Ιστορίες Ανατολής στην αρχαία Ελλάδα

Ο Αριστοφάνης στους Αχαρνείς φαίνεται να δανείζεται στοιχεία
από τους θρύλους του Φιρντούσι

• Του Δανιηλ Ι. Ιακωβ*Η Καθημερινή, Tρίτη, 28 Iουνίου 2011

• Ιω. Μ. Κωνσταντάκος, «Θρύλοι και παραμύθια για τη χώρα του χρυσού. Αρχαιολογία ενός παραμυθιακού μοτίβου», Αθήνα: στιγμή 2011, σ. 344 (με εκτενή αγγλική περίληψη).

ΠΑΡΑΔΟΣΗ. Σύμφωνα με τον αρχαιοελληνικό μύθο, τα αντικείμενα του θεϊκού κόσμου ήταν κατασκευασμένα από χρυσάφι. Στον Πίνδαρο, για παράδειγμα, απαντούν η χρυσή λύρα του Απόλλωνα, το χρυσό άρμα που χαρίζει ο Ποσειδώνας στον Πέλοπα και ο χρυσός γαμήλιος θάλαμος, όπου ο Απόλλωνας σμίγει με την Κυρήνη. Το συμπέρασμα είναι προφανές: το χρυσάφι είναι σπάνιο πολύτιμο μέταλλο, γι’ αυτό και η κατοχή του ανήκει στις υπερκόσμιες δυνάμεις. Για να το διατυπώσουμε με ψυχολογικούς όρους: το όνειρο των Ελλήνων για οικονομική ευμάρεια προβάλλεται στην υπερβατική σφαίρα ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε παραδείσιες χώρες του θρύλου, όπου το χρυσάφι δεν είναι απλώς προσιτό, αλλά ρέει σε τέτοια ποσότητα, ώστε να καταλήξει αντικείμενο περιφρόνησης. Στις χώρες αυτές, εκτός από το χρυσάφι, αφθονούν το ασήμι και τα πετράδια όπως διαμάντια, σμαράγδια κτλ., υλικά από τα οποία συνίστανται όχι μόνο τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης αλλά και ολόκληρα βουνά. Ωστόσο, το χρυσάφι ενίοτε φρουρείται από επικίνδυνα όντα που απειλούν τη ζωή των χρυσοθήρων. Ο ιστορικός Κτησίας μάς πληροφορεί ότι στα χρυσοφόρα βουνά της Ινδίας ενδημούν σαρκοβόροι γρύπες που εμποδίζουν τη συλλογή του χρυσαφιού και εξαναγκάζουν τους ανθρώπους σε ριψοκίνδυνες νυχτερινές εξορμήσεις. Ο Ηρόδοτος, εξάλλου, αναφέρει μια έρημο με χρυσή άμμο που τη φυλάσσουν γιγαντιαία μυρμήγκια. Οι άνθρωποι εκμεταλλεύονται την εκδήλωση υψηλών θερμοκρασιών, οπότε τα μυρμήγκια αναζητούν δροσιά μέσα στη γη, και τότε, υπό αντίξοες συνθήκες, επιχειρούν τη συγκέντρωση της πολύτιμης άμμου. Η εκδοχή της φρούρησης δεν προκαλεί έκπληξη, αν αναλογιστούμε ανάλογες περιπτώσεις από τον αρχαιοελληνικό μύθο όπως τον ακοίμητο δράκοντα που προστάτευε το χρυσόμαλλο δέρας. Ο συνδυασμός χρυσού και μυρμηγκιών φυλάκων επανέρχεται στον ιστορικό Μεγασθένη, ο οποίος αντλεί την παράδοση, κατά πάσα πιθανότητα, από την Ινδία.

