράφος, ποιητής, Δημήτρης Φίλιας, Επίκ. Καθηγητής Ιονίου Πανεπιστημίου, Γιώργος Βαρθαλίτης, δρ. Φιλολογίας Πανεπιστημίου Χαϊδελβέργης, Σάββας Μιχαήλ, δοκιμιογράφος, κριτικός, Παναγιώτης Νούτσος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, ποιητής, Γιώργος Ζαρκάδης, Επίκ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, ποιητής, Κώστας Σφήκας, σκηνοθέτης, Βούλα Επιτροπάκη, ποιήτρια, Γιώργος Βέλτσος, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, ποιητής, Οδυσσέας Χατζόπουλος, εκδότης, Λάμπρος Σπυριούνης, ποιητής, Θανάσης Νάκας, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Ναταλία Μελά, γλύπτρια, Γιώργος Κεντρωτής, Καθηγητής Ιονίου Πανεπιστημίου, ποιητής, Τζίνα Καλογήρου, Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών, Ξένη Σκαρτσή, δρ φιλολογίας, ποιήτρια, Κώστας Δανασσής, ποιητής.

Το θέμα συμπληρώνουν δεκατέσσερις προγραμματισμένες παρεμβάσεις (Ζ. Δαράκη, Χρ. Τουμανίδης, Ξ. Βερύκιος, Αλ. Λυκουργιώτης, Α. Δελώνης, Αλ. Αραμπατζής, Α. Πεπέ, Ι. Λιόση, Ι. Πάττα, Γ. Παπαδάκης, Δ. Παπαδοπούλου, Γ. Καλαντζής, Γ. Τσακιράκης, Π. Λεβεντόπουλος). Παρεμβάσεις μπορούν να κατατίθενται και στη Γραμματεία κατά τη διάρκεια του Συμποσίου.

Στην απογευματινή συνεδρίαση του Σαββάτου που είναι, όπως πάντα, αφιερωμένη στην παρουσίαση ποιητών από κριτικούς, δώδεκα κριτικοί παρουσιάζουν ισάριθμους ποιητές οι Αλέξης Ζήρας την ποιήτρια Ζέφη Δαράκη, ο Δημήτρης Κατσαγάνης τον Γιώργο Βέλτσο, ο Δημήτρης Τζουμάκας τον Βύρωνα Λεοντάρη, ο Γιάννης Ζέρβας την Παυλίνα Παμπούδη, η Λύντια Στεφάνου τη Μαίρη Γυφτάκη, ο Χρήστος Γιαννακός τον Κώστα Κουτσουρέλη, η Χρυσούλα Σπυρέλη τον Γιάννη Υφαντή, ο Ερνέστος Αγγελής τον Θόδωρο Μπασιάκο, ο Σπύρος Θεριανός τον Λίνο Ιωαννίδη, ο Γιώργος Πρεβεδουράκης τον Μιχάλη Παπαντωνόπουλο, ο Σωκράτης Σκαρτσής τον Θανάση Τσίρο και ο Κώστας Κρεμμύδας τον Παναγιώτη Νούτσο. Δόκιμοι και νεότεροι ποιητές διαβάζουν ποιήματα στα ενδιάμεσα των εισηγήσεων. Διαβάζουν οι: Λύντια Στεφάνου, Θανάσης Κωσταβάρας, Ιωσήφ Βεντούρας, Δούκας Καπάνταης, Σωτήρης Σαράκης, Αριστέα Παπαλεξάνδρου, Λάμπρος Σπυριούνης, Χρήστος Τουμανίδης, Θόδωρος Κουλούρης, Μαργαρίτα Τσάμη, Παναγιώτης Βούζης, Σπύρος Θεριανός, Ελίνα Μαρμαρίδου, Θωμάς Παπαστεργίου, Πάτροκλος Λεβεντόπουλος.

