«Έφυγε» η Ζακλίν ντε Ρομιγί

H Ζακλίν ντε Ρομιγί η τελευταία μεγάλη φίλη της Ελλάδας, έφυγε πλήρης ημερών σε ηλικία 93 ετών το Σάββατο 18 Δεκεμβρίου.

H Ζακλίν ντε Ρομιγί γεννήθηκε στη Σαρτρ στις 26 Μαρτίου του 1913. Δίδαξε ως καθηγήτρια της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα πανεπιστήμια της Λιλ (1949-1957), της Σορβόνης (1957-1973) και στο Collège de France (1973-1984).

Όντας η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στο Collège de France, η Ζακλίν ντε Ρομιγί υπήρξε και η πρώτη γυναίκα μέλος της Académie des inscriptions et belles-lettres (1975), στην οποία και προήδρευσε κατά το έτος 1987. Υπήρξε μέλος της Ακαδημίας της Δανίας, της Βρετανικής Ακαδημίας, των Ακαδημιών της Βιέννης, των Αθηνών, της Νάπολης, του Τορίνο, των Κάτω Χωρών, της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών κ.ά. Είναι δόκτωρ honoris causa των πανεπιστημίων της Οξφόρδης, των Αθηνών, του Δουβλίνου, του Μόντρεαλ και του Γέιλ.

Το 1995 της δόθηκε η ελληνική υπηκοότητα και το 2001 ανακηρύχθηκε πρέσβειρα του Ελληνισμού.
Έχει τιμηθεί με το βραβείο Ambatiélos de l’ Académie des inscriptions et belles-lettres (1948), το βραβείο Croiset de l’Institut de France (1969), το βραβείο Langlois de l’Académie francaise (1974), το Grand Prix d’Académie της Académie francaise (1984), το βραβείο Ωνάσης (Αθήνα, 1995).

Στις 24 Νοεμβρίου του 1988 εξελέγη μέλος της Académie francaise στη θέση του Αντρέ Ρουσέν.
Μεταφράστρια των Ελλήνων κλασικών στα γαλλικά, δημοσίευσε πλήθος μελετών για την αρχαία ελληνική γραμματεία και ιστορία.

.

Το ένστικτο του κυνηγού, οι εμμονές του συγγραφέα

Το νέο αυτοβιογραφικό βιβλίο του διάσημου μυθιστοριογράφου Τζέιμς Ελρόι

The Economist

JAMES ELLROY
The Hilliker Curse: My Pursuit of Women
εκδ. Knopf και William Heinemann, σελ. 203

Οι γονείς του Τζέιμς Ελρόι χώρισαν όταν εκείνος ήταν μικρός. Τον Μάρτιο του 1958, στα δέκατα γενέθλιά του, η μητέρα του, η Τζιν Χίλικερ, ρώτησε τον μοναχογιό της με ποιον από τους δύο θα ήθελε να μείνει: με εκείνην ή με τον πατέρα του. Οταν ο Τζέιμς διάλεξε τον πατέρα του, εκείνη τον χτύπησε τόσο δυνατά που ο μικρός έπεσε από τον καναπέ στο γυάλινο τραπεζάκι εκεί δίπλα. Το εμβρόντητο παιδί θυμήθηκε κάτι που είχε διαβάσει σ’ ένα βιβλίο περί μαγείας και καταράστηκε τη μητέρα του, ευχόμενος να πεθάνει. Τρεις μήνες αργότερα, το πτώμα της βρέθηκε πεταγμένο πλάι σ’ ένα δρόμο στα περίχωρα του Λος Αντζελες. Ο δολοφόνος δεν βρέθηκε ποτέ και η υπόθεση έμεινε άλυτη.

Αυτή η φριχτή σύμπτωση, εξηγεί ο Τζέιμς Ελρόι στο πολύ ενδιαφέρον βιογραφικό βιβλίο του, έγινε αιτία για ένα αγωνιώδες αίσθημα ενοχής και μια διαρκή ανάγκη γυναικείας συγγνώμης. Η αναζήτησή του ακολούθησε μια ασυνήθιστη διαδρομή, που σοκάρει αλλά ταυτόχρονα φαίνεται οικεία σε όσους έχουν διαβάσει τη «Μαύρη ντάλια», το «Λος Αντζελες Εμπιστευτικό» και άλλα δημοφιλή αστυνομικά μυθιστορήματα του Ελρόι.

Αρχισε κρυφοκοιτάζοντας σε κοριτσίστικα δωμάτια και γρήγορα προχώρησε σε διαρρήξεις και παράνομες εισόδους. Ο νεαρός Τζέιμς περιπλανιόταν σε σπίτια κοριτσιών όταν εκείνες έλειπαν, μυρίζοντας τα μαξιλάρια τους και χαϊδεύοντας τις βούρτσες τους. Πρόσεχε πάντα να κατευθύνει το φως του φακού του στο πάτωμα όταν ήταν νύχτα και να μην αφήνει κανένα ίχνος της επίσκεψής του. Κατόπιν έμενε ξαπλωμένος στο σκοτάδι και χανόταν στις φαντασιώσεις του, αυνανιζόμενος. Η μετάβαση από το κοίταγμα στο άγγιγμα, ακόμα και στη συνομιλία, ήταν πολύ αργή. Η οξεία ακμή και η χρόνια αδεξιότητά του δημιουργούσαν δυσκολίες, που οδήγησαν αργότερα, στα νεανικά του χρόνια, στον εθισμό στο αλκοόλ και στα ναρκωτικά. Εκανε αιματηρές οικονομίες για να περνάει νύχτες με πόρνες της Σάνσετ Στριπ, συχνά αρκούμενος μόνο σε χάδια και κουβεντούλα.

