Tuesday, June 19, 2007

Μαργκερίτ Ντιράς και Παναγιώτης Κονδύλης...



Εκατοντάδες είναι τα βιβλία που κυκλοφορούν και ο φιλαναγνώστης τα "χάνει" και δεν ξέρει προς ποια κατεύθυνση πρέπει να προσανατολίσει τις επιλογές του. Χρειάζεται πολύ ψάξιμο στις προθήκες των βιβλιοπωλείων για να καταλήξει στη σωστή επιλογή του βιβλίου ή των βιβλίων που θα τον συντροφεύσουν την περίοδο του καλοκαιριού στις διακοπές. Και μυθιστορήματα καλά κυκλοφορούν αλλά και άλλου είδους βιβλία τα οποία είναι εξίσου ευχάριστα. Όπως ας πούμε το βιβλίο «Τετράδια του πολέμου και άλλα κείμενα» της Μαργκερίτ Ντιράς (μετάφραση: Τάσος Μπέτζελος. Εκδ. «Μεταίχμιο», σελ. 472, τιμή: 22 ευρώ). Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται κείμενά της γραμμένα ανάμεσα στο 1943 και το 1949, όπου ξεδιπλώνονται η θεματική του έργου της καθώς και η πολιτική της σκέψη, ενώ αποτυπώνονται με μοναδική αμεσότητα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή της, όπως: ο θάνατος του πρώτου της παιδιού, οι δραστηριότητές της κατά την Αντίσταση, ο εκτοπισμός και η επιστροφή του συζύγου της Ρομπέρ Αντέλμ, η γέννηση του γιου της Ζαν, η εφηβεία της στην Ινδοκίνα και η σχέση της με τον πολύ μεγαλύτερο ηλικιακά εραστή της. Ενα μοναδικό αυτοβιογραφικό ντοκουμέντο αλλά και μια πολύτιμη μαρτυρία για τη γέννηση μιας σπουδαίας λογοτεχνικής φωνής.

Άλλο βιβλίο είναι «Το πολιτικό και ο άνθρωπος», το τελευταίο -και ημιτελές, μολονότι δίτομο στην ελληνική έκδοση ("Θεμέλιο")- βιβλίο του φιλοσόφου Παναγιώτη Κονδύλη. Εννιά χρόνια μετά τον ξαφνικό θάνατο του σπουδαίου αυού διανοητή, μας δίνεται η ευκαιρία να επικοινωνήσουμε με η σκέψη ενός Έλληνα που χάθηκε στα πενήντα του χρόνια. Με σχεδόν ολόκληρο το έργο του γραμμένο στα γερμανικά, ο Κονδύλης (1943 - 1998) υπήρξε ένας από τους μεγάλους διανοητές και κοινωνικούς φιλοσόφους της σύγχρονης εποχής. Ο Falk Horst επιμελήθηκε την έκδοση του εννιακοσιοσέλιδου χειρογράφου του πρώτου τόμου και ελπίζει από τα καταλειπόμενα σημειώματα και προσχέδια να δημοσιεύσει δύο ακόμα τόμους. Ο ένας πραγματεύεται την «Κοινωνία ως πολιτικό συλλογικό υποκείμενο», ο άλλος φέρει τον τίτλο «Ταυτότητα, Ισχύς και Πολιτισμός» και εξετάζει τις προϋποθέσεις τους. Στον υπάρχοντα πρώτο τόμο συνομιλητές του είναι κοινωνικοί επιστήμονες και φιλόσοφοι της κοινωνίας, σε κριτική αντιπαράθεση με τους οποίους αναπτύσσει τρία μεγάλα θέματα: Τη δομή της κοινωνικής σχέσης, το θέμα της κατανόησης στις επιστήμες του ανθρώπου και το ζήτημα της ορθολογικότητας. Σχολιάζοντας συγγραφείς από τον Αριστοτέλη, τον Χούσερλ, τον Χάιντεγκερ, τον Μπούμπερ και τον Χάμπερμας μέχρι τους Ντιρκέμ, Ζίμελ, Βέμπερ, Πάρσονς και Λούμαν, ο Κονδύλης διεκδικεί μια συνολική προσέγγιση του ανθρώπου και της κοινωνίας ελεύθερη από προκαταλήψεις, προσδοκίες και ιδεολογικές δεσμεύσεις.

