Saturday, March 22, 2008

Ντοκιμαντέρ για τον Διονύσιο Σολωμό


Μια αναλυτική βιογραφία του Διονυσίου Σολωμού, που ταυτόχρονα επιχειρεί να διερευνήσει τη σχέση του έργου και της προσωπικότητας του ποιητή με την Επανάσταση, είναι το ντοκιμαντέρ «Διονύσιος Σολωμός: ο ποιητής της Επανάστασης». Τα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ έγιναν στην Ιταλία, στις πόλεις όπου έζησε και σπούδασε ο νεαρός Σολωμός: Στην Παβία, στο Πανεπιστήμιο, στο Λύκειο της Κρεμάνας και στη Βενετία.

Μέσα από τις δραματοποιημένες σκηνές του ντοκιμαντέρ αναβιώνουν τα πρόσωπα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη ζωή του Διονυσίου Σολωμού ή επηρέασαν το έργο του. Για την επίδραση της ιταλικής κοινωνικής και πνευματικής ζωής στο έργο του εθνικού μας ποιητή, μιλάει ο Ιταλός νεοελληνιστής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας Μάσιμο Πέρι. Ο καθηγητής Εμμανουήλ Κριαράς αναλύει τη σχέση της ποίησης του Σολωμού με την Επανάσταση. Τον Διονύσιο Σολωμο ενσαρκώνει ο Κώστας Καστανάς. Το σενάριο είναι του Φώντα Λάδη, η σκηνοθεσία του Κώστα Βάκκα και η μουσική επένδυση του Δημήτρη Λάγιου (Τρίτη, 25/3, ΕΤ-1 12.30).


ΣΕΛΙΔΕΣ ΓΝΩΣΗΣ: μια εκπομπή για το βιβλίο στον 902TV

ΣΕΛΙΔΕΣ ΓΝΩΣΗΣ. Εκπομπή για το βιβλίο την οποία επιμελείται και παρουσιάζει η Αννεκε Ιωαννάτου. Καλεσμένος είναι ο Αναστάσης Γκίκας, συγγραφέας του βιβλίου «Οι Ελληνες στη διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ» (Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή»). Το βιβλίο ξεκαθαρίζει τεκμηριωμένα και πειστικά με την αντισοβιετική προπαγάνδα, που χρησιμοποιήθηκε και με αφορμή την παρουσία του ελληνικού στοιχείου στη Σοβιετική Ενωση. Η αντισοβιετική προπαγάνδα στην Ελλάδα έκανε -εκτός των άλλων - και, αδίστακτα, κατάχρηση του προσφυγικού πόνου του ποντιακού ελληνισμού. Οπως διαπιστώνεται άλλωστε στην εισαγωγή του βιβλίου, «...τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία ολοένα αυξανόμενη μάχη στο χώρο των συνειδήσεων» (Σάββατο, 29/3, «902 TV» 18.30).

Νότα Κυμοθόη: «Η ΣΤΕΡΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ»

Πέρασε η 21 Μαρτίου και δεν κατάφερα να αναρτήσω "κάτι" για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης! Ποτέ δεν είναι αργά. Μακάρι η ζωή μας να ήταν χαρούμενη πάντα - αλλά δεν είναι. Η φίλη μου, η Νότα Κυμοθόη μου έστειλε τους στίχους που ακολουθούν.


Νότα Κυμοθόη


Η ΣΤΕΡΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ


Στις ημέρες ετούτες ο χρόνος βαρύς

Το κορμί κουρασμένο δίχως τι άλλο να ζηλέψει

Μήτε η ψυχή άλλη πραμάτεια ύλης να πάρει.

Ακουμπισμένη στον όχτο της μάταιης πλάνης

Γυρεύω έναν ίσκιο μιας ασκόνιστης ελιάς

Ν’ απλώσω στη χλόη τα κρυμμένα μου χρώματα.

Θα της πω για τον κόσμο που είναι χλωμός

Στης τεχνολογίας τους ίσκιους φυλακισμένος

Και για τη θλίψη του αδύναμου ήλιου,.. σφραγισμένου

Στα μυριάδες κουτιά της εμφιαλωμένης φύσης.

Ύστερα τα χέρια θα υψώσω, στα κλωνιά της ν’ ανέβω

Κι από εκεί βλέποντας τα ερείπια κάτω

Να μετρήσω την οσμή των πτωμάτων.

Μια γυναίκα κι η ελιά μου, η στερνή των ανθρώπων!

