ΜΕΡΕΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗ ΣΚΟΠΕΛΟ

Ένα τριήμερο πολιτισμού, με τίτλο «Θερινό Ηλιοστάσιο 2007 - Μέρες ποίησης στη Σκόπελο» διοργανώνει η μη κερδοσκοπική πολιτιστική εταιρεία «Διαδρομές», στις 20, 21 και 22 Ιουνίου στο νησί των Σποράδων. Έτσι, με τη συμμετοχή Ελλήνων και ξένων ποιητών, οι διοργανωτές στοχεύουν να αναδείξουν τον ρόλο της ποίησης στη σύγχρονη Ευρώπη και να κάνουν μια γόνιμη ανταλλαγή απόψεων με θέμα τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ποίηση και την πνευματική ζωή γενικότερα. Οι Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Χάρης Βλαβιανός, Μιχάλης Γκανάς, Μαρία Λαϊνά, Αντώνης Φωστιέρης, Αργύρης Χιόνης, αλλά και ποιητές από τη Βουλγαρία, τον Λίβανο, την Αλβανία, τη Σερβία, τη Γερμανία και την Ινδία θα συγκεντρωθούν για τρεις μέρες στη Σκόπελο, σε μια διοργάνωση που ευελπιστεί να γίνει μόνιμος θεσμός…

Αυτή είναι η είδηση. Θα μου πείτε τώρα πώς από τη Σκόπελο θα αναδειχτεί ο ρόλος της ποίησης; Αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Εγώ αυτό που ξέρω είναι ότι η Σκόπελος είναι ένα καταπληκτικό νησί και προσφέρεται για διακοπές. Εκεί έχει σπίτι και ο αδερφός μου, δίπλα στη θάλασσα, στο κέντρο του νησιού. Κάποτε η Σκόπελος επελέγη από το υπουργείο Πολιτισμού ως κέντρο Φωτογραφίας, στο πλαίσιο του Εθνικού Πολιτιστικού Δικτύου Πόλεων. Για να μην τα πολυλογώ, το Κέντρο Φωτογραφίας μας τέλειωσε!

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΧΙΛΛΕΑ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ

Ανακοινώθηκαν από το υπουργείο Πολιτισμού τα βραβεία λογοτεχνικής μετάφρασης, που αφορούν τις εκδόσεις του 2005:

- Το βραβείο Μετάφρασης έργου ξένης λογοτεχνίας στην ελληνική γλώσσα κατέκτησε, κατά πλειοψηφία, ο Αχιλλέας Κυριακίδης για τη μετάφραση του στο έργο του Χόρχε Λουί Μπόρχες «Απαντα τα πεζά» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα). Ο Αχιλλέας Κυριακίδης απέσπασε 5 ψήφους έναντι 4 ψήφων που πήρε ο Γιώργος Βάρσος για τη μετάφραση του έργου του Ουόλτερ Πέιτερ «Μάριος ο Επικούρειος, τα αισθήματα και οι ιδέες του» (εκδ. Πατάκης).

- Το βραβείο Μετάφρασης έργου ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένη γλώσσα απονεμήθηκε, κατά πλειοψηφία, στην Paola Maria Minucci για τη μετάφραση του έργου του Οδυσσέα Ελύτη με τίτλο «La material leggera - Pittura e purezza nell’ arte contemporanea» στα ιταλικά (εκδ. Donzelli). Μειοψήφησαν 2 ακόμα έργα σε ιταλική μετάφραση (του Γιάννη Ρίτσου και του Αρη Αλεξάνδρου).

ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑ ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑ ΚΙΤΣΟΠΟΥΛΟΥ...

Στη διάρκεια των νεανικών χρόνων μου η ενασχόληση με τη λογοτεχνία - ιδιαίτερα με την πεζογραφία - σήμαινε να έχεις διαβάσει κυρίως τα έργα της λεγόμενης γενιάς του τριάντα. Συγγραφείς όπως οι Βενέζης, Τερζάκης, Μυριβήλης, Θεοτοκάς, Καραγάτσης, Καστανάκης, Πετσάλης, Κοσμάς Πολίτης κ.ά.