Βρέθηκε η ακριβής ημερομηνία γέννησης του Καζαντζάκη...


Δεν πιστεύω ότι μπορεί ν' αλλάξει σε κάτι η ανακάλυψη της ακριβούς ημερομηνίας γέννησης του Καζαντζάκη! Ό,τι ήταν να μάθουμε το μάθαμε και τίποτε δεν μας εμπόδισε να απολαύσουμε (όταν είμαστε στις ηλικίες με τα μπουρίνια μας...), το απολαύσαμε. Μαζί του οργιστήκαμε, αμφισβητήσαμε, νιώσαμε δυνατοί και κάποιες φορές περήφανοι...
Ωστόσο, δυο ντοκουμέντα -ένα εικόνισμα και μία επιστολή- κλείνουν μάλλον τη συζήτηση για τη χρονολογία γέννησης του μεγάλου Κρητικού. Πρόκειται για το εικόνισμα που χρησιμοποιούσαν οι οικογένειες για να αναγράφουν την ημερομηνία γέννησης των παιδιών και μια ιδιόχειρη επιστολή του ίδιου του Νίκου Καζαντζάκη προς τον ανιψιό του Νίκο Σακλαμπάνη (γιο της αδελφής του Αναστασίας).

Σύμφωνα με τα δύο αυτά ντοκουμέντα ο Καζαντζάκης γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1883 και όχι το 1881 όπως αναφέρεται στο δημοτολόγιο Ηρακλείου.

Αντίγραφο της πίσω πλευράς του εικονίσματος βρίσκεται σήμερα σε ψηφιακή απεικόνιση στο Μουσείο Καζαντζάκη στη Μυρτιά Ηρακλείου. Στο πίσω μέρος του εικονίσματος με τον ανορθόγραφο γραφικό χαρακτήρα που αποδίδεται στη μητέρα του Καζαντζάκη, Μαρία ή Μαργή Χριστοδουλάκη, αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Μιχαήλ Ε. Σακλαμπάνη/ 1883 γενήθικε Νικόλαος/ ημερα Παρσκευή το μήνα Φεβρουαριο/ 18 ώρα το πρωή...»/. Ο Μιχαήλ Εμμ. Σακλαμπάνης ήταν ο σύζυγος της αδελφής του Καζαντζάκη, Αναστασίας.

Monday, June 18, 2007

Ιππότης ο Σαλμάν Ρουσντί!

Πέρσες, Πακιστανοί και άλλοι μουσουλμάνοι κατηγορούν τη Βρετανία ότι προσβάλλει το Ισλάμ μετά τη χρίση του ινδικής καταγωγής συγγραφέα Σαλμάν Ρουσντί [Salman Rushdie] σε ιππότη από τη βασίλισσα Ελισάβετ. Το μυθιστόρημα του Ρουσντί «Οι σατανικοί στίχοι» είχε ωθήσει τον Αγιατολάχ Χομεϊνί να εκδώσει ένταλμα θανάτου για τον «βλάσφημο» συγγραφέα, που τιμάται τώρα για την προσφορά του στη λογοτεχνία. Ο Ρουσντί είναι μία από τις «πιο μισητές φιγούρες στον ισλαμικό κόσμο», δήλωσε εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, περιγράφοντας την απόφαση της βασίλισσας σαν μία πράξη της Βρετανίας εναντίον του Ισλάμ, στο πλαίσιο του «πολεμικού κλίματος» με την Τεχεράνη.
«Το να τιμάς και να πλέκεις το εγκώμιο ενός αποστάτη, μιας μισητής φιγούρας, θα βάλει, το δίχως άλλο, τους Βρετανούς αξιωματούχους σε αντιπαράθεση με τις ισλαμικές κοινωνίες», συμπλήρωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου που έκανε ακόμη λόγο για «οργανωμένη» και «όχι τυχαία» προσβολή των ιερών αξιών του Ισλάμ. Πακιστανοί βουλευτές ζητούν από τους Βρετανούς να αποσύρουν την "τιμή" στον Ρουσντί, γιατί και μόνο το γεγονός ότι ο Ρουσντί χρίσθηκε Ιππότης μπορεί να δικαιολογήσει επιθέσεις αυτοκτονίας: Η βρετανική κυβέρνηση να ζητήσει συγγνώμη και να αποσύρει τον τίτλο του "Sir" από τον Ρουσντί. Τρελά πράγματα. Εδώ ο κόσμος καίγεται κι αυτοί θίγονται επειδή έγινε "Σερ" ο Ρουσντί!
Είναι φανερό ότι η σύγκλιση των πολιτισμών θ' αργήσει πολύ. Δεν είναι δυνατό οι Δυτικοί να είμαστε στο 2007 και οι Μουσουλμάνοι να ζουν στην εποχή του Μωάμεθ. Πού ακούστηκε, οι θρησκευτικές διαφορές να γίνονται αιτίες κι αφορμές για συγκρούσεις, έριδες, σκοτωμούς και κάψιμο βιβλίων όπως φαίνεται και στη φωτογραφία με το κάψιμο των βιβλίων του Ρουσντί! Στο μεσαίωνα μας επαναφέρουν;