Ωστόσο, η εμπιστοσύνη που είχε στις συγγραφικές του ικανότητες δεν ήταν ποτέ πρόβλημα, και η επιτυχία του ως συγγραφέα συνοδεύτηκε από μεγαλύτερη επιτυχία στις γυναίκες. Περιγράφει τις σχέσεις του με τις τέσσερις γυναίκες (εκτός από τη μητέρα του, ή μάλλον σε σύνδεση μ’ εκείνην) που είχαν τη μεγαλύτερη σημασία γι’ αυτόν. Η Ελεν, η Τζόαν, η Κάρεν και η Ερικα συσχετίσθηκαν όλες σε μεγάλο βαθμό με την Τζιν Χίλικερ, με ανάμεικτα αποτελέσματα. Η Τζόαν δεν του μιλάει πια, ενώ η Ελεν και η Κάρεν παραμένουν φίλες του. Συγκατοικεί με την Ερικα από το 2009. «Η Ερικα βγήκε από το ντους χτες το πρωί», γράφει στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου του. «Εμοιαζε εκπληκτικά στην Τζιν Χίλικερ». Να ευχηθούμε και στους δύο καλή τύχη.

Η καθημερινή ζωή του Ελρόι δεν φαίνεται να περιλαμβάνει πολύ περισσότερα πράγματα από το γράψιμο, την προώθηση των βιβλίων του και το να μένει ξαπλωμένος στα σκοτεινά και να συλλογίζεται τις γυναίκες. Η φήμη, τα χρήματα και το πέρασμα των χρόνων δεν αλλάζουν την κατάσταση. Μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο, οι φίλοι και η οικογένεια δεν φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο. Οπως παρατηρεί διεισδυτικά μια από τις πρώην ερωμένες του, «τα μόνα πράγματα που έχεις είναι το κοινό σου και τα θηράματά σου».

Στα οποία θα μπορούσε να προσθέσει: και το στυλ της πρόζας σου. Η χαρακτηριστική, αναγνωρίσιμη φωνή του Ελρόι στις σελίδες των βιβλίων είναι ένα μείγμα από τζαζ αργκό του ’50 και φιλόδοξη αναζήτηση αιώνιων αληθειών. «Κάνε ελιγμούς και άρμεγε το νόημα από τη στιγμή», συμβουλεύει τον εαυτό του, όταν φοβάται πως τα πράγματα κινούνται πολύ γρήγορα. «Να στέκεσαι στο πιανίσιμο και να αναβάλλεις την κορύφωση». Τα ευφυολογήματα είναι πολύ διασκεδαστικά σε μικρές δόσεις, αλλά συνεπάγονται κάποιο τίμημα. Ο,τι κερδίζει το κείμενο σε επιφανειακό σπινθηροβόλημα, το χάνει σε συναισθηματικό βάθος.

Παρ’ όλ’ αυτά, θα ήταν δύσκολο να αμφισβητήσεις την 50χρονη εμμονή του συγγραφέα με τη νεκρή μητέρα του. «Με κράτησε πεινασμένο και με ανάγκασε να δουλεύω σκληρά», λέει. Πράγματι. Ο Τζέιμς Ελρόι, παρεμπιπτόντως, κάνει να δουλεύουν σκληρά και οι σχεδιαστές εξωφύλλων στις εκδόσεις Random House. Και τα 18 εξώφυλλα των μυθιστορημάτων του είναι εκπληκτικά. Λίγοι σύγχρονοι συγγραφείς έχουν αυτή την τύχη. Για μια ακόμη φορά, οι γραφίστες τα κατάφεραν στην «Κατάρα Χίλικερ», όπως, με τον δικό του ιδιόρρυθμο τρόπο, τα κατάφερε και ο Ελρόι. [Η Καθημερινή, Παρασκευή, 17 Δεκεμβρίου 2010]

Γιάννης Ψυχάρης: O δημοτικιστής και ο άνθρωπος μέσα από το αρχείο του

Κάθε σεντούκι με προσωπικά αντικείμενα όταν ανοίγει αφηγείται μια ολόκληρη ζωή. Πολλώ μάλλον όταν πρόκειται για δύο μπαούλα και δεκαεννέα μεγάλα χαρτοκιβώτια που φτάνουν στην Ελλάδα συσκευασμένα από το Παρίσι το 1924 και κλείνουν μέσα, στις λεπτομέρειές της, τη ζωή του γλωσσολόγου Γιάννη Ψυχάρη (1854-1929). 

Τα πολλά πρόσωπα του ανθρώπου που σήμερα είναι κυρίως γνωστός ως ο πρωτεργάτης του δημοτικισμού, ως το μυθικό σύμβολο στον αγώνα του γλωσσικού ζητήματος που με το έργο του «Το ταξίδι μου» (1888) συνέβαλε στην επικράτηση της δημοτικής γλώσσας στην πεζογραφία, παρέλασαν στη συνεδριακή αίθουσα της Βουλής στη λεωφόρο Αμαλίας όπου το βράδυ της Τρίτης έγινε η παρουσίαση του Αρχείου Ψυχάρη με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης της ταξινόμησής του και της διάθεσής του στο κοινό και στους ερευνητές. 

Ο μαχητικός δημοτικιστής ήταν επίσης ο πατέρας που έχασε δυο γιούς στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Ηταν ένας διαβητικός με μόνιμα προβλήματα υγείας αλλά με λατρεία για το κακάο και τα μικρά γλυκίσματα. Ενας συγγραφέας που επιθυμούσε ένα βραβείο Νομπέλ. Ενας άνδρας που, όπως ομολογεί, ερωτεύτηκε 46 φορές –επτά από αυτές θανάσιμα– και χώρισε την πρώτη του σύζυγο Νοεμί, την κόρη του γάλλου φιλοσόφου Ερνέστου Ρενάν, προκειμένου να παντρευτεί την πολύ νεότερή του Ιρέν Μπομ. Ηταν ένας Ελληνας της Διασποράς και ένας γάλλος διανοούμενος, ένας αγωνιστής, ένας ερευνητής και ένας δάσκαλος, που έζησε στο σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Ελλάδας-Γαλλίας, 19^ου-20ού αιώνα, επιστήμης και λογοτεχνίας. 