Δεν θα κάνω τον γραμματολόγο ούτε θα κοιτάξω κριτικά τη γενιά εκείνη που όπως ξέρουμε ανδρώθηκε γύρω από ένα περιοδικό (Τα Νέα Γράμματα) και ωρίμασε ανάμεσα στα 1930 και 1940 (βλέπε για όλα αυτά: Η γενιά του τριάντα. Ιδεολογία και μορφή του Mario Vitti). Θέλω να πω ότι κανείς δεν μου επέβαλε ντε και καλά να δεχτώ a priori ως σπουδαίους λογοτέχνες τα ονόματα που προανέφερα. Ήταν βέβαιο ότι οι λογοτέχνες εκείνοι είχαν ενδιαφέροντα κοινωνικά, καλλιτεχνικά, γλωσσικά κ.λπ. που αποτυπώνονταν στα έργα τους. Μας είχαν πείσει ότι οι ήρωες των μυθιστορημάτων τους είχαν λόγο ύπαρξης και δικαιολογούσαν την παρουσία τους μέσα στην αφηγηματική δράση. Και φυσικά φαινόταν ξεκάθαρα και γινόταν αισθητή "μια αλλαγή, μια ρήξη με το παρελθόν" (Vitti), ενώ παράλληλα εμφανίζονταν προβληματισμοί που τεκμηρίωναν τη γέννηση μιας νέας συνείδησης, στηριγμένης σε μορφωτικά εφόδια και σε ψυχική διάθεση διαφορετικά από τα πριν γνωστά... Θεωρούσα ότι η λογοτεχνία είναι μια καταφυγή για να φρεσκάρω τη γλώσσα και να νιώσω μια αγαλλίαση που μου έδινε προοπτική και δύναμη...

Τέλος πάντων, ήρθε κάποια στιγμή που όσοι τουλάχιστον είχαμε ενεργό πολιτική δράση και ο μαρξισμός ως θεωρία αποτελούσε όρο sine qua non, σχεδόν προσπεράσαμε αυτούς τους λογοτέχνες, θεωρώντας τους... ξεπερασμένους! Έπρεπε να έρθει ο κατακλυσμός κυρίως της μεταπολιτευτικής λογοτεχνικής παραγωγής και των χρόνων που ακολούθησαν μέχρι σήμερα για να διαπιστώσουμε ότι εκείνοι οι λογοτέχνες εν πολλοίς ήσαν σπουδαίοι. Χρησιμοποίησαν με τον καλύτερο τρόπο τη γλώσσα. Άλλωστε δεν αναζητούσαμε στα έργα τους μονάχα το μύθο και την εξέλιξή του, αλλά και τις λέξεις, τη γλώσσα!

Κι αν κάνω αυτό το σημείωμα, η αφορμή μου δίνεται με τα έργα κάποιων νέων που βραβεύονται κιόλας και στα οποία απουσιάζουν εντελώς βασικά στοιχεία ενός λογοτεχνήματος. Το ηθικό έρμα, η γλώσσα, η αναζήτηση κάποιας "σταθεράς" στο χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας κ.λπ. Ποιο ρόλο "παίζει" σήμερα στα κείμενα των νέων πεζογράφων η γλώσσα; Η τρικυμία στο μυαλό τους που καθημερινά ανακατεύεται από τους "πυροβολισμούς" της τηλεοπτικής αδηφαγίας, παράγει κάποια έργα τα οποία δεν έχουν σχέση με τη λογοτεχνία. Έχουν κάνει τη γλώσσα ένα κουρέλι και τα κομμάτια του τα απλώνουν στις σελίδες των βιβλίων τους. Το όλο θέμα της λογοτεχνικής έκπληξης περιορίζεται στον "πλαστικό" μύθο που μπερδεύεται μ' έναν παροξυσμό ημιμάθειας και αυθάδειας αλλά και σεξουαλικής υπερδιέγερσης. Και οι κριτικοί με τη μονομανία που τους διακρίνει, προσπερνούν το βασικό στοιχείο της γλώσσας που αποτελεί και τον άξονα ενός λογοτεχνικού κειμένου και ανοίγουν τον στόμα τους, θαυμάζοντας. Δηλαδή, λόγου χάρη, πώς αντιμετωπίζει ο νέος συγγραφέας τα ζητήματα της γλώσσας;

Γνωρίζουμε πολύ καλά τα λιβανιστήρια του ενός προς τον άλλον και καταφεύγουν στην παρουσίαση ξένων λογοτεχνών για να στοιχειοθετήσουν τη σοβαρότητα ή την ενημέρωση που δήθεν έχουν για τα διεθνή πράγματα και να φτιάξουν τους καταλόγους με τα "ευπώλητα" και τα υπό βράβευση βιβλία ή αν θέλετε να "οργανώσουν" το σώμα της λογοτεχνίας της εποχής. Γιατί ο αυριανός γραμματολόγος, ο ιστορικός της λογοτεχνίας, θα πάρει τα γραφτά τους και τα βραβευμένα, αλλά κι εκείνα που έχουν τις περισσότερες δημοσιεύσεις στις εφημερίδες και τα περιοδικά και θα γράψει την "ιστορία"! Αλλά θα γράψει μια ιστορία που δεν θα είναι αληθινή. Διαβάστε, ας πούμε το βιβλίο της νεαράς κ. Κιτσοπούλου (που αποτέλεσε ουσιαστικά και την αφορμή αυτού του σημειώματος), κι ελάτε (με αφορμή αυτό) να ξαναμιλήσουμε...

