Τζακ Κέρουακ, η πιο τζαζ πένα της Αμερικής

Για τα βιβλία του Jack Κerouac (1922-1969) ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ. Μεταφρ. Δήμητρα Νικολοπούλου. Εκδ. Πλέθρον, 1996 ΣΕΛ. 393, τιμή: 21ευρώ. Και OΙ ΥΠΟΧΘΟΝΙΟΙ. Μτφ. Ιουλία Ραλλίδη Εκδ. Πλέθρον, 2000 Σελ. 179, τιμή: 14,50 ευρώ.

Φράσεις χωρισμένες σαν ανάσες του μυαλού. [Γράφει ο Ζακ Σαμουήλ, Τα Νέα, 15/3/2008]. «Ανάπνεε, ανάπνεε όσο πιο βαθιά μπορείς... Πέταξε μακριά τα φιλολογικά, συντακτικά και γραμματικά σου κόμπλεξ... Κατάργησε το φόβο και τη ντροπή μπροστά στην ακεραιότητα της πείρας, της γλώσσας και της γνώσης σου...», έλεγε ο Τζακ Κέρουακ. [...] «Η ποίηση είναι κραυγή. Πρέπει να ακούγεται όπως η μουσική. Η ποίηση που προορίζεται μόνο για να διαβαστεί, κλεισμένη μέσα στα τυπωμένα χαρτιά δεν έχει ολοκληρωθεί. Ολοκληρώνεται μόνο μέσα από τις φωνητικές χορδές. Όπως το βιολί που αποκτά υπόσταση μόνο όταν το ακουμπάει ένα δοξάρι». Αυτά τα λόγια του σπουδαίου Γάλλου τραγουδοποιού (και όχι μόνο) Λεό Φερέ περιγράφουν όσο γίνεται καλύτερα τον τρόπο που διαχειρίστηκε την «πένα» της εκείνη η «παλιοπαρέα», που στις αρχές του ΄50 βαφτίστηκε Βeat Generation προκαλώντας μικρές εστίες ανάφλεξης με τον δημιουργικό της «ακτιβισμό»... [συνέχεια ΕΔΩ].

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΚΟΥΡΤΟΒΙΚ: «Τι ζητούν οι βάρβαροι»

Δεν ξέρω αν ο κριτικός λογοτεχνίας, δοκιμιογράφος και πεζογράφος κ. Δημοσθένης Κούρτοβικ θα καταγραφεί στη νεοελληνική λογοτεχνία ως σπουδαίος πεζογράφος. Αυτό όμως που τον χαρακτηρίζει είναι ότι έχει και... μαχαίρι και πεπόνι. Είναι προνομιούχος. Και δεν είναι ο μόνος. Προνομιούχος έναντι άλλων ομοτέχνων του. Πριν καλά-καλά κυκλοφορήσει το βιβλίο είχε γραφτεί ότι ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ να κυκλοφορήσει! Δεν προλάβαμε να το δούμε στις βιτρίνες, και διαβάσαμε στις εφημερίδες ολόκληρα κατεβατά για το νέο του μυθιστόρημα. Θέλω να πω απλά πράγματα. Ότι η "λογοτεχνία" επικυρώνεται από τις παρέες. Είτε ποίηση είτε μυθιστόρημα. Δεν έχω κάτι προσωπικό μαζί του, αλλά απλώς επισημαίνω το φαινόμενο. Είναι τυχερός. Χθες στα "Νέα" όπου συνεργάζεται, δημοσιεύτηκε ένα τεράστιο "σεντόνι" [Εγώ περίμενα απλώς μια αναφορά ότι κυκλοφόρησε το βιβλίο μου και δεν έγινε ποτέ...]:

Αγκάθι στη βαλκανική συμφιλίωση. [Γράφει η Μικέλα Χαρτουλάρη, Τα Νέα, 15/3/2008]. Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ γράφει ένα θρίλερ αναζήτησης ταυτοτήτων με Μακεδόνες ήρωες. Άνθρωπος με ευρύτατο πεδίο ενδιαφερόντων, που έχει υπάρξει μαθητής του παλαιοντολόγου Άρη Πουλιανού και έχει μελετήσει τη σεξουαλικότητα, εξέχων κριτικός λογοτεχνίας που αναζητά κείμενα ερεθιστικά, συγγραφέας 16 βιβλίων, ο Δημοσθένης Κούρτοβικ πρωτοεμφανίστηκε ως πεζογράφος το 1980, και από τότε ακολουθεί μια πορεία τεθλασμένη αλλάζοντας κάθε φορά θέμα και τεχνική, αλλά κρατώντας πάντα το τέλος των μυθιστορημάτων του ανοιχτό. Έτσι και στο καινούργιο, πέμπτο, μυθιστόρημά του που αποδεικνύεται εξαιρετικά επίκαιρο καθώς εστιάζει στη... βαλκανική αταξία… [συνέχεια ΕΔΩ].