19 ποιητές απαγγέλλουν στη Σκόπελο!


Σκόπελος: νήσος μικρά του Αιγαίου πελάγους, βορείως της Ευβοίας και της Σκιάθου, ου μακράν της Θεσσαλικής παραλίας (Ηρόδοτος). Εκεί, λοιπόν, στην πανέμορφη Σκόπελο οργανώθηκε ένα τριήμερο ποίησης από 20 έως και 22 Ιουνίου. Κάτω από τον τίτλο «Θερινό ηλιοστάσιο 2007 - Μέρες ποίησης στη Σκόπελο», 19 ποιητές, όπως οι Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ, Χάρης Βλαβιανός, Μαρία Λαϊνά, Παυλίνα Παμπούδη, Αντώνης Φωστιέρης, Αργύρης Χιόνης και άλλοι από την Ελλάδα και από επτά άλλες χώρες (Βουλγαρία, Λίβανος, Αλβανία, Σερβία, Γερμανία, Ινδία και ΗΠΑ) θα απαγγείλουν ποιήματά τους τη βραδιά του θερινού ηλιοστασίου στο βυζαντινό μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας. Οι «Μέρες ποίησης στη Σκόπελο» οργανώνονται από την πολιτιστική εταιρεία «Διαδρομές», που δημιουργήθηκε από ενεργούς πολίτες του νησιού και έκανε την πρώτη της εμφάνιση στις 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, οπότε οι Σκοπελίτες αγόραζαν το ψωμί τους σε μια σακούλα, στη μια πλευρά της οποίας υπήρχε ένα ποίημα του Εγγονόπουλου και στην άλλη ποιήματα της Τσβετάγιεβα, του Γονατά και της Κυρτσάκη.
Μακάρι να γίνονταν και αλλού τέτοιου είδους και πάθους εκδηλώσεις. Η ελληνική επαρχία υποφέρει από την πίεση της πανίσχυρης τηλεόρασης! Έχω ξαναγράψει ότι δεν φτάνει μόνο η ιδιωτική πρωτοβουλία. Η κεντρική εξουσία να πάρει πρωτοβουλίες. Κάποτε το ΠΑΣΟΚ, υλοποίησε μια καταπληκτική ιδέα του τότε υπουργού Πολιτισμού Θάνου Μικρούτσικου και η Βουλή ψήφισε το Εθνικό Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων. Στη Σκόπελο δημιουργήθηκε το Φωτογραφικό Κέντρο, που πέρασε από πολλούς... σκοπέλους και δεν μπορώ να πω ότι σήμερα λειτουργεί... Θέλω να πω ότι τέτοιοι θεσμοί έπρεπε να στηριχθούν και οι μικρές κοινωνίες της ελληνικής περιφέρειας ν' ανοίξουν τα μάτια τους και να μη παρασύρονται από τις σειρήνες των παρδαλών μπουλουκιών είτε αυτά είναι θεατρικές ομάδες είτε τραγουδιστικές κομπανίες είτε οτιδήποτε άλλο... Καλή είναι η ανάγνωση ποίησης εκεί στη Σκόπελο, αλλά ας γίνει κάτι παρόμοιο π.χ. και στο Βαλτεσινίκο ή στο Γύθειο!