Στην απογευματινή συνεδρία της Πέμπτης 28 Ιουνίου θα παρουσιαστεί η πρόσφατη Ανθολογία Κρητικής Ποίησης (1950-2007, εκδ. «Ταξιδευτής»), στη σειρά των τοπικών Ανθολογιών που εγκαινιάστηκε στο 25ο Συμπόσιο --έχουν προηγηθεί η Ανθολογία Αχαϊκής Ποίησης (1950-2005) και η Ανθολογία Επτανησιακής Ποίησης (1950-2006, εκδ. «Περί Τεχνών»--, ενώ σε χωριστή ενότητα διαβάζουν ποιήματά τους Πατρινοί ποιητές: Γιάννης Αλεξανδρόπουλος, Γιάννης Βούλτος, Σπύρος Βρεττός, Μίμης Κωστήρης, Στέλιος Μαφρέδας, Δημήτρης Παπανικολάου, Μάρκος Σκληβανιώτης, Νίκος Σκούτης, Τηλέμαχος Τσαρδάκας, Αλέξανδρος Φωσταίνης).

Την πρώτη ημέρα του Συμποσίου εγκαινιάζονται επίσης οι συνεδρίες με κύκλους ποιητών που ζουν και δραστηριοποιούνται στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, για να συζητήσουν το ζήτημα της ποίησης στην περιοχή τους και στις οποίες καλούνται να συμμετάσχουν ισότιμα ποιητές της περιοχής. Εφέτος συμμετέχουν η Κύπρος (Ελένη Αντωνιάδου, Λεύκιος Ζαφειρίου, Βάκης Λοϊζίδης, Γιώργος Μύαρης), η Λάρισα (Λίνα Καράμπα, Θανάσης Κριτσινιώτης, Κώστας Λάνταβος, Χριστίνα Πλατή, Παύλος Λάλος) και η Κρήτη (Γιώργος Καράτζης, Ζαχαρίας Κατσακός, Αντώνης Περαντωνάκης, Ελένη Μωυσιάδου, Βαγγελιώ Πετρουγάκη, Μαρία Φραγκιαδάκη).

Από το 1981, οπότε και ξεκίνησε το Συμπόσιο Ποίησης, υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πατρών, οι συνεδριάσεις πραγματοποιούνται ανελλιπώς, στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου, στο Ρίο, την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου. Την ευθύνη της διοργάνωσης έχει 14μελής Οργανωτική Επιτροπή που συγκροτείται από τους Σωτήρη Βαρνάβα, Ξενοφώντα Βερύκιο, Κώστα Καπέλα, Δημήτρη Κατσαγάνη, Γιώργο Κεντρωτή, Κώστα Κρεμμύδα, Αλέξη Λυκουργιώτη, Σάββα Μιχαήλ, Θανάση Νάκα, Σωκράτη Λ. Σκαρτσή, Ξένη Σκαρτσή, Λύντια Στεφάνου, Δημήτρη Χαρίτο, τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών και των δύο επίτιμων μελών της Οργανωτικής Επιτροπής Μιχάλη Γ. Μερακλή και Ανδρέα Μπελεζίνη.

Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί 27 τόμοι Πρακτικών (2 τόμοι για το πρώτο Συμπόσιο) που εκτείνονται σε περισσότερες από 11.000 σελίδες. Ευρετήριο Περιεχομένων των Πρακτικών των πρώτων 25 Συμποσίων δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα [ΕΔΩ] του Συμποσίου. Είναι ανοιχτό σε όλους και η παρακολούθησή του είναι ελεύθερη.

Σχέδια με τον Σεφέρη!

Σχέδια για ένα καλοκαίρι. [Άνθη της πέτρας]

Άνθη της πέτρας μπροστά στην πράσινη θάλασσα
με φλέβες που μου θύμιζαν άλλες αγάπες
γυαλίζοντας στ' αργό ψιχάλισμα,
άνθη της πέτρας φυσιογνωμίες
που ήρθαν όταν κανένας δε μιλούσε και μου μίλησαν
που μ' άφησαν να τις αγγίξω ύστερ' απ' τη σιωπή
μέσα σε πεύκα σε πικροδάφνες και σε πλατάνια.

(Γιώργος Σεφέρης, από τα Ποιήματα, Ίκαρος 1974)

Μέσα στον κουρνιαχτό από σκάνδαλα, απατεωνιές, βασανιστήρια, ψευτιές από καθέδρας, κυκλοφοριακό χάος, καταθλίψεις, θανάτους, το καλοκαίρι μας καλεί νας κάνουμε σχέδια (αν ήδη δεν τα έχουμε έτοιμα...) και να πάρουμε τα βουνά ή τις θάλασσες - ανάλογα με το κέφι, το χρήμα και το πατρικό σπίτι!