Το Αρχείο Ψυχάρη περιλαμβάνει περίπου 150.000 φύλλα (αλληλογραφία, χειρόγραφα και δακτυλόγραφα έργων του, αποκόμματα Τύπου και ποικίλα ντοκουμέντα προσωπικά, οικονομικά κ.ά.). Αφορούν τη περίοδο από το 1840 ως το 1929 και έφτασαν στην Ελλάδα μαζί με τους τόμους της Βιβλιοθήκης Ψυχάρη (την οποία αγόρασε ο Εμμανουήλ Μπενάκης το 1924, ενόσω ζούσε ο Ψυχάρης, και δώρισε στη Βουλή των Ελλήνων) ή αποτελούν δωρεά της συζύγου του Ιρέν Μπομ. Η ανασυγκρότηση και η ηλεκτρονική καταγραφή του Αρχείου άρχισε το 2006. Επιθυμία του Ψυχάρη ήταν, όπως όριζε στη διαθήκη του, το Αρχείο του να καταλήξει στην Ελλάδα και να ανοιχτεί πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του. Αν και το Αρχείο γίνεται καθυστερημένα ανοιχτό στην έρευνα, η μελέτη του, όπως επισήμανε η ιστορικός Ευτυχία Λιάτα, υπεύθυνη της ομάδας που ανέλαβε την ανασυγκρότηση του Αρχείου, θα φωτίσει άγνωστες πτυχές και θα προσφέρει νέες προσεγγίσεις στο έργο του Ψυχάρη. Η αλληλογραφία –«με τους πάντες»– και τα αποκόμματα Τύπου είναι πολύτιμα τόσο για τους βιογράφους, καθώς μαρτυρούν τη δραστηριότητα του Ψυχάρη σε μια έντονη περίοδο της ευρωπαϊκής ιστορίας, αλλά και για τους ιστορικούς, διότι προσφέρουν τεκμήρια για την ελληνική αλλά και για την ευρωπαϊκή ιστορία (πολλά για την υπόθεση Ντρέιφους).

Στη διάρκεια της εκδήλωσης, διαγράφηκε στις ανακοινώσεις των ομιλητών, όλη η ιστορία του γλωσσικού ζητήματος. Σήμερα όμως που το γλωσσικό ζήτημα δεν είναι επίκαιρο, ποιο μπορεί να είναι το ενδιαφέρον για τον πρωτεργάτη του μαχητικού δημοτικισμού Γιάννη Ψυχάρη; αναρωτήθηκε ο ιστορικός της εκπαίδευσης Αλέξης Δημαράς. Την απάντηση έδωσε ο ίδιος: «Η ειρωνεία και η θυμοσοφία του αξίζει, στις μέρες μας, να μείνουν ως αντίδοτο στην αλαζονεία των ηγετών».

Η Βιβλιοθήκη Ψυχάρη, περίπου 34.000 τόμοι, στεγάζεται προσωρινά στο κτίριο της Βιβλιοθήκης της Βουλής στο πρώην Καπνεργοστάσιο στην οδό Λένορμαν, ενώ το Αρχείο Ψυχάρη φυλάσσεται στην Κεντρική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο της Βουλής.

• Ας είναι καλά οι δούλες

«Περνώ γι’ αντάρτης, παναστατικός, αναρχικός στο δημόσιο και θαρρώ πώς δεν είναι διόλου σωστό. Για να πειστήτε και σεις που με διαβάζετε, θέλω σήμερα να σας διηγηθώ πώς έμαθα τη μητρική μας τη γλώσσα. Δε γνώρισα τη μάννα μου. Πέθανε όταν είμουνε δεκοχτώ μηνώ μωρουδάκι …. Γεννήθηκα στη Ρουσσία και πρωτόκλαψα ρούσσικα. Ρούσσικα πρωτομίλησα … Στην Πόλη ο πατέρας μού έμαθε τα γαλλικά. Πού τολοιπόν έμαθα τα ρωμαίικα; … Τάμαθα στο σπίτι μας του Γαλατά ή στης Πρίγκιπος το ξοχικό μας, τάμαθα με τα δουλικά, που ο Θεός και η ψυχή τους! Ας είναι καλά οι δούλες, οι πλύστρες, οι ράφτρες, οι μπαξεβάνηδες, οι μαγέροι…»

 

Από το κείμενο «Αντάρτης (από τη ζωή μου)», που τυπώθηκε από χειρόγραφο του Αρχείου Ψυχάρη, με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης της ταξινόμησής του.

• Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=373324&dt=16/12/2010#ixzz18Lbk4e1I

«Καλλιέργεια» της ανάγνωσης... με «ζεστό» χρήμα στο εκδοτικό κεφάλαιο

«ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΥ»

Οι εμπορικές εκθέσεις δεν απαντούν στο ζήτημα της καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας στο σχολείο

Την ώρα που κάθε μέτρηση αποδεικνύει τα καταστρεπτικά για το λαό αποτελέσματα της ταξικής πολιτιστικής πολιτικής του αστικού κράτους, η κυβέρνηση «καλεί» την εκδοτική αγορά να «μοιραστεί» κοινοτικά κονδύλια...