Ακολούθησε η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία:

Ζητήματα όπως η εθνική ταυτότητα και η ιστορική μνήμη αποτελούν τον καμβά στο νέο μυθιστόρημα του Δημοσθένη Κούρτοβικ.

Μια ιστορία, τρεις εκδοχές. [Σταυρούλα Παπασπύρου, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 16/3/2008]. Ενας λογοτεχνικός διαγωνισμός που κινδυνεύει να εξελιχθεί σε παρωδία ιστορικού συνεδρίου για το «Μακεδονικό». Τρία βαλκανικά μυθιστορήματα που δίνουν τρεις διαφορετικές εκδοχές για μια παλιά αλλά όχι ξεχασμένη ιστορία. Και μια παρέα διανοουμένων που βαδίζει σε μονοπάτι ευρωπαϊκό, χωρίς να έχει λύσει τους λογαριασμούς με τα εθνικά απωθημένα... Γύρω απ' αυτούς τους άξονες περιστρέφεται το νέο βιβλίο του Δημοσθένη Κούρτοβικ «Τι ζητούν οι βάρβαροι» που κυκλοφορεί αύριο από τα «Ελληνικά Γράμματα», κι όπου η τέχνη της μυθοπλασίας επιστρατεύεται για να θιγούν επίκαιρα ζητήματα όπως της ιστορικής μνήμης, της εθνικής ταυτότητας και της θέσης που διεκδικεί στον σύγχρονο κόσμο η περιοχή μας... [συνέχεια ΕΔΩ]

Εντός των ημερών, έπεται συνέχεια...

Η τέχνη της εκμετάλλευσης

Ο Ντάνιελ Κέλμαν περιγράφει με καυστικό τρόπο το κύκλωμα που απομυζά τους καλλιτέχνες

[Της ΠΟΠΗΣ ΜΟΥΣΟΥΡΑΚΗ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 16/3/2008]. Η πανέξυπνη και δροσερή γραφή του Ντάνιελ Κέλμαν ήτανε από τις πιο ευχάριστες εκπλήξεις της σύγχρονης γερμανικής πεζογραφίας, αποδεικνύοντας ότι το λογοτεχνικό σκηνικό της σύγχρονης Ευρώπης δεν εξαντλείται στα όρια των τέλειων συστημάτων προώθησης της Γηραιάς Αλβιώνος. Γεννημένος το 1975 στο Μόναχο, με σπουδές φιλοσοφίας και λογοτεχνίας, δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα το 1997, σε ηλικία μόλις 22 χρόνων. Το βιβλίο με το οποίο τον πρωτογνωρίσαμε πέρυσι, «Η Μέτρηση του Κόσμου» (εκδόσεις «Καστανιώτη», 2007), εκτοξεύτηκε στην κορυφή των ευπώλητων για πολλούς μήνες, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις τόσο στους αναγνώστες όσο και στους κριτικούς παγκοσμίως.

Ομως η μεγάλη επιτυχία για τον Κέλμαν είχε έρθει πολύ νωρίτερα, με το μυθιστόρημα «Εγώ και ο Καμίνσκι» (2004), που μόλις κυκλοφόρησε και στη χώρα μας, από τις εκδόσεις «Καστανιώτη», σε μετάφραση του Κώστα Κοσμά... [συνέχεια ΕΔΩ]

Αρτ Σπίγκελμαν «Maus»

Το ποντίκι που φοβάται. [Του Χρήστου Σιάφκου, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 16/3/2008]. Οταν οι Εβραίοι είναι ποντίκια, οι Γερμανοί γίνονται γάτες. Οι Πολωνοί γουρούνια, οι Αμερικάνοι σκύλοι και οι Γάλλοι βάτραχοι. Μια ολόκληρη ζωολογία, θανάτου όμως, συγκεντρώνεται στο κόμικ τού Αρτ Σπίγκελμαν με τίτλο «Maus» και υπότιτλο «Η ιστορία κάποιου που επέζησε».

Το «Maus» (εκδ. «Zoobus», μετ. Σάββας Μιχαήλ) δεν είναι άλλο από την ιστορία του πατέρα του σχεδιαστή του, του Βλάντεκ Σπίγκελμαν, ενός πολωνοεβραίου καταφερτζή, κατά τα φαινόμενα δανδή του ευρωπαϊκού μεσοπολέμου, όπως τον χαρακτηρίζει στον πρόλογό του ο Γιάννης Κουκουλάς. Και παράλληλα είναι και η ιστορία της σχέσης πατέρα και γιου, αφού τους βλέπουμε να διηγείται ο ένας στον άλλο σε παρόντα χρόνο πλέον στη Νέα Υόρκη, όπου ζουν, τα γεγονότα που συνέβησαν στη διάρκεια των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του '40 στην Πολωνία και που οδήγησαν τον Βλάντεκ και τη σύζυγό του Αννα στο Αουσβιτς. Ο πρώτος τόμος του έργου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα, αφήνει τον αναγνώστη στην είσοδο αυτού του στρατοπέδου του θανάτου. Ο δεύτερος, που θα εκδοθεί σύντομα, παρακολουθεί τη ζωή του Βλάντεκ και της Αννας εκεί, μέχρι την απελευθέρωσή τους... [συνέχεια ΕΔΩ].