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ

• ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ Ν. ΜΠΑΣΚΟΖΟΥ
• ΤΟ ΒΗΜΑ: 26/06/2011

Ο Κ.Μουρσελάς εμπνέεται από τον Παπαδιαμάντη στο μυθιστόρημα που τώρα τελειώνει

Μαύροι ισολογισμοί. Διαβάζω τους ισολογισμούς των εκδοτικών οίκων και των βιβλιοπωλείων για το 2010. Ανησυχώ και νομίζω ότι οι εκδότες ανησυχούν ακόμη πιο πολύ. Βλέπω στους τζίρους πτώσεις της τάξεως του-20%,-15%,-8%... Σε σύνολο 22 εκδοτών ο μέσος όρος είναι-11,5%. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα βιβλιοπωλεία. Σε σύνολο έξι μεγάλων αλυσίδων η πτώση είναι-15%. Βεβαίως οι τζίροι από μόνοι τους δεν φανερώνουν κάτι ιδιαίτερο αν δεν προσθέσεις στην όλη εικόνα τις δανειακές ανάγκες, τις επισφάλειες, τα χρέη στην Εφορία κτλ. Αλλά και σε αυτές τις κατηγορίες τα πράγματα για κάποιους δεν πάνε καλά. Για να έχετε πλήρη εικόνα προσθέστε και την έλλειψη ρευστότητας στην αγορά, που ξεκινάει από τα βιβλιοπωλεία και διαχέεται παντού, και θα καταλάβετε γιατί ο κόσμος του βιβλίου αισθάνεται σφιγμένος.

Την Σοφία Νικολαϊδου βράβευσαν τα (δε)κατα

• Καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα του 2010 το «Απόψε δεν έχουμε φίλους»
• Γρηγόρης Μπέκος, ΤΟ ΒΗΜΑ: 28/6/2011

Για πέμπτη συνεχή χρονιά, το βράδυ της Δευτέρας 27 Ιουνίου 2011, έγιναν οι απονομές για το βραβείο The Athens Prize for Literature 2011 από το λογοτεχνικό περιοδικό (δε) κατά στο Citylink της Στοάς Σπυρομήλιου στο κέντρο της Αθήνας.

Το περιοδικό βραβεύει κάθε χρόνο δυο μυθιστορήματα, ένα ελληνικό και ένα ξενόγλωσσο.

Το βραβείο για το καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα του 2010 απονεμήθηκε στη Σοφία Νικολαϊδου για το βιβλίο της «Απόψε δεν έχουμε φίλους» (Μεταίχμιο) ενώ το βραβείο του καλύτερου ξενόγλωσσου μυθιστορήματος που κυκλοφόρησε την περασμένη χρονιά στα ελληνικά, απέσπασε ο ιρανός συγγραφέας Σαχριάρ Μαντανιπούρ για το βιβλίο του «Λογοκρίνοντας μια ιρανική ερωτική ιστορία» (Πατάκης).

