Ενα νησί για τον Παπαδιαμάντη

Ο Νίκος Δ. Τριανταφυλλόπουλος εξέδωσε δύο βιβλία σχετικά με τον μεγάλο Σκιαθίτη
Του Σπυρου Γιανναρα, Η Καθημερινή, 14/1/2012
Ο εμβριθής φιλόλογος και επιμελητής των «Απάντων» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη Νίκος Δ. Τριανταφυλλόπουλος μιλάει στην «Κ» με αφορμή την κυκλοφορία δύο βιβλίων για τον Παπαδιαμάντη από τις εκδόσεις «Ικαρος» και την αγόρευσή του τον περασμένο Δεκέμβριο σε επίτιμο διδάκτορα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Ακάματος μελετητής

Η δύσκολη περασμένη χρονιά έκλεισε με ευτυχέστατο τρόπο για τον επί τριακονταπενταετία ακάματο μελετητή του παπαδιαμαντικού έργου Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλο.

Ο «πατριάρχης των παπαδιαμαντικών σπουδών», σύμφωνα με το ψήφισμα του Αριστοτελείου, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει αφιερωθεί, (συνεπικουρούμενος από την κόρη του Λαμπρινή), στον εντοπισμό και στην έκδοση των παπαδιαμαντικών μεταφράσεων, εξέδωσε στον «Ικαρο» δύο περίκομψα βιβλία. Το μικρό τομίδιο, «Ενα νησί»,  όπου συγκέντρωσε τέσσερα δικά του κείμενα τα οποία αναφέρονται αμέσως ή εμμέσως στον μεγάλο Σκιαθίτη, και μια ανθολογία όλων των κειμένων του κριτικού λογοτεχνίας Ζήσιμου Λορεντζάτου για τον Παπαδιαμάντη. Στο πρώτο βιβλίο, αναδεικνύει την ενότητα του παπαδιαμαντικού (λογοτεχνικού και μεταφραστικού) έργου, καταδεικνύει τις εκλεκτικές συγγένειες του πρόωρα χαμένου συγγραφέα Χρήστου Βακαλόπουλου με τον Παπαδιαμάντη (τον οποίο χαρακτηρίζει λογοτεχνικό του «δισέγγονο»), ενώ γράφει ‡ la maniere de, ένα βακαλοπουλικής κι ένα παπαδιαμαντικής τεχνοτροπίας αφήγημα.

• - Θεωρείτε ότι η φιλολογική μελέτη του Παπαδιαμάντη έχει κάποιο όριο ή είναι ανεξάντλητη;

- Ο Παπαδιαμάντης, ως πεζογράφος και μεταφραστής, εκτός από τα αναμφισβήτητα πρωτεία του κατ' άμφω, είναι ασύγκριτος ως προς τον όγκο του έργου του με τον Θουκυδίδη λ. χ., ή τους αρχαίους Λυρικούς, οι οποίοι εξακολουθούν ν' απασχολούν τους φιλολόγους. Συνεπώς, η φιλολογική με τη στενή και την ευρεία έννοια ενασχόληση με τα γραφτά του μόλις έχει αρχίσει. Η κέλευθος που ανοίγεται μπροστά στους φιλοπαπαδιαμαντικούς φιλολόγους είναι ευρύτατη και μακρότατη. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται από το φετινό Γ΄ Διεθνές Συνέδριο για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Ελλοχεύει πάντως ο κίνδυνος να αδολεσχούμε όχι για χάρη του παπαδιαμαντικού έργου, αλλά του curriculum vitae του ατομικού μας φακέλου.