Μαργκερίτ Ντιράς και Παναγιώτης Κονδύλης...

Εκατοντάδες είναι τα βιβλία που κυκλοφορούν και ο φιλαναγνώστης τα "χάνει" και δεν ξέρει προς ποια κατεύθυνση πρέπει να προσανατολίσει τις επιλογές του. Χρειάζεται πολύ ψάξιμο στις προθήκες των βιβλιοπωλείων για να καταλήξει στη σωστή επιλογή του βιβλίου ή των βιβλίων που θα τον συντροφεύσουν την περίοδο του καλοκαιριού στις διακοπές. Και μυθιστορήματα καλά κυκλοφορούν αλλά και άλλου είδους βιβλία τα οποία είναι εξίσου ευχάριστα. Όπως ας πούμε το βιβλίο «Τετράδια του πολέμου και άλλα κείμενα» της Μαργκερίτ Ντιράς (μετάφραση: Τάσος Μπέτζελος. Εκδ. «Μεταίχμιο», σελ. 472, τιμή: 22 ευρώ). Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται κείμενά της γραμμένα ανάμεσα στο 1943 και το 1949, όπου ξεδιπλώνονται η θεματική του έργου της καθώς και η πολιτική της σκέψη, ενώ αποτυπώνονται με μοναδική αμεσότητα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή της, όπως: ο θάνατος του πρώτου της παιδιού, οι δραστηριότητές της κατά την Αντίσταση, ο εκτοπισμός και η επιστροφή του συζύγου της Ρομπέρ Αντέλμ, η γέννηση του γιου της Ζαν, η εφηβεία της στην Ινδοκίνα και η σχέση της με τον πολύ μεγαλύτερο ηλικιακά εραστή της. Ενα μοναδικό αυτοβιογραφικό ντοκουμέντο αλλά και μια πολύτιμη μαρτυρία για τη γέννηση μιας σπουδαίας λογοτεχνικής φωνής.

Άλλο βιβλίο είναι «Το πολιτικό και ο άνθρωπος», το τελευταίο -και ημιτελές, μολονότι δίτομο στην ελληνική έκδοση ("Θεμέλιο")- βιβλίο του φιλοσόφου Παναγιώτη Κονδύλη. Εννιά χρόνια μετά τον ξαφνικό θάνατο του σπουδαίου αυού διανοητή, μας δίνεται η ευκαιρία να επικοινωνήσουμε με η σκέψη ενός Έλληνα που χάθηκε στα πενήντα του χρόνια. Με σχεδόν ολόκληρο το έργο του γραμμένο στα γερμανικά, ο Κονδύλης (1943 - 1998) υπήρξε ένας από τους μεγάλους διανοητές και κοινωνικούς φιλοσόφους της σύγχρονης εποχής. Ο Falk Horst επιμελήθηκε την έκδοση του εννιακοσιοσέλιδου χειρογράφου του πρώτου τόμου και ελπίζει από τα καταλειπόμενα σημειώματα και προσχέδια να δημοσιεύσει δύο ακόμα τόμους. Ο ένας πραγματεύεται την «Κοινωνία ως πολιτικό συλλογικό υποκείμενο», ο άλλος φέρει τον τίτλο «Ταυτότητα, Ισχύς και Πολιτισμός» και εξετάζει τις προϋποθέσεις τους. Στον υπάρχοντα πρώτο τόμο συνομιλητές του είναι κοινωνικοί επιστήμονες και φιλόσοφοι της κοινωνίας, σε κριτική αντιπαράθεση με τους οποίους αναπτύσσει τρία μεγάλα θέματα: Τη δομή της κοινωνικής σχέσης, το θέμα της κατανόησης στις επιστήμες του ανθρώπου και το ζήτημα της ορθολογικότητας. Σχολιάζοντας συγγραφείς από τον Αριστοτέλη, τον Χούσερλ, τον Χάιντεγκερ, τον Μπούμπερ και τον Χάμπερμας μέχρι τους Ντιρκέμ, Ζίμελ, Βέμπερ, Πάρσονς και Λούμαν, ο Κονδύλης διεκδικεί μια συνολική προσέγγιση του ανθρώπου και της κοινωνίας ελεύθερη από προκαταλήψεις, προσδοκίες και ιδεολογικές δεσμεύσεις.