Αν υπάρχει κάτι στο οποίο οι κυβερνήσεις του δικομματισμού «διαπρέπουν», αυτό είναι η προπαγανδιστική τους «εφευρετικότητα». Στο πεδίο του πολιτισμού μάλιστα, όπου, εξ αντικειμένου, υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια «θεωρητικολογίας», αυτή η «εφευρετικότητα» ξεπερνά συνεχώς τα όριά της.

Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη εξαγγελία του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, για ένα «ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για το ελληνικό βιβλίο». Δεν ήταν το μοναδικό «βαρύγδουπο» που ακούστηκε. Το ίδιο το ΕΚΕΒΙ στη σχετική του ανακοίνωση διαπιστώνει, ότι «η εθνική πολιτική βιβλίου καλείται να αναγνωρίσει και να προβλέψει τις ραγδαίες αλλαγές της εποχής μας και να προσαρμοστεί στο νέο κοινωνικό και πολιτιστικό τοπίο»! Κι όμως, δεν χρειάζεται ιδιαίτερος κόπος για να τεκμηριωθεί, ότι όλα αυτά είναι ο «μανδύας» «παραλλαγής», για να δοθεί μια οικονομική «ένεση» στην εκδοτική αγορά.

Το ΕΚΕΒΙ εκτιμά ότι «η κυριότερη διακύβευση των επόμενων χρόνων θα αφορά στη διάδοση της φιλαναγνωσίας, κυρίως στους νέους, και στο να κρατήσει το βιβλίο την αξία του και τον ρόλο του στον πολιτισμό και στις πολιτιστικές πολιτικές». Προσθέτει, ότι «η εξάπλωση του διαδικτύου αποδυναμώνει την χρήση της ελληνικής γλώσσας σε σχέση με την αγγλική κοινή του σύγχρονου κόσμου. Ως εκ τούτου προτεραιότητα της Εθνικής Πολιτικής Βιβλίου είναι η διάδοση του ελληνικού βιβλίου, κυρίως στις νεότερες γενιές οι οποίες έχουν την τάση να αντιμετωπίζουν την ελληνική γλώσσα ως εργαλείο υποτυπώδους έκφρασης και τρέχουσας συνεννόησης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τεθούν νέα θεμέλια στην πολιτική βιβλίου και να επαναπροσδιορισθούν ο τρόπος πολιτικής παρέμβασης και η ιεράρχηση προτεραιοτήτων».

Δεν χρειάζεται σχόλιο...

Αυτές είναι: 1) «Προτεραιότητα στο παιδί» με «διάδοση της φιλαναγνωσίας στους νέους και η ένταξη του βιβλίου στο ωρολόγιο σχολικό πρόγραμμα». Το ΕΚΕΒΙ λέει ότι «τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε κάμψη του δείκτη αναγνωστικής συμπεριφοράς στις ηλικίες 14-25 (...)».

Κι όμως, η μοναδική παρέμβαση που έχει την πιο άμεση σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία μέσα στην σχολική αίθουσα είναι η μία ελεύθερη ώρα στο σχολικό πρόγραμμα για την ανάγνωση κειμένων (φέτος στις δύο πρώτες τάξεις του Δημοτικού σε 800 σχολεία της χώρας, σε δύο χρόνια σε όλο το Δημοτικό σε όλα τα σχολεία της Ελλάδας σύμφωνα με την εξαγγελία).

Τα άλλα έχουν έμμεση ή περιστασιακή σχέση και πάντως σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν «απάντηση» στο πρόβλημα: Ο διαδικτυακός κόμβος του ΕΚΕΒΙ «Ο Μικρός Αναγνώστης» (http://www.mikrosanagnostis.gr/). Η... «ενθάρρυνση» παραγωγής φιλολογικών τηλεοπτικών εκπομπών για παιδιά σε συνεργασία με την ΕΡΤ (σ.σ. μένει να δούμε τι είδους «ενθάρρυνση» χρειάζεται η ΕΡΤ για να στήσει μια τέτοια εκπομπή έστω και παράλληλα με την προβολή των προϊόντων του μονοπωλίου της «Ντίσνεϊ»). Η επέκταση του υπάρχοντος προγράμματος του ΕΚΕΒΙ «Συγγραφείς στα σχολεία» και σε βιβλιοθήκες και σε βιβλιοπωλεία. Η επέκταση του άλλου προγράμματος του ΕΚΕΒΙ «Λέσχες Ανάγνωσης» στις σχολικές βιβλιοθήκες (σ.σ. Κάτι που προϋποθέτει κατ' αρχήν να δημιουργηθούν σχολικές βιβλιοθήκες...) . Σχεδιάζεται και η δημιουργία ενός «ειδικού» και μόνιμου χώρου για το παιδικό και εφηβικό βιβλίο για τα σεμινάρια και τα εργαστήρια που απευθύνονται σε σχολεία σε δικό του χώρο.

«Προτεραιότητα στους νέους δημιουργούς»: Δημιουργία φεστιβάλ πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων, υποτροφίες σε νέους συγγραφείς, (2 υποτροφίες τον χρόνο για 6 μήνες, με 12.000 ευρώ κάθε μία), αξιοποίηση ενός «βήματος ιδεών» στο Ιστολόγιο του ΕΚΕΒΙ για νεότερους συγγραφείς). (το μπλογκ λειτουργεί πιλοτικά με μεγάλη απήχηση από τις αρχές του 2010).

«Προβολή του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό», με παρεμβάσεις που σαφώς σχετίζονται με την ενίσχυση του εκδοτικού κλάδου και κάθε άλλο παρά με την εγχώρια «φιλαναγνωσία».