Λένος Χρηστίδης: «Μου αρκεί ένα σακίδιο»

Με τα ελληνικά τηλεπεριοδικά υπό μάλης ο Λ. Χρηστίδης διασχίζει την Ινδία και δηλώνει: «Το ακριβότερο γεύμα με αστακό κοστίζει δυόμισι ευρώ».

[Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ - φωτ: Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 16/3/2008]. «Μόνολογκ» κι όποιον πάρει ο χάρος. Ενας χειμαρρώδης μονόλογος που συνοψίζει κοτζάμ ζωή ενός πολύ μυστηριώδους τύπου. Κάποιου που «κρατά πιρούνι σ' έναν κόσμο σούπας», που μοιάζει να τα έχει κάνει (και να τα έχει πει) όλα ή τίποτα. Ονειρεύεται ξαπλωμένος στον καναπέ μπροστά σε μια πολύ δραστήρια -αλλά χωρίς ήχο εδώ και χρόνια- τηλεόραση ή ταξιδεύει πράγματι σε χώρες μαγικές κι ονειρεμένες; Είναι νέος, γέρος ή σε επιθανάτιο ρόγχο; Είναι φρικιό ή ήρωας του Μπάροουζ; Το σίγουρο είναι πως ο τύπος «υπάρχει υπερβολικά» και δεν το κρύβει.

Μετά το «Bororo», τα «Χαστουκόψαρα», το «Ψυχ», το «Λοστρέ», ο Λένος Χρηστίδης επιστρέφει με το μυθιστόρημα «Μόνολογκ» (εκδ. «Καστανιώτης»). Με καινούρια φόρμα γραψίματος, θέμα εξωτικό και ύφος ξεχωριστό. Λυτρωτικό όπως πάντα χιούμορ, αλλά τώρα και μπεκετικό: μαύρο, πικρό. Γραφή χύμα, μερικές φορές αυτόματη, λες κι ακολουθεί τα άτακτα συνειρμικά επεισόδια της σκέψης του. Τα σημεία στίξης έχουν πάει περίπατο, ενώ πολλές αγγλικές λέξεις συνευρίσκονται οργιαστικά με την ελληνική γλώσσα. Ο συγγραφέας γράφει σε χαρτάκια ή ημερολόγια με κουτσά μολυβάκια σε σκοτάδι και φως, όπου βρεθεί. Αλλά και ο αναγνώστης διαβάζοντας το «Μόνολογκ» έχει την αίσθηση ότι προσπαθεί να βάλει σε τάξη αυτά τα σκόρπια χαρτάκια... Μια διαδικασία που, πιστέψτε με, τη γλεντάει... [συνέχεια ΕΔΩ]

Ειλικρινής υπερασπιστής της ανάγνωσης

Ο αιρετικός κριτικός Χάρολντ Μπλουμ θεωρεί ότι τόσο η λογοτεχνία όσο και η λογοτεχνική κριτική ακολουθούν φθίνουσα πορεία

Harold Bloom Ο «Δυτικός Κανόνας». Τα βιβλία και τα σχολεία των εποχών, μετ. Κατ. Ταβαρτζόγλου, εισαγωγή-επιμέλεια: Δ. Αρμάος, εκδ. Gutenberg

«Δεν πιστεύω ότι οι λογοτεχνικές σπουδές καθαυτές έχουν κάποιο μέλλον, αλλά δε σημαίνει πως η λογοτεχνική κριτική θα πάψει να υπάρχει. Η κριτική θα συνεχίσει τον δρόμο της ως κλάδος της λογοτεχνίας, ίσως όμως όχι στον χώρο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Η μελέτη της δυτικής λογοτεχνίας θα συνεχιστεί και αυτή, αλλά σε μικρότερη κλίμακα, ανάλογη μ’ εκείνη των σημερινών τμημάτων κλασικών σπουδών. Αυτά έγραφε ο Χάρολντ Μπλουμ στον «ελεγειακό επίλογο» του «Δυτικού κανόνα» του, το 1994 – τον οποίο διαβάζουμε σήμερα και στα ελληνικά, χάρη στην εξαιρετική έκδοσή του από τις εκδόσεις Gutenberg.