Βρέθηκε η ακριβής ημερομηνία γέννησης του Καζαντζάκη...

Δεν πιστεύω ότι μπορεί ν' αλλάξει σε κάτι η ανακάλυψη της ακριβούς ημερομηνίας γέννησης του Καζαντζάκη! Ό,τι ήταν να μάθουμε το μάθαμε και τίποτε δεν μας εμπόδισε να απολαύσουμε (όταν είμαστε στις ηλικίες με τα μπουρίνια μας...), το απολαύσαμε. Μαζί του οργιστήκαμε, αμφισβητήσαμε, νιώσαμε δυνατοί και κάποιες φορές περήφανοι...

Ωστόσο, δυο ντοκουμέντα -ένα εικόνισμα και μία επιστολή- κλείνουν μάλλον τη συζήτηση για τη χρονολογία γέννησης του μεγάλου Κρητικού. Πρόκειται για το εικόνισμα που χρησιμοποιούσαν οι οικογένειες για να αναγράφουν την ημερομηνία γέννησης των παιδιών και μια ιδιόχειρη επιστολή του ίδιου του Νίκου Καζαντζάκη προς τον ανιψιό του Νίκο Σακλαμπάνη (γιο της αδελφής του Αναστασίας).

Σύμφωνα με τα δύο αυτά ντοκουμέντα ο Καζαντζάκης γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1883 και όχι το 1881 όπως αναφέρεται στο δημοτολόγιο Ηρακλείου.

Αντίγραφο της πίσω πλευράς του εικονίσματος βρίσκεται σήμερα σε ψηφιακή απεικόνιση στο Μουσείο Καζαντζάκη στη Μυρτιά Ηρακλείου. Στο πίσω μέρος του εικονίσματος με τον ανορθόγραφο γραφικό χαρακτήρα που αποδίδεται στη μητέρα του Καζαντζάκη, Μαρία ή Μαργή Χριστοδουλάκη, αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Μιχαήλ Ε. Σακλαμπάνη/ 1883 γενήθικε Νικόλαος/ ημερα Παρσκευή το μήνα Φεβρουαριο/ 18 ώρα το πρωή...»/. Ο Μιχαήλ Εμμ. Σακλαμπάνης ήταν ο σύζυγος της αδελφής του Καζαντζάκη, Αναστασίας.

Ιππότης ο Σαλμάν Ρουσντί!

Πέρσες, Πακιστανοί και άλλοι μουσουλμάνοι κατηγορούν τη Βρετανία ότι προσβάλλει το Ισλάμ μετά τη χρίση του ινδικής καταγωγής συγγραφέα Σαλμάν Ρουσντί [Salman Rushdie] σε ιππότη από τη βασίλισσα Ελισάβετ. Το μυθιστόρημα του Ρουσντί «Οι σατανικοί στίχοι» είχε ωθήσει τον Αγιατολάχ Χομεϊνί να εκδώσει ένταλμα θανάτου για τον «βλάσφημο» συγγραφέα, που τιμάται τώρα για την προσφορά του στη λογοτεχνία. Ο Ρουσντί είναι μία από τις «πιο μισητές φιγούρες στον ισλαμικό κόσμο», δήλωσε εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, περιγράφοντας την απόφαση της βασίλισσας σαν μία πράξη της Βρετανίας εναντίον του Ισλάμ, στο πλαίσιο του «πολεμικού κλίματος» με την Τεχεράνη.

«Το να τιμάς και να πλέκεις το εγκώμιο ενός αποστάτη, μιας μισητής φιγούρας, θα βάλει, το δίχως άλλο, τους Βρετανούς αξιωματούχους σε αντιπαράθεση με τις ισλαμικές κοινωνίες», συμπλήρωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου που έκανε ακόμη λόγο για «οργανωμένη» και «όχι τυχαία» προσβολή των ιερών αξιών του Ισλάμ. Πακιστανοί βουλευτές ζητούν από τους Βρετανούς να αποσύρουν την "τιμή" στον Ρουσντί, γιατί και μόνο το γεγονός ότι ο Ρουσντί χρίσθηκε Ιππότης μπορεί να δικαιολογήσει επιθέσεις αυτοκτονίας: Η βρετανική κυβέρνηση να ζητήσει συγγνώμη και να αποσύρει τον τίτλο του "Sir" από τον Ρουσντί. Τρελά πράγματα. Εδώ ο κόσμος καίγεται κι αυτοί θίγονται επειδή έγινε "Σερ" ο Ρουσντί!