Η αρχή της ανθολόγησης

• - Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος δεν ασχολήθηκε επισταμένως με τον συγγραφέα της «Φόνισσας». Τι σας παρακίνησε να ανθολογήσετε τα κείμενά του για τον Παπαδιαμάντη; Τόσο καταλυτική θεωρείτε την επίδρασή του στην καθιέρωση του έργου του;

- Ο Ζ. Λορεντζάτος πράγματι δεν έγραψε τόσες σελίδες για τον Παπαδιαμάντη όσες για τον Σολωμό, μολονότι τους θεωρούσε ισότιμους και ισόκυρους. Αν όμως λογαριάσουμε τι έλξη ασκούσε η ποίηση στην ιδιοσυγκρασία του, οι σελίδες του για τον Παπαδιαμάντη δεν φαίνονται πια λίγες. Και φυσικά δεν είναι ασήμαντες. Θα μπορούσε φυσικά να έχει γράψει πενταπλάσιες, αλλά ξέρουμε ότι εγκρατευτόταν τρομερά. (Το ρήμα που χρησιμοποιώ μου θυμίζει τον κοινό χαρακτηρισμό του για τον Παπαδιαμάντη και τον Σολωμό: «Εγκρατευτές της γλώσσας»!)

Συνάχθηκαν, λοιπόν, οι μικρές και μεγάλες παπαδιαμαντικές ψηφίδες του Λορεντζάτου στο βιβλίο που εξέδωσε ο «Ικαρος», κι ελπίζω ότι έχουμε πια ένα καθαρό ψηφιδωτό. Θα χαιρόμουν πολύ αν διάβαζαν αρκετοί σχολικοί φιλόλογοι αυτή τη μικρή συναγωγή. Αν, τώρα, τα κείμενα που περιέχει είχαν επίδραση καταλυτική στους αναγνώστες, δεν το ξέρω. Βεβαιώνω απλώς ότι εμένα μ' έσπρωξαν κάποτε και με συνοδεύουν πάντοτε στη μεγαλύτερη περιπέτεια της ζωής μου.

• - Τι εννοείτε όταν αποκαλείτε τον Χρήστο Βακαλόπουλο «δισέγγονο του Παπαδιαμάντη»; Υπάρχουν κι άλλοι σημαντικοί επίγονοί του στη νεοελληνική λογοτεχνία κι αν όχι, σε τι οφείλεται αυτή η έλλειψη;

- Ο Χρήστος Βακαλόπουλος πέρασε από τα Καυδιανά δίκρανα ώσπου να δει τι νόημα έχει ένα ξωκκλήσι στη άκρη του γκρεμού. Από εκείνα τα νησιώτικα ξωκκλήσια του Παπαδιαμάντη. Αφού, λοιπόν, αφηγήθηκε την πάλη με τον αντίδικο, που επιστρατεύει τη σοφιστεία είκοσι αιώνων και φρυάζει με τη σκέψη ότι θα μπεις ν' ανάψεις ένα κερί, δεν αποκτάει αυτοδικαίως το δικαίωμα της συγγένειας με τον Παπαδιαμάντη που αντιμετώπισε τους ίδιους ακριβώς μυκτηρισμούς;

Αλλοι επίγονοι του Παπαδιαμάντη; Ο Πεντζίκης, βέβαια! Ας αρκεστούμε σε αυτούς τους δύο κεκοιμημένους τώρα - που ασφαλώς δεν είναι λίγοι.

Μετάφραση ή όχι;

• - Τι θα απαντούσατε στους δασκάλους που διατείνονται μετ' επιτάσεως ότι δίχως νεοελληνικές μεταφράσεις, τα παιδιά δεν πρόκειται να διαβάσουν το έργο του Παπαδιαμάντη;

- Μολονότι προικισμένοι δάσκαλοι κατάφεραν θαύματα διαβάζοντας Παπαδιαμάντη από το πρωτότυπο σε δημοτικά, υπάρχει ένα πρόβλημα. Πιστεύω ότι η Καίτη Χιωτέλλη έδειξε τον σωστό δρόμο: μεταγλώττιση, που δεν απέχει πολύ από το παπαδιαμαντικό κείμενο, στη δεξιά σελίδα, και στην αριστερή ο Παπαδιαμάντης ατόφιος - για το Δημοτικό. Για το Γυμνάσιο και το Λύκειο ότι πρότεινε στο φετινό συνέδριο ο Σταύρος Ζουμπουλάκης. (Την διδασκαλία του Παπαδιαμάντη στο πρωτότυπο, συνοδεία υποσέλιδων αναλυτικών σχολίων και γλωσσάριου). Ο μεγάλος κόμπος είναι ποιοι θα κάμουν τις μεταγλωττίσεις. Αν διεκδικήσουν μεταγλωττιστικές δάφνες, η υπόθεση είναι χαμένη.