Αποστροφή απέναντι στις δημόσιες τιμές και την υποκρισία

Κείμενα του Τόμας Μπέρνχαρντ για τα βραβεία του

• Του Δημητρη Xρυσου Tομαρα, Η Καθημερινή, 26/6/2011

• TOMAΣ ΜΠΕΡΝΧΑΡΝΤ
  Τα βραβεία μου
  μετ.: Σπύρος Μοσκόβου
  εκδ. Εστία

Είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο του Τόμας Μπέρνχαρντ, το έτος 2009, δημοσιεύεται στα γερμανικά ο μικρός τόμος «Τα Βραβεία μου», έργο μερικών σύντομων αυτοβιογραφικών διηγημάτων, με αντικείμενο ακριβώς τον ίδιο τον Μπέρνχαρντ και τα λογοτεχνικά βραβεία που κατά καιρούς του δόθηκαν, συνοδευόμενο επίσης από τέσσερις ομιλίες που εκφώνησε σε μία κάθε φορά τελετή. Κυνηγώντας το μυημένο μπερνχαρντικό αναγνώστη στις περιοχές εκείνης της μνήμης όπου αποκαλύπτεται με τον πιο γλαφυρό τρόπο το υποκείμενο που δημιουργεί ο Μπέρνχαρντ στο κυρίως έργο του, στις σελίδες αυτές μάς προσφέρεται ένα απολαυστικό κερασάκι στην τούρτα, ένα, τρόπος του λέγειν, μεταθανάτιο δώρο από τους Γερμανούς εκδότες του: Χαμόγελα ανομολόγητης ικανοποίησης θα εμφανιστούν στις προσωπογραμμές όσων αναγνωστών θα παρουσιαστούν έτοιμοι να εμπλακούν στο αναθεωρητικό λογοτεχνικό έργο του Μπέρνχαρντ, χαμόγελα που πολύ εύκολα μετατρέπονται σε γέλιο άγριας χαράς, καθώς σελίδα με τη σελίδα ο αφηγητής εμπλέκεται σε διαδοχικές σπαρταριστές αναμετρήσεις με τη γελοιότητα του κόσμου γύρω του. Οπου το γεγονός είναι πως ο Μπέρνχαρντ γνωρίζει άριστα τη σπάνια τέχνη της βαθιά τραγικής κωμωδίας.

Ο ταραχώδης βίος του Εντγκαρ Αλαν Πόε

Τα 21 πιο άρτια και δημοφιλή διηγήματά του 

• Της Ντορας Mακρη, Η Καθημερινή, 26/6/2011

• EDGAR ALLAN POE
• 21 Ιστορίες και «Το κοράκι»
• Ανθολόγηση - Μετάφραση - Σημειώσεις: Κατερίνα Σχινά 
• εκδ. Μεταίχμιο 

Η ζωή του Πόε ήταν μια συνεχής τραγωδία. Δεύτερο από τα τρία παιδιά ζεύγους πλανόδιων ηθοποιών, γεννήθηκε το 1809 κι ορφάνεψε πριν καλά καλά συμπληρώσει τα τρία του χρόνια. Την κηδεμονία του ανέλαβε ο ευκατάστατος έμπορος από τη Βιρτζίνια Τζον Αλαν, στον οποίο ο συγγραφέας οφείλει το μεσαίο του όνομα. Επειτα από πενταετή διαμονή στην Αγγλία με τη νέα του οικογένεια, όπου και τέλειωσε το σχολείο, επέστρεψε στην Αμερική και άρχισε να γράφει τα πρώτα του ποιήματα. Ακολούθησαν η σύντομη φοίτηση στο νεοσύστατο πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, η στράτευση στον αμερικανικό στρατό και η εγγραφή του στη στρατιωτική ακαδημία West Point, όλες τους αποτυχημένες προσπάθειες ένταξης σε μια κοινωνία και έναν τρόπο ζωής που ο ιδιόρρυθμος χαρακτήρας του απέρριπτε.

Οι ομηρικοί καβγάδες με τον πατριό του, η ολοένα αυξανόμενη εξάρτησή του από το αλκοόλ και αργότερα το όπιο, καθώς και τα χρέη που δημιούργησε επηρέασαν τον Πόε, κάνοντάς τον εσωστρεφή, βίαιο και αντικοινωνικό. Στο μεταξύ, η έλξη του προς γυναίκες που ήταν μη διαθέσιμες ή με κλονισμένη υγεία κορυφώθηκε με τον γάμο του με τη δεκατριάχρονη ξαδέλφη του Βιρτζίνια, που πέθανε από φυματίωση μόλις στα 24 χρόνια της, όπως άλλωστε η μητέρα και ο αδελφός του. Μετά τον θάνατο της αγαπημένης του, ο Πόε παραδίδεται στους εσωτερικούς του δαίμονες. Δύο χρόνια αργότερα και ενώ επιστρέφει στη Νέα Υόρκη βρέθηκε αναίσθητος σε μια βρώμικη ταβέρνα της Βαλτιμόρης. Μεταφέρθηκε σε κλινική όπου πέθανε 4 μέρες αργότερα (7 Οκτ. 1849) χωρίς ποτέ να ανακτήσει τις αισθήσεις του. Πέπλο μυστηρίου σκεπάζει τον θάνατό του.