Θα σκίσω απ’ την οργή μου στο κατόπι

Του μολυσμένου ουρανού τα στήθη

Για να βρουν οι πληγές όλες διέξοδο

Και η γη, γυναίκα κι αυτή ολομόναχη

Ίσως πνιγεί στο φως του σύμπαντος...

Στης ελιάς μου τα φύλλα θα καταγράψω τις πληγές

Καρτερώντας τον άνεμο να τα πάρει σεργιάνι

Στους Πυλώνες Εκείνου που τα πάντα γνωρίζει

Και πολυεύσπλαχνα πάλι το Λόγο ίσως να σπείρει

Παρασυρμένος απ’ των αγγέλων τους θρήνους.

Κι όταν στερέψει στα μάτια το γαλάζιο

Κι ανταριάσει τ’ απύθμενο βάθος

Ο λόγος της ελιάς μου θα πάρει εκδίκηση

Γιατί θα έρθει πάλι ο ήλιος

Ερωτευμένος τη γη θα λατρέψει ο ουρανός

Θα πυκνώσουν και πάλι τα χόρτα

Στης στεριάς τα κρυμμένα λαγούμια,

για να γίνουν τα γένη όπως και πρώτα.

Μια γυναίκα, η πρώτη και η στερνή των ανθρώπων!

Τ’ όνομά της ΑγάπηΑλήθειαΕιρήνηΑνθρωπιάΔικαιοσύνηΟμορφιάΠοίησηΖωή!

Τώρα, κουρελιασμένη σέρνεται

Γυρεύοντας μια αναίμακτη πέτρα στον κόσμο

Την καρδιά της εκεί ν’ ακουμπήσει για σένα!..

Το ποίημα είναι γραμμένο για τη γη. «Η ΣΤΕΡΝΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ», Είναι η γαία των Αρχαίων Ελλήνων = Γη! Μαζί με άλλα ποιήματά μου, μεταφρασμένα στα ιταλικά το 1992, απέσπασαν το Πανευρωπαϊκό Οσκαρ Ποίησης. Το πρόβλημα με το περιβάλλον, δεν παρουσιάστηκε τώρα… Ας σκεφτούμε λοιπόν ο κάθε ένας τη συμπεριφορά του απέναντι στο περιβάλλον «μας» και μην περιμένουμε απο τους άλλους. Οι άλλοι είμαστε εμείς! Ο καθένας μας είναι υπεύθυνος κι είναι διπλά υπεύθυνος όταν σιωπά στην καταστροφή του άλλου, του όποιου άλλου! Πόσο μάλλον όταν καταστρέφει με τις ενέργειες του τη γη, η οποία δεν του ανήκει. Ανήκει σε όλους και σε όλα τα πλάσματά της. Κουραστήκαμε απο …μιζέρια, απο καταστροφές, απο γκρίνιες, απο ανταγωνισμούς, απο αποκλεισμούς και φραγμούς! Κουραστήκαμε να ευημερούν κάποιοι εις βάρος κάποιων άλλων. Οι άνθρωποι όλοι επί γης, ανήκουμε στη φυλή των ανθρώπων. Νότα Κυμοθόη

Johann Wolfgang von Goethe (1749 – 22 Μαρτίου 1832)

Photograph:Johann Wolfgang von Goethe, oil painting by Joseph Karl Stieler, 1828; in the Neue Pinakothek, Munich.

Johann Wolfgang von Goethe, oil painting by Joseph Karl Stieler, 1828; in the Neue Pinakothek, …The Bridgeman Art Library/Getty Images

Ο Johann Wolfgang von Goethe γεννήθηκε στις 28 Αυγούστου 1749, Frankfurt am Main [Γερμανία] και πέθανε στις 22 Μαρτίου 1832, στη Weimar. Μια μεγάλη φυσιογνωμία του πνεύματος όχι μόνο για την πατρίδα του τη Γερμανία αλλά παγκόσμια, ο Γκέτε ήταν ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, φιλόσοφος, επιστήμονας, διπλωμάτης, σκηνοθέτης, κριτικός...

Image:Johann Heinrich Wilhelm Tischbein 007.jpg

Bibliography

The following is a list of the major publications of Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832). 142 volumes comprise the entirety of his literary output, ranging from the poetical to the philosophical, including 50 volumes of correspondence.

Thursday, March 20, 2008

Ήταν ο Χέλντερλιν!