Ο «Οδυσσέας» του Τζέιμς Τζόις (και ο Λεοπόλδος Μπλουμ) γίνονται 90 ετών

[Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, 14/1/2012]. Ηταν 2 Φεβρουαρίου του 1922, όταν κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Shakespeare and Company ένα βιβλίο που καθόρισε τη λογοτεχνία του 20ού αιώνα, τη μορφή και τη δομή του μυθιστορήματος: ο «Οδυσσέας» του Τζέιμς Τζόις, ο οποίος συμπτωματικά εκείνη την ημέρα γιόρταζε τα 40 του χρόνια. Δεν είναι η μόνη ημερομηνία που συνδέει την προσωπική ζωή του συγγραφέα με ημερομηνίες–ορόσημα του Οδυσσέα. Οπως η Bloomsday, η 16η Ιουνίου του 1904, κατά την οποία παρακολουθούμε στις σελίδες του «Οδυσσέα» τη ζωή του κεντρικού ήρωα του βιβλίου, του Λεοπόλδου Μπλουμ. Ακριβώς την ίδια μέρα ο Τζόις γνώρισε τη μετέπειτα σύζυγό του, τη Νόρα Μπάρνακλ.

Η ιστορία του μυθιστορήματος είναι αρκετά σύνθετη. Ο Τζόις άρχισε να γράφει τον «Οδυσσέα» γύρω στο 1914. Το μυθιστόρημα αρχικά δημοσιεύτηκε σε συνέχειες (από τον Μάρτιο του 1918 ώς τον Δεκέμβριο του 1920) στο περιοδικό The Little Revue, συνδιευθυντής της οποίας ήταν ο Εζρα Πάουντ, στενός φίλος και θαυμαστής του Τζόις. Ομως, λόγω της τολμηρής γλώσσας του και της ασυνήθιστης δομής του, κανείς εκδότης δεν αναλάμβανε την έκδοσή του. Το τόλμησε η οξυδερκής Σύλβια Μπιτς και από τότε οι αναγνώστες μπορούν να διαβάζουν τα δεκαοκτώ κεφάλαια του βιβλίου (δομή που παραπέμπει στην «Οδύσσεια» του Ομήρου) και τη ζωή του μεσήλικου κύριου Μπλουμ, αλλά και του νεαρού Στήβεν Ντένταλους, οι οποίοι ανασυνθέτουν και επανεξετάζουν μέσα στους συλλογισμούς τους όλα τα προβλήματα που θίγει ο Ομηρος.

Ο σύγχρονος αναγνώστης παρακολουθεί τις διαφορές και τις ομοιότητες του μύθου, τις ανατροπές του και συγκρίνει τον σύγχρονο κόσμο με τον κλασικό, αναζητώντας τις ηθικές και τις πνευματικές αξίες της σύγχρονης ζωής.

Είκοσι δύο χρόνια πριν, το 1990, ο «Οδυσσέας» μεταφράστηκε στα ελληνικά για πρώτη φορά (από τον Σωκράτη Καψάσκη) και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος. Τις προηγούμενες μέρες, οι εκδόσεις Κέδρος κυκλοφόρησαν μια νέα επετειακή έκδοση του «Οδυσσέα», με σκληρό εξώφυλλο, πάντα σε μετάφραση Σωκράτη Καψάσκη.

Ισως ειδικά αυτήν την εποχή να είναι ευκαιρία να διαβάσουμε ένα έργο που έφερε επανάσταση στην τεχνική της αφήγησης, αλλά και να κάνουμε, ως αναγνώστες του 21ου αιώνα, τη σύγκριση ανάμεσα στις αξίες του κλασικού κόσμου με τον σημερινό, όπως έκαναν ο Λεοπόλδος Μπλουμ και ο Στήβεν Ντένταλους.