H λογοτεχνική κριτική, την οποία χαρακτηρίζει στο πρώτο κεφάλαιο «τέχνη», σε αντίθεση με την πολιτισμική κριτική που είναι, κατά τη γνώμη του, άλλη μια «θλιβερή κοινωνική επιστήμη», ακολουθεί λοιπόν κατά τον Μπλουμ φθίνουσα πορεία, μαζί με το αντικείμενό της, τη λογοτεχνία καθαυτή. Αιτία της κακοδαιμονίας τους, οι πολιτισμικές σπουδές, στο πλαίσιο των οποίων οι γίγαντες του παρελθόντος παραγκωνίζονται από την κακή λογοτεχνία, την τόσο ειλικρινή ωστόσο όπως επισημαίνει ο Οσκαρ Ουάιλντ, ή αδικούνται από κώδικες ανάγνωσης που δεν αναφέρονται στην ιδιοτυπία τους και δεν αναδεικνύουν το ανοίκειο εκείνο στοιχείο που συνιστά τη μεγαλοσύνη τους. Ετσι, ο Μπλουμ, ο επιφανής κριτικός που ξεκίνησε μαζί με τους αποδομιστές της Σχολής του Γέιλ για να τραβήξει τελικά ένα δικό του, πολύ προσωπικό δρόμο, ξεκινά πόλεμο, ή μάλλον αντάρτικο: στην ιερή αγελάδα των πολιτισμικών σπουδών αντιπαραθέτει ένα «παράνομο αισθητικό κίνημα (...) που θα περισώσει κάτι από το ρομάντζο της ανάγνωσης». Και προτείνει είκοσι έξι μεγάλους συγγραφείς που πρέπει κάποιος οπωσδήποτε να διαβάσει στη ζωή του, συν ένα παράρτημα με οδηγίες χρήσεως για την ανάγνωση των κατ’ αυτόν κλασικών του κόσμου... [συνέχεια ΕΔΩ].

[Tης Τιτικας Δημητρουλια, Η Καθημερινή, 16/3/2008].

Για τον ποιητή της επανάστασης Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι

Τετράπτυχο αφιέρωμα εκδηλώσεων για την ανάδειξη της σοβιετικής τέχνης διοργανώνει το Πολιτιστικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ και η Πολιτιστική Επιτροπή του ΚΣ της ΚΝΕ, με αφορμή τα 90χρονα της Οχτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης. Στις εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν στην αίθουσα συνεδρίων του ΚΚΕ, στον Περισσό, με ελεύθερη είσοδο, τιμώνται ο Μαγιακόφσκι (18/3), ο Γκόρκι (26/3) και ο Ιλία Ερενμπουργκ (2/4). Ενώ, στις 4/4 θα πραγματοποιηθεί αφιέρωμα στο σοβιετικό κινηματογράφο.

Η εκδήλωση - αφιέρωμα στον ποιητή της σοσιαλιστικής επανάστασης Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι σκοπό έχει να μας εμπνεύσει παρουσιάζοντας γνωστές και άγνωστες πτυχές της ζωής του ποιητή και του έργου του. Επίσης έρχεται να μας θυμίσει πως η διανόηση είναι σε θέση να εμπνεύσει το λαό και μαζί του να μπει μπροστά στους αγώνες οδηγώντας στην ανατροπή του καπιταλισμού, για να μπει τέλος στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Ο Μαγιακόφσκι αφιέρωσε τη ζωή του στην επανάσταση. Από τα 15 του χρόνια έγινε μέλος του επαναστατικού κόμματος και μέλος της επαναστατικής επιτροπής της Μόσχας. Προσωπικότητα με αντιφάσεις, σπουδαίος ποιητής, έζησε μια ζωή γεμάτη ποίηση, αγώνα και έρωτες, σε μια εποχή που σημάδεψε ιστορικά την ανθρωπότητα.

Τα κείμενα για το αφιέρωμα στον Μαγιακόφσκι είναι της Δώρας Μόσχου, η σκηνοθεσία της Λίλας Καφαντάρη, τα σκηνικά του Πέτρου Ζουμπουλάκη, η επιμέλεια οπτικού υλικού του Σήφη Στάμου, η μουσική της Μίρκας Λαμπροπούλου, η χορογραφία της Σοφίας Μάντη και οι φωτισμοί του Προκόπη Δάφνου. Αφηγητής ο Σπύρος Σαραφιανός. Συμμετέχουν οι ηθοποιοί: Λίλα Καφαντάρη, Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος. Παίζουν οι μουσικοί: Μίρκα Λαμπροπούλου (κιθάρα), Παύλος Παπαναστασάτος (βιολί). Χορευτές: Σοφία Μάντη, Μιχάλης Περπερίδης. [Ριζοσπάστης, 16/3/2008]