Κάποτε που ο Γκέτε [Goethe] επισκέφθηκε τον Σίλερ [Friedrich von Schiller], βρήκε έναν νέο να τον περιμένει στο γραφείο του. Ο ένας δεν έδωσε σημασία στον άλλον. Αργότερα ο νέος έμαθε με τρόμο ότι αυτός ήταν ο πολύς Γκέτε. Εκείνος όμως δεν ένιωσε μες στην καρδιά του, δεν είδε με τα μάτια του, ποιος έστεκε μπροστά του: μια μεγαλοφυία προορισμένη, περισσότερο από κάθε άλλον, να φέρει τη γερμανική γλώσσα στην υψηλότερη ποιητική έκφρασή της. Κοντά σ' αυτό, ο νέος ήταν όμορφος: σαν μαθητής ακόμα διακρινόταν για τη στάση του, για το πρόσωπό του, που ακτινοβολούσε ευγένεια κι αιχμαλώτιζε τόσο τους συνομηλίκους του, που δεν τολμούσαν να πουν κανέναν άπρεπο λόγο μπροστά του. Είχε το ομορφότερο που έφερε ποτέ Γερμανός ποιητής. Ήταν ο Χέλντερλιν!
Αυτή η συνάντηση στη Βαϊμάρη κρύβει μια τραγική εικόνα. Πόσο ξένος πρέπει να έζησε ο Χέλντερλιν ανάμεσα στους συγχρόνους του - ένα παραγνωρισμένο πλάσμα ακόμα και από τον ίδιο τον Σίλερ , που στην αρχή προσπάθησε να προβάλει τον νεαρό θαυμαστή του, αλλά δεν τον κατάλαβε κατά βάθος. Γι' αυτόν τον ίδιο ισχύουν οι στίχοι:
Γιατί σα σε ουράνιο
αιχμαλωσία πουλημένος

είμαι εκεί όπου βάδιζε ο Απόλλων
με βασιλική μορφή
Ηταν ο Χέλντερλιν [Johann Christian Friedrich Hölderlin], ο Σουηβός που γεννήθηκε στις 20 Μαρτίου 1770 στο Lauffen am Neckar, σπούδασε στο ίδρυμα του Tübingen θεολογία, έπειτα υποχρεώθηκε να ζήσει υπηρετική ζωή σαν οικοδιδάσκαλος, δοκίμασε έναν ανήσυχο, πλάνητα βίο, αφού τον έβρισαν και τον έδιωξαν ύστερα από μια ασύγκριτη ερωτική συνάντηση. Έζησε στη Γαλλία. Στο γυρισμό του είχε μια περιπέτεια που τον οδήγησε στην πνευματική του καταστροφή, φάνηκε μια στιγμή να σώζεται, κι έπειτα επί σαράντα χρόνια, μέχρι το θάνατό του στο Tübingen, στις 7 Ιουνίου 1843, έζησε σε πνευματικό σκοτάδι.
Hölderlin had a painful but platonic love affair with his employee's wife Susette Gontard, whom he called 'Diotima' in his poems. Their happiness was short-lived and ended by the husband. However, the were in correspondence and met secretly; the last time they saw each other was 1800. Susette's letters to the poet have survived.
"The greatest lyric poets, for instance Hölderlin or Keats, are men in whom the mythic power of insight breaks forth again in its full intensity and objectifying power..." (Ernst Cassirer in Language and Myth, 1946)

Hölderlin left Frankfurt in 1798 and went through a period of intense creativity, producing his great elegies and the second volume of HYPERION. He also wrote philosophicval texts and a tragedy, DER TOD DES EMPEDOKLES, which was left unfinished. In the conclusion to his great hymn 'Patmos', the poet named the "cultivation of the firm letter and the interpretation of what is" as the proper office of poetry. Shortly before his departure for France, Hölderlin said: " Now I can rejoice over a new truth, a better view of what is above us and around us, though I fear that things may eventually go with me as for ancient Tantalus, who received more from the gods than he could digest." After working for a short time as a tutor at Bordeaux, Hölderin returned in 1802 to Germany, walking the disastrous journey in an advanced stage of schizophrenia. Back in Nürtingen he heard that Susette had died, and in 1805 his mental health collapsed totally. During the periods, when regained sanity enough to write, he translated among others Sophocles's tragedies.

The last 36 years of his life Hölderin spent under the shadow of insanity, living his last years in a carpenter's house in Tübingen. He died on June 7, 1843. Among Hölderlin's finest lyrics are 'Brod und Wein', an elegy celebrating both Jesus and Dionysus, 'Der Archipelagus', an ode in which it is hoped that modern Germany will tend toward the character of ancient Greece, 'Heidelberg' and 'Der Rhein', odes on the city and the river, and the patriotic ode 'Germanien'. In 1861 Friedrich Nietzsche, who died insane, wrote an enthusiastic essay on his "favorite poet", Hölderlin, mostly forgotten at that time. In 1874 appeared a collection of Hölderlin's works, AUSGEWÄHLTE WERKE, but it was not until the early 20th century, when he started to gain recognition as Germany's greatest poet after Goethe.