• «Ζεστό» χρήμα στο εκδοτικό κεφάλαιο

«Προτεραιότητα στην ψηφιοποίηση και τις νέες τεχνολογίες». Εδώ, πέρα από τις παρεμβάσεις του ΕΚΕΒΙ (περιορισμένες εκ των πραγμάτων) ενδιαφέρον έχει η σχετική αναφορά του υπουργού: «Το τοπίο αλλάζει ραγδαία και ο ελληνικός εκδοτικός κόσμος δεν πρέπει να μείνει πίσω. Ηδη λοιπόν ξεκίνησε η οργάνωση ειδικών ημερίδων και σεμιναρίων για την Ψηφιακή Σύγκλιση σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Στόχος είναι να ενημερωθούν οι εκδότες για τα δύο νέα προγράμματα χρηματοδότησης στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας, συνολικού προϋπολογισμού 120 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα προκήρυξε στις 19 Νοεμβρίου 2010 η Ειδική Γραμματεία Ψηφιακού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιφερειακής Ανάπτυξης στο πλαίσιο του ΕΠ "Ψηφιακή Σύγκλιση" του ΕΣΠΑ 2007-2013. Οι δράσεις απευθύνονται σε επιχειρήσεις ανεξαρτήτως προσωπικού, κύκλου εργασιών και αντικειμένου, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, και καλύπτουν το 50% του κόστους των επενδυτικών σχεδίων».

Αυτά τα 120 εκατ. ευρώ που «σπρώχνονται» προς την «αγορά», πρέπει να «συγκριθούν» με τα συνολικά 600.000 ευρώ που ο υπουργός είπε ότι θα κοστίσει το «πρόγραμμα δράσης» για το βιβλίο (με τα μισά να τα δίνει το ΥΠΠΟΤ και τα άλλα μισά ο ΟΠΑΠ!), τα... 25.000 των υποτροφιών προς τους νέους συγγραφείς, το γεγονός ότι το ΕΚΕΒΙ δεν έχει χώρο για τα εργαστήριά του με τα σχολεία, το ότι στις αρχές του 2010 κινδύνευε να κλείσει, το ότι ο όρος «σχολική βιβλιοθήκη» είναι πλέον «σύντομο ανέκδοτο» κλπ. Ακόμη κι αν πραγματωθεί η εξαγγελία του υπουργού ότι με τους πόρους του ΥΠΠΟΤ, τους πόρους του ΕΚΕΒΙ, την «τεχνογνωσία» από τον ΕΟΤ και το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού για τις διεθνείς εκθέσεις και τους πόρους από τον ΟΠΑΠ, «η συλλογική μας επένδυση για το βιβλίο θα ξεπεράσει συνολικά τα 2,5 εκατομμύρια ευρώ και παρά την κρίση θα επενδύσουμε αντίστοιχα χρήματα με το μέσο όρο της τελευταίας 5ετίας» και πάλι, οι συγκρίσεις με την «αγορά» είναι δυσμενείς για τα κονδύλια του... «εθνικού στόχου».

Βέβαια, πρέπει να συνυπολογιστεί και το γεγονός, ότι παρά τις διακηρύξεις ότι το πρόγραμμα της ψηφιακής τεχνολογίας «αφορά» και στις «πολύ μικρές επιχειρήσεις», αυτές μάλλον... δεν θα υπάρχουν. Να θυμίσουμε, ότι η τάση συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης κεφαλαίου στον ελληνικό εκδοτικό τομέα έχει αυξητική τάση, πέρα από τις εύλογες διακυμάνσεις της. Για την ιστορία, το τελευταίο σχετικό «δείγμα» ανακοινώθηκε τον Δεκέμβρη του 2009 από το ΕΚΕΒΙ και αφορά στην ελληνική βιβλιοπαραγωγή του 2008: 

Μόλις 23 εκδότες (με πάνω από 80 τίτλους) εξέδωσαν το 37,4% της παραγωγής, 172 μεσαίοι εκδότες (με 10 - 79 τίτλους) το 43,1%, ενώ 707 «μικρότεροι» εκδότες εξέδωσαν το 18,4%. Βέβαια, επειδή είναι άλλο 10 τίτλοι και άλλο... 79, δικαιούμαστε να υποθέσουμε ότι μια «χούφτα» μεγαλοεκδότες κυριαρχούν σε ένα ποσοστό μεγαλύτερο του μισού του συνόλου. Το 2006, το 30% (σε περίπου 500 εκδότες) εξέδιδε το 84% της παραγωγής, με το 2% να εκδίδει το 29%! Την ίδια περίοδο, από τα 2.000 βιβλιοπωλεία της χώρας μόνο τα 100 πουλούσαν αμιγώς βιβλία. Επίσης, το 2001, μόλις 10 εκδότες εξέδωσαν το 31,2% των τίτλων, με τους πέντε ισχυρότερους από αυτούς, να καλύπτουν το 22%! Τα αντίστοιχα νούμερα για το 2000 ήταν 35,1% και 25,6%.

Χρειάζονται άραγε εξειδικευμένες οικονομικές γνώσεις για να «προβλέψει» κανείς ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου έχουν και την αντικειμενική δυνατότητα να «απορροφήσουν» αυτά τα χρήματα;

Να σημειωθεί επιπλέον, ότι όλες αυτές οι... «εθνικές πολιτικές» εξαγγέλλονται στη βάση άγριων περικοπών και των «πολιτιστικών» κρατικών κονδυλίων, με το ΥΠΠΟΤ να επαναλαμβάνει το διαχρονικό - ανεξαρτήτως πολιτικών ηγεσιών - «μήνυμα» προς τους πολιτιστικούς φορείς: «Βγάλτε τα πέρα μόνοι σας». Αραγε, τι άλλαξε από τον περασμένο Μάιο όταν το ΔΣ του ΕΚΕΒΙ αποφάσισε μια σειρά μέτρων στο «φόντο» του μειωμένου προϋπολογισμού του από το ΥΠΠΟ-Τ, μεταξύ άλλων και το να απευθυνθεί «σε ιδιωτικούς φορείς προς αναζήτηση χορηγιών, ειδικά όσον αφορά τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την εκπαίδευση και τη διάδοση της ανάγνωσης στις νεότερες γενιές»; Δηλαδή, την παράδοση της καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας των νέων... στην «αγορά»...