ΥΓ. Κι όποιος βρει την ευκαιρία ας διαβάσει και μια συνέντευξη της κ. Κιτσοπούλου στον Απόστολο Διαμαντή στο "Ε" (τ. 838) της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας (6.5.2007). Με την κ. Κιτσοπούλου, τέρμα... ΕΠΙΣΗΣ, διαβάστε του Διαμαντή και το "Είμαστε έθνος λογοτεχνικό" (HOMO SAPIENS) στο ίδιο τεύχος του "Ε". Ένα σαρκαστικό κείμενο που αποδιοργανώνει τα επιχειρήματα των σοβαροφανών κριτικών και των λογοτεχνιζόντων ανθρώπων του εποικοδομήματος.

ΤΑ ΨΗΛΑ ΤΑΚΟΥΝΙΑ...

Δεν θα γράψω τώρα για το βιβλίο της αγαπημένης συναδέλφου και φίλης Ιουστίνης Φραγκούλη. Πρώτα θα πάμε ν' ακούσουμε όλα όσα έχουν να πουν η Ιωάννα Κολοβού, ο Βασίλης Ρούβαλης, ο Δημήτρης Κωνσταντάρας, ο Σπύρος Βρεττός, ο Πέτρος Κουναλάκης, τα αποσπάσματα που θα διαβάσει η Μαριτίνα Πάσσαρη, στο βιβλιοπωλείο "Ελευθερουδάκης" (Πανεπιστημίου 17, 6ος όροφος), τη Δευτέρα 7 Μαϊου ε.ε. στις 7 το βραδάκι. Να δούμε και ν' ακούσουμε την Ιουστίνη που πλέον είναι ακριβοθώρητη. Ας όψεται ο Καναδάς!

ΣΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ!

Σήμερα η έναρξη της «30ής Γιορτής Βιβλίου» που θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 14 Μαΐου, στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Τριακόσιοι εκδότες από την Ελλάδα και την Κύπρο, 254 περίπτερα, εκθέσεις, παιδικές εκδηλώσεις και δρώμενα, αλλά και το μεγάλο αφιέρωμα «Μέσα προβολής, προώθησης και διάδοσης του βιβλίου», αποτελούν τους κράχτες για το υποψήφιο αγοραστικό κοινό

Η έκθεση διοργανώνεται από τον Σύλλογο Εκδοτών Βιβλίου Αθηνών και τελεί υπό την αιγίδα του υπουργού Πολιτισμού, σε συνεργασία του Πολιτιστικού Οργανισμού Αθήνας. Την «κορδέλα» των εγκαινίων θα κόψουν ο υπουργός Πολιτισμού και ο δήμαρχος Αθηναίων (πάλι του... "έφεξε" του Κακλαμάνη), ενώ ιδιαίτερη μνεία θα γίνει στους πρωτεργάτες του θεσμού Δ. Παπαδήμα και Γ. Δαρδανό. Να μια ευκαιρία να "χαζέψει" κανείς τα εκατοντάδες βιβλία που κυκλοφορούν, να χορτάσει εξώφυλλα, να δει από κοντά τους συγγραφείς, να κουβεντιάσει -έστω με τους φίλους του- ό,τι σχετίζεται με το βιβλίο στην Ελλάδα κ.λπ. κ.λπ.

ΑΣΧΟΛΙΑΣΤΟ!!!!!!!!!!!!!!