Οι «Εαυτούληδες» του Σκαρίμπα σε μελωδία Διονύση Τσακνή στο Μέγαρο Μουσικής

Μια μουσική παράσταση εμπνευσμένη από την ποιητική συλλογή του Γιάννη Σκαρίμπα, «Εαυτούληδες» παρουσιάζει ο Διονύσης Τσακνής στις 16 Ιανουαρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Το έργο του πρωτοπόρου Χαλκιδαίου ποιητή και λογοτέχνη Γιάννη Σκαρίμπα (1893-1984) σημαδεύτηκε από την έντονη αντιδικία του με τις καθιερωμένες αξίες της ζωής και του αστικού πολιτισμού. Η απροσδόκητη, ανατρεπτική και εντελώς προσωπική ποίησή του αποτέλεσε πρόσφατα πηγή έμπνευσης για τον συνθέτη και ερμηνευτή Διονύση Τσακνή ο οποίος μελοποίησε δώδεκα ποιήματά του, προερχόμενα από τη μία εκ των τριών συλλογών του με τίτλο «Εαυτούληδες» (1950).

Οι συνθέσεις αυτές γίνονται το αντικείμενο της μουσικο-θεατρικής παράστασης που θα παρουσιαστεί στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» με τη σύμπραξη του Διονύση Τσακνή και σπουδαίων καλλιτεχνών όπως: Γιώργος Μεράντζας (ερμηνευτής), Γεράσιμος Σκιαδαρέσης (ηθοποιός, εμφανίζεται στο ρόλο του Γιάννη Σκαρίμπα, σε κείμενα που επιμελήθηκε ο Γιώργος Τσακνής), χορωδοί (ηθοποιοί-τραγουδιστές) Αποστόλης, Γιώργος και Ειρήνη Ψυχράμη, Ελένη Καρακάση, Ελένη Ουζουνίδου και Κωνσταντίνος Σαραντόπουλος, μουσικοί, Δημήτρης Μπαρμπαγάλας (κιθάρες) και Θωμάς Κωνσταντίνου (τσουμπούς, τζουράς, λαγούτο) και μέλη της Ορχήστρας Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ (υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Πυλαρινού).

Στην παράσταση θα ακουστούν τα τραγούδια «Εαυτούληδες», «Τρελός», «Τα ρομπότ», «Ο Σταθμάρχης», «Ο Καμπούρης», «Το εισιτήριο», «Το πορτραίτο της Ελίζε Μαίηλυ», «Το πλοίο (Ο τιτανικός)», «Το φιδάκι», «Χορός Συρτός», «Το βαλς χωρίς ντάμα» όπως και το «Ουλαλούμ» (που ο Τσακνής είχε μελοποιήσει νωρίτερα για τις ανάγκες του δίσκου του «Τι γυρεύεις στον ύπνο μου, πατέρα» του 2007).

Η παράσταση χωρισμένη σε δύο μέρη, διανθίζεται και από μελοποιήσεις στίχων των Τάσου Λειβαδίτη, Κώστα Τριπολίτη και Μάνου Ελευθερίου.

Η παράσταση «Εαυτούληδες» εντάσσεται στο πλαίσιο της Σειράς Ελληνικό Τραγούδι.

Τιμές εισιτηρίων: 14, 25, 35 και 50 ευρώ (Διακεκριμένη Ζώνη)

Ειδικές Τιμές:  7,50 ευρώ (Φοιτητές, νέοι, άνεργοι, ΑΜΕΑ) και 9,50 ευρώ (65+, πολύτεκνοι)

Λίγη ώρα νωρίτερα (στις 6 μ.μ., στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος») και στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus, θα προηγηθεί συμπόσιο για τον ποιητή με τίτλο «Η ποίηση του Σκαρίμπα σήμερα» με τη συμμετοχή των: Κατερίνας Κωστίου (Επίκουρης Καθηγήτριας Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών), Σάββα Παύλου (συγγραφέα), Δημήτρη Κοσμόπουλου (ποιητή, δοκιμιογράφου), Γιώργου Παγανού (δοκιμιογράφου, κριτικού) και Συμεών Σταμπουλού (φιλολόγου, νεοελληνιστή).