MENSCHENBEIFALL
Ist nicht heilig mein Herz, schöneren Lebens voll,
seit ich liebe? warum achtetet ihr mich mehr,
da ich stolzer und wilder,
wortereicher und leerer war?
Ach! der Menge gefällt, was auf den Marktplatz taugt,
und es ehret der Knecht nur den Gewaltsamen;
an das Göttliche glauben
die allein, die es selber sind.

Hölderlin was not directly affiliated with either of the two major literary movements of his time, Weimar Classicism or Romanticism, but his thought has elements in common with both. In his use of classical verse forms and syntax, Hölderlin was follower of Friedrich Klopstock (1724-1803), who attempted to develop for the German language a classical perfection of its own that would place it on a par with Greek and Latin. Hölderlin shared the classicists' love of "edlen Einfalt und stillen Grösse" (noble simplicity and calm greatness), formulated by Johann Winckelmann (1717-1768), and added to it his mystical sense of nature with elements of pantheism and Christian images. Like William Blake and W.B. Yeats, he explored cosmology and history to find a meaning in uncertain world. Hölderlin also played an important role in the development of philosophy from Kant to Hegel, and hence in the formation of German Idealism.

The poetry of Hölderlin also fascinated the German philosopher Martin Heidegger (1889-1976) who wrote: "Poetry is the establishment of Being by means of the word." Heidegger's essays on Hölderlin (1936) are translated in Existence and Being by W. Brock (1949). Although Nietzsche had been interested in Hölderlin, it was not until the post-World War I decades in Germany, when the poet received wide attention, partly due to the enthusiasm of Norbert von Hellingrath. In his lectures in the 1930s Heidegger regarded Hölderlin as a poet the national awakening, a prophet of the future Being [Seyn] of a nation. "Poets have mostly arisen at the beginning or at the end of a world period," Hölderlin himself once said. He was widely celebrated in the Third Reich in 1943 and his collected works were published in four volumes. Ironically, Hölderlin's hero in Hyperion left his home country because of its despotic rule.

For further reading: Holderlin's Hyperion: A Critical Reading by Walter Silz (1969); Reading After Freud: Essays on Goethe, Holderlin, Habermas, Nietzsche, Brecht, Celan, and Freud by Rainer Nagele (1987); Holderlin's Silence by Thomas Eldon Ryan (1988); Holderlin by David Constantine (1988); Die Kunst Der Differenz by Eric Bolle (1988); Holderlin: The Poetics of Being by Adrian Del Caro (1990); Literature & Religion by Walter Jens, Hans Kung (1991); Holderlin and the Golden Chain of Homer by Emery E. George (1992); The Poet As Thinker: Holderlin in France by Geert Lernout (1994); Finding Time: Reading for Temporality in Holderlin and Heidegger by Timothy Torno (1995); Leaves of Mourning: Holderlin's Late Work, With an Essay on Keats and Melancholy by Anselm Haverkamp (1995); Studies in Poetic Discourse: Mallarme, Baudelaire, Rimbaud, Holderlin by Hans-Jost Frey (1996); Holderlin's Hymn 'the Ister' by Martin Heidegger, et al (1996); The Course of Remembrance and Other Essays on Holderlin, ed. by Eckart Forster (1997); The Solid Letter: Readings of Friedrich Holderlin, ed by Aris Fioretos (1999) - Note: Goethe's house in the Duchy of Weimar attracted writers: Friedrich Hölderlin was received well but the dramatist and storywriter Heinrich von Kleist (1777-1843) never recovered from the depression resulting from his rejection by Goethe. However, neither Goethe nor Schiller recognized Hölderlin's greatness. - Trivia: American writer Dan Simmon's took the title Hyperion for his science fiction saga (Hyperion, The Fall of Hyperion, sequels: Endymion, The Rise of Endymion, the title Endymion referring to John Keats's unfinished long poem about the displacement of old gods.). The first volume was structured after Chaucer's The Cantebury Tales: seven pilgrims have been called to the planet Hyperion and en route they tell tales contributing to the mosaic of the overall story. The first two parts were later published together, under the title Hyperion Cantos. - Suom.: Kirjailijalta on suomeksi julkaistu valikoima Vaeltaja (1945) sekä suomennoksia teoksessa Tuhat laulujen vuotta, toim. Aale Tynni (1974). Vuonna 1996 julkaistiin Teivas Oksalan kääntämänä Leipä ja viini ja Huomautuksia Sofokleen kääntämisestä, toim. ja suom. Esa Kirkkopelto, ilmestyi 2001. Lisäksi mainittakoon suomenruotsalaisen Mikael Enckellin tutkimus Hölderlin (1975).