Η Αριστερά ν’ αφήσει ελεύθερη τη φαντασία

Ο Χιλιανός συγγραφέας Λουίς Σεπούλβεδα μιλάει στην «Κ» για την κρίση

• Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, 26/6/2011

Πολίτης του κόσμου, ακτιβιστής αριστερός και οικολόγος, αλλά και ρεαλιστής, ένας σκεπτόμενος άνθρωπος είναι ο Χιλιανός συγγραφέας Λουίς Σεπούλβεδα. Τις λίγες μέρες που έμεινε στην Ελλάδα, στη διάρκεια της τέταρτης επίσκεψής του την περασμένη εβδομάδα, τα έκανε όλα: μίλησε στο Ινστιτούτο Θερβάντες στο πλαίσιο του 3ου Φεστιβάλ Ιβηροαμερικανικού Βιβλίου, πέρασε από την πλατεία Συντάγματος να δει τους συγκεντρωμένους εκεί, υπέγραψε βιβλία στον «Ελευθερουδάκη» και βγαίνοντας απηύθυνε από την ντουντούκα μήνυμα συμπαράστασης στους συγκεντρωμένους βιβλιοϋπαλλήλους.

Ομως, δεν πρόκειται για έναν αριστερό που μένει μόνο στην εκδήλωση αλληλεγγύης. Προτείνει, καταθέτει απόψεις, δεν βολεύεται σε παλαιά, έτοιμα σχήματα, δεν έχει παρωπίδες, δεν φανατίζεται, δεν αφορίζει. Και λέει τα πράγματα με πολύ απλό τρόπο:

Αναγνωστάκης αυτοβιογραφούμενος

• Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ
• Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 22 Ιουνίου 2011

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης (1925-2005) σταμάτησε να γράφει ποίηση το 1971. Ηταν μια συνειδητή επιλογή, γιατί πίστευε ότι τα ποιήματα ανήκουν στη νεότητα. Τότε; Ο αυθορμητισμός ούτε καν σκέφτεται τις ρυτίδες του χρόνου.

 

Ο μονόλογος του Μ. Αναγνωστάκη «Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά» είναι ένα μνημείο αφιερωμένο στην ειλικρίνεια, με όρους εξομολόγησης  

Ολος, μα όλος, ο μονόλογός του «Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά» (εκδόσεις Πατάκη) είναι ένα μνημείο αφιερωμένο στην ειλικρίνεια, με όρους εξομολόγησης, χωρίς να γίνεται ούτε σε μία αράδα μελιστάλαχτη. Δεν είναι αυτοβιογραφικό κείμενο. Βρέθηκε στα κατάλοιπα του ποιητή, με την ένδειξη «Προς μελλοντικούς αναγνώστες και μελλοντικούς μελετητές». Δεν ήταν ούτε μία παραγγελία που, λόγω απρόβλεπτων συγκυριών, έμεινε στο συρτάρι.
Ο μονόλογος είναι μία συνέντευξη του Μανόλη Αναγνωστάκη στον τότε «άγνωστο δημοσιογράφο, με ανεκδήλωτες ακόμη λογοτεχνικές τάσεις» Μισέλ Φάις. Χρειάστηκαν δύο επισκέψεις στο σπίτι του ποιητή, στην Πεύκη, στις 4 και 9 Νοεμβρίου 1992. Την έκδοση, που κυκλοφόρησε μόλις χθες, την προλογίζει ο δημοσιογράφος και ποιητής Παντελής Μπουκάλας και το επίμετρο ανήκει δικαιωματικά στον Μισέλ Φάις.