Ενας πρώιμος Οσκαρ Ουάιλντ

Του Σπυρου Γιανναρα, Η Καθημερινή, 6/1/2012

Οσκαρ Ουάιλντ «Βέρα η μηδενίστρια». Μετάφραση, εισαγωγή, σχόλια: Κωνσταντίνος Πουλής. Εκδόσεις Κουκκίδα, σελ. 172

Είναι τουλάχιστον αξιοπερίεργο πώς, ενώ οι μεταφράσεις των έργων του Ουάιλντ στα ελληνικά αφθονούν, δύσκολα θα βρει κανείς στιβαρό δοκίμιο για τον δημοφιλή δανδή γραμμένο στη γλώσσα μας. Αυτό που προσελκύει τους εκδότες δεν είναι η αξία του λογοτεχνικού έργου, αλλά απλώς και μόνον η απουσία συγγραφικών δικαιωμάτων. Γι’ αυτό και συχνά τα έργα σπουδαίων Ελληνων και ξένων συγγραφέων πορεύονται ξυλάρμενα, παρατημένα στην τύχη τους σαν μπουκάλια στη θάλασσα, χωρίς την υποστήριξη ενός ελάχιστου έστω δοκιμιακού corpus.

Μετά την έκδοση της περίφημης βιογραφίας του Ουάιλντ από τον Ρίτσαρντ Ελλμαν (εκδ. Πατάκης) η ερευνητική εργασία του θεατρικού συγγραφέα και κριτικού Κωνσταντίνου Πουλή που συνοδεύει την πρώτη μετάφραση (από τον ίδιο) στα ελληνικά του πρώιμου θεατρικού του Ουάιλντ «Βέρα η μηδενίστρια» (εκδ. Κουκκίδα), αποτελεί μάλλον το πρώτο σοβαρό επιστημονικό κείμενο που προσεγγίζει το έργο του Αγγλου λογοτέχνη. Τα εισαγωγικά κείμενα του Πουλή συμπληρώνουν το ελλιπές πορτρέτο ενός δανδή εστέτ, αποκαλύπτοντας μια θεμελιώδη πτυχή του ανδρός, τον πολιτικό, και δη τον αναρχικό Οσκαρ Ουάιλντ. Το εξαιρετικά επίκαιρο αυτό θεατρικό έργο, γραμμένο το 1880, ανασκαλεύει το ακανθώδες ζήτημα της πολιτικής βίας προαναγγέλλοντας τον ύστερο Ουάιλντ του «De Profundis» και της «Μπαλάντας της φυλακής του Ρέντιγκ». Προαναγγέλλει επίσης τα θεατρικά «Οι δίκαιοι» του Αλμπέρ Καμύ, «Τα λερωμένα χέρια» του Σαρτρ και το μυθιστόρημα «Οι κατακτητές», όπου ο Μαλρό καταδεικνύει τη νομοτελειακά προδιαγεγραμμένη αποτυχία κάθε επανάστασης, η οποία μεταμορφώνεται με τη σειρά της σε εξουσία.

Η μηδενίστρια Βέρα Ζάσουλιτς, η οποία αθωώθηκε σε μια πολύκροτη δίκη επειδή πυροβόλησε τον βάναυσο αστυνομικό διοικητή της Μόσχας Φ. Τρέποφ, αποτέλεσε δεδηλωμένη πηγή έμπνευσης και για την Ντόρα Ντουλέμποφ των «Δικαίων» του Καμύ. Η απόπειρα της Ζάσουλιτς ήταν το έναυσμα του κύματος τρομοκρατικών επιθέσεων των Ρώσων μηδενιστών, που οδήγησε στη δολοφονία του τσάρου Αλέξανδρου Β΄.