Γιατί η ποίηση…


Όσοι πιστοί της ποίησης και της Πάτρας πρέπει να ετοιμαστείτε για μιαν ακόμη επίσκεψη στην πρωτεύουσα της Αχαΐας. Από τις 28 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου, οργανώνεται το 27ο Συμπόσιο Ποίησης, με θέμα «Γιατί η ποίηση». Δηλαδή η αναγκαιότητα, η σκοπιμότητα, η λειτουργικότητα, η λειτουργία, ή μη, της ποίησης σήμερα, η οντολογική, ανθρωπολογική και πολιτισμική της φύση και η ιστορική της διαδρομή - πτυχές που θα αναπτύξουν ειδικοί ερευνητές και λογοτέχνες, ανάμεσά τους οι Σωκράτης Σκαρτσής, Σάββας Μιχαήλ, Παναγιώτης Νούτσος, Γιώργος Βέλτσος, Γιώργος Κεντρωτής κ.ά. Στο ενδιάμεσο των εισηγήσεων, δόκιμοι και νεότεροι ποιητές θα διαβάζουν ποιήματα. Το συμπόσιο, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει μέρος, στο οποίο δώδεκα κριτικοί θα παρουσιάσουν ισάριθμους ποιητές: Αλέξης Ζήρας - Ζέφη Δαράκη, Δημήτρης Τζουμάκας - Βύρων Λεοντάρης, Γιάννης Ζέρβας - Παυλίνα Παμπούδη κ.ά.

Sunday, June 17, 2007

Βραβείο Impac του Δουβλίνου στον Per Petterson


Ο Per Petterson (γεννημένος το 1952 στο Όσλο), ένας συγγραφέας πολύ λίγο γνωστός έξω από τη Νορβηγία, τιμήθηκε με το βραβείο Impac του Δουβλίνου για το βιβλίο του Out Stealing Horses, εισπράττοντας το συνοδευτικό ποσό των 100.000 ευρώ. Τα μέλη της κριτικής επιτροπής χαρακτήρισαν το βιβλίο σαν μια «οδυνηρή και κινούμενη ιστορία μιας μεταβαλλόμενης προοπτικής στον κόσμο… και της νοσταλγίας για έναν απλούστερο τρόπο της ζωής».
Η μελαγχολική ιστορία, ακολουθεί έναν 67χρονο που αναγκάζεται να θυμηθεί τα τραυματικά γεγονότα της παιδικής ηλικίας του. Ο Petterson είπε ότι ήταν ευτυχής και εξεπλάγη για τη βράβευσή του με το Impac. «Φαίνεται με αυτό το βιβλίο που είμαι το αγόρι με το χρυσό παντελόνι και κάθε φορά που βάζω το χέρι μου στις τσέπες μου παίρνω ένα χρυσό νόμισμα,» είπε. «Είναι τόσο δροσερό».
Ο Petterson σπούδασε βιβλιοθηκονομία. Έχει εργαστεί ως υπάλληλος βιβλιοπωλείων, μεταφραστής και λογοτεχνικός κριτικός πριν γίνει ένας πλήρους απασχόλησης συγγραφέας. Έχει δημοσιεύσει πέντε μυθιστορήματα κι έχει αρκετές ακόμη τιμητικές διακρίσεις για το έργο του. Μεταξύ εκείνων που τον επηρέασαν ο ίδιος αναφέρει τον νομπελίστα Knut Hamsun και τον Raymond Carver.
Η διεθνής αυτή λογοτεχνική διάκριση, το βραβείο IMPAC του Δουβλίνου είναι ένα διεθνές βραβείο που περιλαμβάνει τις βιβλιοθήκες από όλες τις γωνίες της σφαίρας, και είναι ανοικτό στα βιβλία που γράφονται σε οποιαδήποτε γλώσσα. Το βραβείο, είναι μια πρωτοβουλία του δημοτικού Συμβουλίου της Πόλης του Δουβλίνου, και σε συνεργασία με την IMPAC, μια επιχείρηση βελτίωσης της παραγωγικότητας που αναπτύσσει δραστηριότητες σε πάνω από 50 χώρες.