Είναι φανερό ότι η σύγκλιση των πολιτισμών θ' αργήσει πολύ. Δεν είναι δυνατό οι Δυτικοί να είμαστε στο 2007 και οι Μουσουλμάνοι να ζουν στην εποχή του Μωάμεθ. Πού ακούστηκε, οι θρησκευτικές διαφορές να γίνονται αιτίες κι αφορμές για συγκρούσεις, έριδες, σκοτωμούς και κάψιμο βιβλίων όπως φαίνεται και στη φωτογραφία με το κάψιμο των βιβλίων του Ρουσντί! Στο μεσαίωνα μας επαναφέρουν;

19 ποιητές απαγγέλλουν στη Σκόπελο!

Σκόπελος: νήσος μικρά του Αιγαίου πελάγους, βορείως της Ευβοίας και της Σκιάθου, ου μακράν της Θεσσαλικής παραλίας (Ηρόδοτος). Εκεί, λοιπόν, στην πανέμορφη Σκόπελο οργανώθηκε ένα τριήμερο ποίησης από 20 έως και 22 Ιουνίου. Κάτω από τον τίτλο «Θερινό ηλιοστάσιο 2007 - Μέρες ποίησης στη Σκόπελο», 19 ποιητές, όπως οι Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ, Χάρης Βλαβιανός, Μαρία Λαϊνά, Παυλίνα Παμπούδη, Αντώνης Φωστιέρης, Αργύρης Χιόνης και άλλοι από την Ελλάδα και από επτά άλλες χώρες (Βουλγαρία, Λίβανος, Αλβανία, Σερβία, Γερμανία, Ινδία και ΗΠΑ) θα απαγγείλουν ποιήματά τους τη βραδιά του θερινού ηλιοστασίου στο βυζαντινό μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας. Οι «Μέρες ποίησης στη Σκόπελο» οργανώνονται από την πολιτιστική εταιρεία «Διαδρομές», που δημιουργήθηκε από ενεργούς πολίτες του νησιού και έκανε την πρώτη της εμφάνιση στις 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, οπότε οι Σκοπελίτες αγόραζαν το ψωμί τους σε μια σακούλα, στη μια πλευρά της οποίας υπήρχε ένα ποίημα του Εγγονόπουλου και στην άλλη ποιήματα της Τσβετάγιεβα, του Γονατά και της Κυρτσάκη.

Μακάρι να γίνονταν και αλλού τέτοιου είδους και πάθους εκδηλώσεις. Η ελληνική επαρχία υποφέρει από την πίεση της πανίσχυρης τηλεόρασης! Έχω ξαναγράψει ότι δεν φτάνει μόνο η ιδιωτική πρωτοβουλία. Η κεντρική εξουσία να πάρει πρωτοβουλίες. Κάποτε το ΠΑΣΟΚ, υλοποίησε μια καταπληκτική ιδέα του τότε υπουργού Πολιτισμού Θάνου Μικρούτσικου και η Βουλή ψήφισε το Εθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων. Στη Σκόπελο δημιουργήθηκε το Φωτογραφικό Κέντρο, που πέρασε από πολλούς... σκοπέλους και δεν μπορώ να πω ότι σήμερα λειτουργεί... Θέλω να πω ότι τέτοιοι θεσμοί έπρεπε να στηριχθούν και οι μικρές κοινωνίες της ελληνικής περιφέρειας ν' ανοίξουν τα μάτια τους και να μη παρασύρονται από τις σειρήνες των παρδαλών μπουλουκιών είτε αυτά είναι θεατρικές ομάδες είτε τραγουδιστικές κομπανίες είτε οτιδήποτε άλλο... Καλή είναι η ανάγνωση ποίησης εκεί στη Σκόπελο, αλλά ας γίνει κάτι παρόμοιο π.χ. και στο Βαλτεσινίκο ή στο Γύθειο!