• Γρηγόρης ΤΡΑΓΓΑΝΙΔΑΣ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 17 Δεκέμβρη 2010 – Κυριακή 19 Δεκέμβρη 2010

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

30/1/2008

 -- 1η Εκθεση Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου

22/1/2005

 -- Σε «χορηγούς» η διάδοση του βιβλίου

20/4/2003

 -- Για τις ανάγκες του κεφαλαίου

21/5/1998

 -- Βιβλίο με αριθμούς
  6/2/1997 -- Βιβλίο και Εβρος

Ενιαίος δημιουργικός λόγος

• Είκοσι δύο κείμενα στον «Καθρέφτη» του Γιάννη Ευσταθιάδη, ποιητικά και στοχαστικά
• Της Αλκηστης Σουλογιαννη, Η Καθημερινή, Tρίτη, 14 Δεκεμβρίου 2010
• Γιάννης Ευσταθιάδης: «Καθρέφτης», εκδόσεις Υψιλον/βιβλία, Αθήνα 2010.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ. Τα προϊόντα δημιουργικής γραφής του Γιάννη Ευσταθιάδη στον χώρο της ποίησης και της πεζογραφίας αποτελούν δείγματα ευρηματικότητας και υψηλής αισθητικής. Κυρίως στα λογοτεχνικά κείμενά του αναγνωρίζεται μια ενδιαφέρουσα μορφή ενιαίου δημιουργικού λόγου, δεδομένου ότι τα ποιητικά του κείμενα χαρακτηρίζει συχνά η στερεή οικονομία της αφήγησης, ενώ η δομή των κειμένων του, που ανήκουν στον χώρο της πεζογραφίας, βασίζεται σχεδόν πάντοτε σε φαινόμενα που κατά την κοινή αντίληψη προσιδιάζουν στην ποίηση, όπως είναι η ευρύτατη χρήση της μεταφοράς, η σύνθετη σημασιολογική διαστρωμάτωση με τη χρήση ποικίλων συνδηλώσεων, ο έντονος ρυθμός ως αποτέλεσμα ποικίλων παρηχήσεων ή η οικονομική διαχείριση του λόγου. Μια παραδειγματική εφαρμογή του ενιαίου δημιουργικού λόγου αναγνωρίζεται σε δύο εμβληματικά έργα του Γ. Ευσταθιάδη, «Γραμμένα φιλιά» (2006) και «Πορσελάνη» (2008).

Τα στοιχεία αυτά ανιχνεύονται (και) στο νέο βιβλίο του, σύνθεση είκοσι δύο ανεξάρτητων, αλλά νοηματικά συγγενών κειμένων, με τον τίτλο «Καθρέφτης».

Στη θεματική του κυριαρχεί η ροή του χρόνου με όσα αυτή συμπαρασύρει. Σε αυτό το πλαίσιο προβάλλεται το παρελθόν ως παγιωμένος χρόνος που δεν παρέρχεται, αλλά παρίσταται μέσα από την οπτική του υποκειμένου ως ταξινόμηση βιωμάτων και ως αντανάκλαση της αντικειμενικής πραγματικότητας. Υπ’ αυτήν την έννοια το παρελθόν αποδίδεται ως αποτύπωση του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου. Το δε μέλλον αποτελεί την προοπτική για την περαιτέρω ανάπτυξη αυτού του περιεχομένου.

Μέσα σε αυτό το θεματικό τοπίο, ο Ευσταθιάδης αξιοποιεί τον καθρέφτη ως δήλωση και ταξινομικό πλαίσιο για τα υλικά που συνθέτουν το περιεχόμενο του εσωτερικού ανθρώπου: σκέψεις, (συν-)αισθήματα, ενοχές, αναδρομικός έλεγχος βίου, μνήμη υλικών και άυλων στοιχείων με ανθρωποκεντρική παραπομπή, η ζωή και ο θάνατος ως παράλληλοι χαρακτήρες, η μοναξιά στην πορεία προς τον θάνατο.

Ο εσωτερικός άνθρωπος αντανακλάται στον καθρέφτη, μάλλον αντανακλώνται με τρόπο αυτο-κριτικό τα πραγματικά δεδομένα κάτω από μια ανάγνωση σύμφωνα με τις αρχές του εσωτερικού ανθρώπου. Μέσα από αυτά τα δεδομένα εξελίσσεται η ροή του χρόνου. Στον καθρέφτη αναγνωρίζονται όλα τα στοιχεία που συνθέτουν το βάθος του παρελθόντος, αλλά και το βάθος της προοπτικής για την πορεία των πραγμάτων μέσα από το υποκειμενικό βλέμμα ως συνισταμένη βούλησης και φόβου.

Το αποτέλεσμα είναι η ταύτιση του εσωτερικού ανθρώπου με το είδωλό του, στο οποίο αναγνωρίζει το Αλλο Εγώ. Ο διάλογος με αυτό το Αλλο Εγώ λειτουργεί ως επικοινωνία ανάμεσα στα υλικά του περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου, με αποτέλεσμα την κυριαρχία του ειδώλου ως πραγματικού Εγώ απέναντι στη φυσική οντότητα του εσωτερικού ανθρώπου.

Υπ’ αυτήν την έννοια, το είδωλο στον καθρέφτη χειραφετείται από τον εξωτερικό κόσμο και οργανώνει τη δική του πραγματικότητα που αντιστοιχεί στο περιεχόμενο του εσωτερικού ανθρώπου.