Δείπνο με τους Μπόουλς στο διαμέρισμα της Τζέιν. Η αυθόρμητη στοργή και η αίσθηση της διασκέδασης που μοιράζονται τους κάνει να μοιάζουν μάλλον με αδέλφια παρά με συζύγους. Η οικειότητά τους είναι μάλλον αδελφική, παρά σεξουαλική. Μένουν σε χωριστά διαμερίσματα, ο ένας πάνω από τον άλλο και επικοινωνούν με ένα σπιθαμιαίο μοβ τηλέφωνο που στριγκλίζει. Τζέιν: «Ξεχασιάρη (στριγκλιά) έλα επάνω. Ηρθαν ο Τζον και ο Τζόε. Το δείπνο (στριγκλιά) είναι έτοιμο». Της Τζέιν της αρέσει η μαγειρική. Απόψε μαγείρεψε λαγό σαλμί σε σάλτσα από κόκκινο κρασί, λες και βρισκόμασταν στη Νέα Υόρκη, αν εξαιρέσεις τη Σεριφά (τη Μαροκινή φίλη τής Τζέιν), που φλυαρούσε στα αραβικά με τη χοντρή, όμοια με αντρική φωνή της και γελούσε τρανταχτά με τα ίδια της τα αστεία. Μια παρουσία άγρια και ξένη, που φερόταν σαν να της ανήκε ο χώρος. Η Τζέιν, μια εύθραυστη φιγούρα, σαν ένα ανεκτίμητο βάζο που το πέταξαν στο πάτωμα. Τα κομμάτια του τα κόλλησαν ξανά, τα κόλλησαν όμως άγαρμπα και οι ραγισματιές φαίνονται. Η Σεριφά στεκόταν εκεί, με τα μπράτσα σταυρωμένα, κρατώντας ένα σφυρί στο χέρι...

Και λοιπόν;

Ο ΜΠΕΡΝΧΑΡΝΤ ΣΛΙΝΚ ΤΟΥ «ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΣΤΗ ΧΑΝΝΑ» ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ

Οδύσσεια στη σύγχρονη Ευρώπη. Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ

Συνήθως η γερμανόφωνη λογοτεχνία δεν ξεπερνά τα γεωγραφικά όρια των γερμανόφωνων χωρών, ενώ δεν είναι έκπληξη αν την υποδεχθούν θετικά στην Ολλανδία. Γερμανοί και Ολλανδοί εκδότες έχουν κλείσει μία άτυπη συμφωνία - συνεργασία, καθώς αισθάνονται συγγενείς ως προς τη θεματογραφία. Είναι κάτι που παραδέχθηκε και ο Ολλανδός Χάρις Μούλις που βρέθηκε πριν από λίγους μήνες στην Αθήνα.

Ωστόσο, ο 63χρονος Μπέρνχαρντ Σλινκ (γενν. 6 Ιουλίου 1944), συγγραφέας, καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και δικαστής, κατάφερε το αδύνατον: είναι ο πρώτος Γερμανός συγγραφέας που ανέβηκε στο Νο1 του καταλόγου μπεστ σέλερ των «Νιου Γιορκ Τάιμς» με το τέταρτο μυθιστόρημά του «Διαβάζοντας στη Χάννα» (1995). Να θυμίσουμε ότι μεταφράστηκε μάλιστα σε τριάντα εννέα γλώσσες.

Στο τελευταίο του μυθιστόρημα «Ο γυρισμός» (μτφρ.: Ιάκωβος Κοπερτί, «Κριτική»), που κυκλοφόρησε πέρσι στα γερμανικά και αυτές τις μέρες κρατάμε στα χέρια μας την ελληνική του έκδοση, διαχειρίζεται την έννοια της Οδύσσειας. Τον Νοέμβριο του 1998 που είχε έρθει στην Αθήνα, όταν τον είχαμε ρωτήσει αν πιστεύει ότι τα βιβλία του ανακαλούν την καφκική ατμόσφαιρα, μας είχε απαντήσει: «Όχι. Ξέρετε, με ενδιαφέρουν κι άλλα θέματα. Η Οδύσσεια, παραδείγματος χάριν, με την έννοια ενός ταξιδιού: δηλαδή, οι συμβολισμοί που εμπεριέχουν η αναχώρηση και επιστροφή. 'Η, καλύτερα αν θέλετε, ο νόστος».

Ο Μπέρνχαρντ Σλινκ παίρνει την αφορμή για το νέο του μυθιστόρημα από τον γυρισμό των Γερμανών στρατιωτών στην πατρίδα τους, μετά την πτώση του ρωσικού μετώπου. Έγραψε ο κριτικός Αλεξάντερ Γκλαντζ στη γερμανική εφημερίδα «Χανόβερσερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ»: «Ο μύθος της Οδύσσειας, ένα αρχέτυπο του νόστου όλων των εποχών, μεταφέρεται στη σύγχρονη Ιστορία της Ευρώπης, όπου το καλό και το κακό, το δίκαιο και το άδικο χαράζουν τις μοίρες των ανθρώπων»... (η συνέχεια στην Ελευθεροτυπία, 30/04/2007).