Wednesday, March 19, 2008

Νικηφόρος Βρεττάκος, με εικόνα και λόγο



http://www.mani.org.gr/poiisi/vretakos/vret/Vrettakos1.jpg

Με χαμηλούς τόνους αλλά με οξείς στίχους κινήθηκε στο χώρο της ποίησης ο Νικηφόρος Βρεττάκος. Την Παρασκευή 21 Μαρτίου, την ημέρα της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, τιμάται στο Μουσείο Μπενάκη η μνήμη του και η προσφορά του. Στην τέχνη και στην κοινωνική ζωή. Οι καθηγητές Ερατοσθένης Καψωμένος, Βιτσέντσο Ρότολο και Βαγγέλης Αθανασόπουλος, ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος, ο μεταφραστής και πανεπιστημιακός Ντέιβιντ Κόνολι και η διευθύντρια του Αρχείου Νικηφόρου Βρεττάκου Ελένη Τζινιέρη - Τζανετάκου θα μιλήσουν, στις 5.30 μ.μ., στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138) για τον άνθρωπο που γνώρισαν στην Ελλάδα και την Ιταλία, για τον ομότεχνο, για τον ποιητή που μετέφρασαν, για όσα διέσωσε στο αρχείο του από την πορεία μιας πλούσιας ζωής.

Την ίδια μέρα και στον ίδιο χώρο, λίγες ώρες αργότερα, στις 8.30 μ.μ., προβάλλεται σε πρώτη δημόσια προβολή η ταινία «Περιουσιακά Στοιχεία» της Αθανασίας Δρακοπούλου, με θέμα τη ζωή του Νικηφόρου Βρεττάκου. Η σκηνοθέτης, συγγραφέας και μεταφράστρια εξιστορεί τη διαδρομή ενός ανθρώπου που γεννήθηκε το 1912 στη Λακωνία και τελείωσε τη ζωή του το 1991 ως δημοφιλής και αγαπημένος ποιητής και ακαδημαϊκός. Με μαρτυρίες, αυτοβιογραφικά κείμενα, αποσπάσματα αλληλογραφίας και στίχους συγκροτείται ξανά η εικόνα του ποιητή.

ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΑΝ ΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

Cyril Aydon

Οταν ο μεγάλος Ισαάκ Νεύτωνας έκανε μια ανασκόπηση του έργου της ζωής του, αισθάνθηκε «σαν παιδί που έπαιζε στην ακτή και διασκέδαζε βρίσκοντας κοχύλια και πετραδάκια, ενώ ο ωκεανός της αλήθειας απλωνόταν μπροστά του έτοιμος να τον ανακαλύψει». Επί δύο χιλιάδες χρόνια, επιστήμονες και ερευνητές βάζουν το δικό τους πετραδάκι στις ανακαλύψεις και τις εφευρέσεις που φέρνουν την ανθρωπότητα πάντα ένα βήμα πιο κοντά στη γνώση. Από το ανθρώπινο γονιδίωμα μέχρι το πλήθος των αστεριών στον ουρανό, ο Σίρλ Έιντον [Cyril Aydon] επιλέγει και παρουσιάζει, σε σύντομες και διασκεδαστικές αφηγήσεις, την ιστορία και τα επιτεύγματα των ανθρώπων που έκαναν την περιέργεια… επιστήμη. Μια συλλογή ιστοριών για διακόσιους διάσημους επιστήμονες και τις ανακαλύψεις τους που άλλαξαν τη ζωή μας!

Ο ΣΙΡΙΛ ΕΪΝΤΟΝ είναι πρώην σύμβουλος επιχειρήσεων και σήμερα εργάζεται αποκλειστικά ως συγγραφέας. Το πολύχρονο πάθος του για την ιστορία της επιστήμης γέννησε το πρώτο του βιβλίο, μια βιογραφία του Κάρολου Δαρβίνου που εντυπωσίασε τους κριτικούς. Σήμερα ζει με τη γυναίκα του σ’ ένα χωριό έξω από την Οξφόρδη. Έχει δύο κόρες και τρία εγγονάκια.

Σίριλ Έιντον: Ανακαλύψεις που άλλαξαν τη ζωή μας. Μετάφραση: Ανδρέας Σοκοδήμος. Σειρά: Γενικών Γνώσεων – Επιστήμη για όλους. Εκδόσεις Ψυχογιός. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2008. Σελ.: 400 - Τιμή: 17,70 € - ISBN: 978-960-453-333-6