Με αυτά τα δεδομένα ο καθρέφτης αποτυπώνει τη βιωματική διάσταση του χωροχρόνου. Το θεματικό αυτό υλικό διεκπεραιώνει λόγος καθημερινός, βιωματικός, στοχαστικός και αφοριστικός, παραβολικός και παραστατικός, κυρίως απροσδόκητος σε ό,τι αφορά τη σημασιολογική διαστρωμάτωση του κειμενικού βάθους με τη συνδρομή της μεταφοράς, των συνδηλώσεων και των γραμματικών εικόνων και με σαφή ρυθμό στην ευελιξία της αφηγηματικής οικονομίας, ως στοιχεία της αισθητικής, της ρητορικής, αλλά και της προθετικότητας του συγγραφέα.

Ειδικότερα η προθετικότητα του συγγραφέα αποτυπώνεται στη σύνθετη δομή του κειμενικού κόσμου: Εντοπίζονται κείμενα ως ενιαία ροή και ως σύνθεση ενοτήτων, συνδυασμός αφηγηματικών και διαλογικών μερών, μια μορφή μονολόγου, συνεχής ροή αφηγηματικού κειμένου και οργάνωση κειμένου με μορφή στίχων και με τη συνακόλουθη οικονομική διαχείριση του λόγου, με πλέον αποκλίνοντα στοιχεία, αφενός, την αντιστροφή και εκτύπωση κειμένου ως παραβίαση της αντικειμενικής πραγματικότητας (και τη συνακόλουθη οδηγία ανάγνωσης με την εμπλοκή του καθρέφτη ως εργαλείου πρόσληψης του αντίστοιχου κειμενικού κόσμου) και αφετέρου τη σύνθεση διάσπαρτων κειμενικών αποσπασμάτων ή «θραυσμάτων» καθ’ υπέρβασιν της κοινής αντίληψης και προσδοκίας.

Στοιχείο προθετικότητας του συγγραφέα εντοπίζεται και στη χρήση μουσικών όρων ως ειδοποιών τίτλων σε επιμέρους κειμενικές ενότητες. Ενώ ένα άλλο στοιχείο μεταγλωσσικότητας αποτελεί η χρήση της γλώσσας του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ως λογοτεχνικού υλικού.

Το κράτος «σπρώχνει» εκδότες σε ψηφιακή εποχή

• Ο ΠΑΥΛΟΣ ΓΕΡΟΥΛΑΝΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕ ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

• Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 14 Δεκεμβρίου 2010

Είναι πολυτέλεια να σκέφτεσαι μια νέα στρατηγική για το βιβλίο και τη φιλαναγνωσία, όταν οι περισσότεροι πολίτες έχουν αρχίσει ήδη να μετρούν και το τελευταίο ευρώ; 

   

Ο Παύλος Γερουλάνος ανάμεσα στους σχεδιαστές της νέας στρατηγικής για το βιβλίο, τη διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, Κατρίν Βελισσάρη, και τον πρόεδρό του, Τάκη Θεοδωρόπουλο 

Θα ηχούσε ως πολυτέλεια, αν ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος εξήγγελλε ένα πρόγραμμα δράσης που θα φλέρταρε με το λαϊκισμό. Το πρόσωπο που έδειξε, σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου, ήταν κυρίως ενός πραγματιστή, που καλεί τους ανθρώπους του βιβλίου να πορευτούν με τα σημερινά -στενά- οικονομικά δεδομένα. Η συνολική επένδυση για το βιβλίο, το 2011, όπως ανακοινώθηκε, θα ξεπεράσει τα 2,5 εκατ. ευρώ. Την ίδια χρονιά θα τιμηθεί ο Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996), καθώς θα κλείσουν εκατό χρόνια από τη γέννησή του.

Η ταυτότητα της εξαγγελθείσης πολιτικής διαθέτει εξωστρεφή χαρακτήρα, αφού η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να εκπροσωπείται σε σημαντικές εκθέσεις του εξωτερικού, με αποκλειστικό θεσμικό διαχειριστή, από τούδε και στο εξής, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Καλά τα νέα και για τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (5-8 Μαΐου), που θα παραμείνει το κορυφαίο γεγονός για τη σχέση των Ελλήνων με τους ξένους εκδότες. Ηδη έχει προωθηθεί η ένταξή της στο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ «Θεσσαλονίκη - Σταυροδρόμι πολιτισμών», ώστε να εξασφαλιστεί το μεγαλύτερο κόστος της, που θα φτάσει τις 480.000 ευρώ. Θα δοθεί έμφαση στον αραβικό κόσμο και το Ισραήλ.

• Εμφαση στους νέους συγγραφείς

Επειδή νέα πολιτική βιβλίου, χωρίς νέους δημιουργούς, είναι ως μη υπάρχουσα, έχουν επιλεγεί τρεις νέες δράσεις για να τους υποστηρίξουν:
- Φεστιβάλ πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων.
- Δύο εξαμηνιαίες υποτροφίες σε νέους συγγραφείς, ύψους 12 χιλ. ευρώ η κάθε μία.
- Αξιοποίηση από νεότερους συγγραφείς του ιστολογίου του ΕΚΕΒΙ, ενός άτυπου βήματος ιδεών, που λειτουργεί πιλοτικά από τις αρχές του χρόνου.