Ο Ουάιλντ επισημαίνει απανθρωπία ενός επαναστατικού σκοπού που αυτοαναιρείται καθώς τοποθετείται ψηλότερα κι από την αγάπη, δίνοντας μια έντονη ρομαντική τροπή στο έργο του, την οποία συναντάμε υποτονικότερη και στους δύο Γάλλους.

Στη «Βέρα» θέτει το ζήτημα της εξάλειψης της ανθρώπινης υπόστασης από την επαναστατική ομάδα, της αυταρχικότητας των επαναστατών, (προαναγγέλλοντας τα φρικώδη σταλινικά στρατόπεδα της Σιβηρίας), και της αναγκαιότητας της αυταπάρνησης και της θυσίας που ξαναβρίσκουμε στους Σαρτρ και Καμύ. Ο Καμύ έθεσε επιτακτικά το ζήτημα της επιβολής ορίων στην βία, και ο Σαρτρ με τη σειρά του στάθηκε στο αμφιλεγόμενο ζήτημα του σκοπού που αγιάζει τα μέσα, επισημαίνοντας ότι η πολιτική δεν γίνεται με «καθαρά χέρια».

Ο Ουάιλντ, όμως, υπήρξε ο πρώτος που αναγνώρισε το αίτημα ελευθερίας και δικαιοσύνης των μηδενιστών, θέτοντας παράλληλα το θέμα της αναγκαίας αυτοθυσίας ως μοναδικού αντισταθμίσματος στην ωμή βία.