Saturday, June 16, 2007

Το Man Booker στον Chinua Achebe


Αφού ποτέ ένα Νόμπελ δεν δόθηκε σε αφρικανό συγγραφέα, τότε είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το Διεθνές Βραβείο Man Booker απονεμήθηκε στον Νιγηριανό συγγραφέα Chinua Achebe (γεννήθηκε το 1930), ο οποίος θεωρείται ότι είναι «ο πατέρας της σύγχρονης αφρικανικής λογοτεχνίας»!
Η "νίκη" αυτή του Achebe, κάνει μεγαλύτερη αίσθηση αν σκεφτεί κανείς ότι μεταξύ των υποψηφίων για το βραβείο ήσαν ο μεγάλος Μεξικάνος μυθιστοριογράφος Carlos Fuentes (78 ετών), καθώς επίσης και οι Βρετανοί Doris Lessing, Ian McEwan, και Salman Rushdie, ο Ιρλανδός John Banville, οι Αμερικανοί Philip Roth και Don DeLillo, οι Καναδοί Margaret Atwood, Alice Munro και Michael Ondaatje, και ο Ισραηλινός Amos Oz. Το πρώτο βραβείο MBI 2005 είχε δοθεί στον Αλβανό συγγραφέα Ismail Kadare.
Όταν ο Achebe ρωτήθηκε κάποτε, ποιος έχει αφηγηθεί καλύτερα την ιστορία της Αφρικής, απάνησε ότι είναι "εκατοντάδες", αλλά, είπε ότι δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε κι εκείνους που δεν θεωρούνται λογοτέχνες, αναφερόμενος στην "προφορική παράδοση", σ' εκείνους δηλαδή που, αφηγούμενοι ιστορίες, την διατήρησαν στα χωριά, προτού έρθει το χαρτί και το μολύβι με την εισβολή των αποικιοκρατών! [Δες και "Man Booker International judges honour Chinua Achebe", στην εφημερίδα The Guardian, 13/6/2007).
ΕΡΓΑ:

* THINGS FALL APART, 1958
* NO LONGER AT EASE, 1960
* THE SACRIFICAL EGG AND OTHER STORIES, 1962
* ARROW OF GOD, 1964
* A MAN OF THE PEOPLE, 1966
* CHIKE AND THE RIVER, 1966
* BEWARE, SOUL BROTHER, 1971
* GIRLS AT WAR, 1972
* HOW THE LEOPARD GOT HIS CLAWS, 1972
* CHRISTMAS IN BIAFRA AND OTHER POEMS, 1973
* MORNING YET ON CREATION DAY, 1975
* THE DRUM, 1977
* THE FLUTE, 1977
* LITERATURE AND SOCIETY, 1980
* THE TROUBLE WITH NIGERIA, 1983
* THE WORLD OF OGBANJE, 1986
* ANTHILLS OF THE SAVANNA, 1987
* THE UNIVERSITY AND THE LEADERSHIP FACTOR IN NIGERIAN POLITICS, 1988
* HOPES AND IMPEDIMENTS, 1989
* NIGERIAN TOPICS, 1989
* HOME AND EXILE, 2000

Το 1990 ο Achebe μετά από ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα έμεινε παράλυτος από τη μέση και κάτω. Κατάγεται από τη φυλή των Ibo και στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου στη Νιγηρία (1967-70) υπηρέτησε την κυβέρνηση της Μπιάφρας. Τα έργα του αποτυπώνουν την επίδραση των ευρωπαϊκών αξιών στην παραδοσιακή αφρικανική κοινωνία, κι επιπλέον τη βαθιά προσωπική απογοήτευσή του για τις εξελίξεις στη Νιγηρία από τότε που απόκησε την ανεξαρτησία της.