Στους καιρούς μας, η ψηφιοποίηση και οι νέες τεχνολογίες είναι αυτονόητα τα σύγχρονα εργαλεία για την εμπέδωση της φιλαναγνωσίας. Οι λογοτεχνικές ιστοσελίδες και ο κόμβος για παιδιά «Μικρός αναγνώστης» του ΕΚΕΒΙ αποτελούν, ήδη, τράπεζες πληροφοριών.
Για το 2011 προβλέπεται ψηφιακή εκτίναξη:
- Θα δημιουργηθεί Παρατηρητήριο του Ψηφιακού Βιβλίου.
- Θα οργανωθούν ειδικές ημερίδες και σεμινάρια επιμόρφωσης.
- Θα λειτουργήσει ηλεκτρονικό «Ανοιχτό Πανεπιστήμιο για το Βιβλίο», που θα απευθυνθεί κυρίως σε κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών ή σε ειδικές κατηγορίες αναγνωστών (νοσοκομεία και φυλακές).
- Εχει σχεδιαστεί ειδικό πρόγραμμα ΕΣΠΑ, ύψους 120 εκατ. ευρώ, για την προσαρμογή των εκδοτών στην ψηφιακή εποχή, ανεξαρτήτως προσωπικού, κύκλου εργασιών και αντικειμένου -θα καλυφθεί το 50% του κόστους των επενδυτικών σχεδίων τους.

• Προγράμματα για παιδιά

Ομως, όλα τα προγράμματα και όλες οι δράσεις, αν δεν λαμβάνουν υπόψη τα παιδιά και τους εφήβους, δηλαδή τους μελλοντικούς αναγνώστες, παραμένουν καλές προθέσεις. Ετσι, από την ερχόμενη σχολική χρονιά:

- Τα παιδιά του Δημοτικού θα έχουν μία ελεύθερη ώρα για την ανάγνωση κειμένων, στη διάρκεια της οποίας θα έχουν τη δυνατότητα να μιλούν διαδικτυακά με συγγραφείς και εικονογράφους, μέσω ενός στούντιο που θα ανεβάσει ηλεκτρονικά το ΕΚΕΒΙ.

- Θα υπάρξει ενθάρρυνση φιλολογικών τηλεοπτικών εκπομπών για παιδιά. Θα επεκταθεί το πρόγραμμα «Συγγραφείς στα σχολεία», στις περίπου οκτακόσιες επισκέψεις συγγραφέων και εικονογράφων. Μέσω του τρίπτυχου «Συγγγραφείς στα σχολεία, στις βιβλιοθήκες και στα βιβλιοπωλεία», ο συγγραφέας που θα επισκέπτεται ένα σχολείο θα συναντάει και τους ενήλικες αναγνώστες του, σε βιβλιοπωλείο ή σε βιβλιοθήκη της πόλης.

- Θα συνεχιστεί η Εκθεση Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου (28 έως 31 Ιανουαρίου 2011).

Τέλος, μία έρευνα για την αναγνωστική συμπεριφορά των εφήβων θα μας κάνει κοινωνούς για τις βιβλιακές επιλογές τους, ενώ ένας διαγωνισμός ανάγνωσης για μαθητές, υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, θα μας βοηθήσει να μάθουμε ποιοι πιτσιρικάδες ξημεροβραδιάζονται μ' ένα βιβλίο στο χέρι. Για περισσότερες πληροφορίες: www.ekebi.gr. *

ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: Με κάθε τρόπο ενίσχυση της αγοράς

Γενναία χρηματοδότηση των εκδοτικών επιχειρήσεων και «ψίχουλα» για το... «πρόγραμμα δράσης για το ελληνικό βιβλίο», περιλαμβάνουν οι χτεσινές εξαγγελίες του υπουργού Πολιτισμού Π. Γερουλάνου, με αφορμή την παρουσίαση του προγράμματος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.

Παρότι όλες οι σχετικές έρευνες των τελευταίων δέκα χρόνων αποδεικνύουν τα δυσμενή, για το λαό, αποτελέσματα του ταξικού χαρακτήρα της πολιτιστικής πολιτικής του αστικού κράτους, η κυβέρνηση παίρνει μέτρα ενίσχυσης της εκδοτικής αγοράς με το «μανδύα»... της «προώθησης και ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας στα παιδιά και τους εφήβους»!

Ο υπουργός παρουσίασε ένα υποτιθέμενο «ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για το ελληνικό βιβλίο», που θα χρηματοδοτήσει με το «συγκλονιστικό» ποσό των... 300.000 ευρώ, ενώ, άλλα τόσα θα καταβάλλει ο ΟΠΑΠ(!), με φορέα υλοποίησης το ΕΚΕΒΙ. Το μοναδικό σημείο του προγράμματος που έχει πιο άμεση σχέση με τη σχολική τάξη, είναι η... μια ελεύθερη ώρα στο σχολικό πρόγραμμα για την ανάγνωση κειμένων.

Το πρόγραμμα «Συγγραφείς στα σχολεία», δε συνιστά ουσιαστικά «απάντηση» στο πρόβλημα, λόγω της αποσπασματικότητάς του. Η επέκταση του προγράμματος «Λέσχες Ανάγνωσης» στις σχολικές βιβλιοθήκες, προϋποθέτει να υπάρχουν... σχολικές βιβλιοθήκες. Για υποτροφίες σε νέους συγγραφείς το κράτος θα διαθέσει... 25.000 ευρώ.

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός «κάλεσε» τους εκδότες να «ενημερωθούν» «για τα δύο νέα προγράμματα χρηματοδότησης στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας, συνολικού προϋπολογισμού 120 εκατ. ευρώ»... 

• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Τρίτη 14 Δεκέμβρη 2010

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

30/1/2008

 -- 1η Εκθεση Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου

20/4/2003

 -- Για τις ανάγκες του κεφαλαίου

10/5/1997

 -- Βιβλιοθήκη και Εκπαίδευση

10/5/1997

 -- Βιβλιοθήκη και Εκπαίδευση

23/1/1997

 -- Απολογισμός Κέντρου Βιβλίου