Ο Καβάφης μελοποιημένος σε πρόγραμμα που περιοδεύσει σε ΗΠΑ και Ευρώπη

Ένα πρωτότυπο πρόγραμμα μελοποιημένης -από διάφορους συνθέτες, Έλληνες και ξένους- ποίησης του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη, που θα παρουσιαστεί σε πανεπιστημιακούς χώρους, αρχικά στις ΗΠΑ και στη συνέχεια στην Ευρώπη, ετοίμασαν τρεις καταξιωμένοι Έλληνες της Διασποράς, πραγματοποιώντας το προηγούμενο δεκαήμερο εντατικές πρόβες στη Βιέννη. Η ιδέα για το εγχείρημα αυτό γεννήθηκε πριν από έναν ακριβώς χρόνο στη Βιέννη, έπειτα από μια «Λογοτεχνική-μουσική βραδιά», αφιερωμένη στη μελοποιημένη ποίηση και το σχετικά άγνωστο πεζό έργο του Καβάφη, από τρεις των συντελεστών της, τον καθηγητή του αμερικανικού Πανεπιστημίου Μίτσιγκαν και υπεύθυνο της Έδρας Καβάφη για Νεοελληνικές Σπουδές, Βασίλειο Λαμπρόπουλο, τη γνωστή μεσόφωνο Αλεξάνδρα Γκράβα και τον ανερχόμενο νεαρό πιανίστα Παντελή Πολυχρονίδη.
Η πρεμιέρα του προγράμματος, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ωνάσειο Ίδρυμα Νέας Υόρκης, θα γίνει στις 16 Απριλίου στο Πανεπιστήμιο Μίτσιγκαν και στη συνέχεια θα παρουσιαστεί σε άλλα πέντε αμερικανικά πανεπιστήμια τα οποία έχουν προγράμματα Νεοελληνικών Σπουδών ή μουσικές σχολές που δείχνουν ενδιαφέρον για τον Καβάφη, και αυτά είναι τα πανεπιστήμια Ινδιάνα, Κολούμπια, Αιέβα, Γέιλ και Μπρόου.
Το εγχείρημα θεωρείται μοναδικό, καθώς πέρα από την ερμηνεία, συνολικά δεκαεπτά τραγουδιών σε ποίηση Καβάφη (που επιλέχτηκαν από 50 μελοποιήσεις Ελλήνων και ξένων) από την Αλεξάνδρα Γκράβα, με συνοδεία στο πιάνο του Παντελή Πολυχρονίδη, περιλαμβάνει παρέμβαση-σχολιασμό από τον επίσης παρόντα στη σκηνή, καθηγητή Βασίλειο Λαμπρόπουλο, για στοχασμό πάνω στην «περίεργη τριβή του καβαφικού στίχου με τις διάφορες διαφορετικές μελοποιήσεις».
Σύμφωνα με τους συντελεστές του προγράμματος, διαφορετικοί συνθέτες που περιλαμβάνονται σε αυτό, χρησιμοποίησαν διαφορετικά ιδιώματα για να μελοποιήσουν τον Καβάφη, όπως οι Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Χατζηδάκις, Δημήτρης Μητρόπουλος, αλλά και πολύ σπουδαίοι Αμερικανοί, όπως ο Ντέιβιντ Κόπερ, αλλά και νέοι σύγχρονοι Έλληνες συνθέτες της Διασποράς, όπως η Καλλιόπη Τσουπάκη, ο Δημοσθένης Στεφανίδης, ο Κώστας Ρικλίδης.
Το πρόγραμμα, που μετά τις ΗΠΑ αναμένεται να παρουσιαστεί στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής περιοδείας σε Βιέννη, Παρίσι, Βερολίνο, Λονδίνο και άλλες πόλεις, με κατάληξη στη Στέγη Γραμμάτων του Ιδρύματος Ωνάση στην Αθήνα, ετοιμάστηκε ενόψει και των δύο μεγάλων επετείων για τον Καβάφη μέσα στο 2013, δηλαδή των 150 χρόνων από τη γέννησή του και των 80 χρόνων από το θάνατό του.
Ο καθηγητής Βασίλης Λαμπρόπουλος αναφέρει σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ στη Βιέννη, πως πρόκειται για μακροπρόθεσμη επένδυση που μπορεί να έχει μεγαλύτερη εξέλιξη στο μέλλον, στο πλαίσιο νεοελληνικών προγραμμάτων στις διάφορες έδρες τους στην Ευρώπη, όπως σε Λονδίνο, Οξφόρδη, Κέιμπριτζ και Βιέννη.
Ο ίδιος γενικά θεωρεί πως σε μια εποχή που η κάλυψη της Ελλάδας από τα διεθνή ΜΜΕ είναι από επιφυλακτική μέχρι αρνητική και όλο αυτό το κεφάλαιο που διέθετε στο εξωτερικό εξανεμίζεται, οι πολιτιστικές πρωτοβουλίες της ελληνικής Διασποράς ανά τον κόσμο, είναι μια ελπίδα να διασωθεί το ελληνικό όνομα και να συνεχίσει ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός να υπάρχει εκεί.
Αυτό, όπως πιστεύει, μπορεί να γίνει μέσα από νεοελληνικά προγράμματα, μέσα από ομογενειακούς φορείς, μέσα από μουσεία, όπως το Ελληνικό Μουσείο Σικάγου και γενικά μέσα από εκδηλώσεις, πάντα με έμφαση, κατά προτίμηση, όχι στους αρχαίους αλλά σε νεότερα και σύγχρονα ονόματα. Αυτή την πολιτιστική πολιτική στο εξωτερικό μπορούν, όπως τονίζει, να ασκήσουν με δικά τους μέσα οι Έλληνες της Διασποράς, και ο καλύτερος τρόπος για να ακουστεί με θετικό τρόπο η Ελλάδα αυτή τη στιγμή είναι να αποδείξουν πως αυτή συνεχίζει να παράγει πολιτισμό.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ

Ο Εμετ Μπένετ -ο πατέρας της Μυκηναϊκής επιγραφικής- απεβίωσε σε ηλικία 93 ετών

Σε ηλικία 93 ετών πέθανε στο Μάντισον των Ηνωμένων Πολιτειών ο Εμετ Μπένετ, ο οποίος θεωρήθηκε ο πατέρας της Μυκηναϊκής επιγραφικής, αφού ο ρόλος του στην αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β' υπήρξε καταλυτικός. Στη μονογραφία του «Οι πινακίδες της Πύλου» (1951) ο Μπένετ δημοσίευσε τον πρώτο οριστικό κατάλογο των συμβόλων της Γραμμικής Β κι αυτό αποτέλεσε το πρώτο βήμα για την ανάγνωση κάθε άγνωστης επιγραφής. Δουλεύοντας αρχικά με την Αλις Κόμπερ, η οποία θεωρούνταν ως το θάνατό της το 1950 η διασημότερη επιγραφικός, ο Μπένετ αφιέρωσε τον περισσότερο χρόνο του στην δεκαετία του ΄40 προκειμένου να δημιουργήσει έναν κατάλογο με 80 περίπου χαρακτήρες. Καθένας από αυτούς αντιστοιχούσε σε μία συλλαβή μιας άγνωστης ακόμη γλώσσας.

Η ανάγνωση των πινακίδων της Γραμμικής Β ήρθε ένα χρόνο αργότερα από τον νεαρό τότε _1952 _ αρχιτέκτονα Μάκλ Βέντρις (πέθανε σε δυστύχημα το 1956), αυτός όμως βασίστηκε σ΄ αυτόν τον κατάλογο που συνέθεσε ο Μπένετ. Ετσι χάρη στον Μπένετ, την Κόμπερ και τον Βέντρις η Γραμμική Β θεωρείται τώρα η πρωιμότερη αναγνώσιμη γραφή στην Ευρώπη.

Ο Εμετ Λέσλι Μπένετ ο Νεώτερος γεννήθηκε στην Μινεάπολη το 1918 και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι με καθηγητή τον διαπρεπή αρχαιολόγο Κάρλ Μπλέγκεν, ο οποίος είχε πραγματοποιήσει ανασκαφές στην Πύλο φέρνοντας στο φως τα ανάκτορα του Νέστορα. Κατά τη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου εργάσθηκε ως αποκρυπτογράφος βοηθώντας στην αποκρυπτογράφηση των ιαπωνικών μηνυμάτων. Και παρ΄ ότι δεν γνώριζε γιαπωνέζικα, όταν του έδιναν κωδικοποιημένα κείμενα, αυτό που έκανε ήταν να αναζητεί διάφορα μοτίβα μέσα σ΄αυτά ώστε να καταλήξει στην αποκωδικοποίησή τους. Ο Μπένετ δίδαξε ως καθηγητής στο Γέιλ και στο Πανεπιστήμιο του Τέξας αλλά περισσότερο κοντά ήταν πάντα με το Πανεπιστήμιο του Ουινσκόνσιν όπου δίδαξε από το 1959 ως το 1988.

Ελληνική ποίηση στις βιβλιοπροτάσεις των «Times»... Επιλογή ποιημάτων του Νάσου Βαγενά προτείνει το βρετανικό έντυπο

Στις χριστουγεννιάτικες βιβλιοπροτάσεις των βρετανικών «Times», πριν από λίγες ημέρες, η κριτικός Τζόζεφιν Μπάλμερ συμπεριέλαβε στις ποιητικές συλλογές που πρότεινε στους αναγνώστες του είδους -με την εκτίμηση «η ποίηση είναι ζωντανή και σπαρταράει»- και μία ελληνική συλλογή. Ο λόγος για τη συλλογή «Τhe Perfect Order» (Anvil Press, 2010) του ποιητή, νεοελληνιστή και κριτικού της λογοτεχνίας Νάσου Βαγενά (φωτογραφία). Η συλλογή αποτελεί επιλογή από ποιήματα του Βαγενά γραμμένα στο διάστημα 1974-2010 και μεταφρασμένα στα αγγλικά από μια δωδεκάδα έγκριτους μεταφραστές και νεοελληνιστές, ανάμεσα στους οποίους ο Κίμων Φράιαρ, ο Ρόντρικ Μπίτον, ο Ιωάννης Τσιώλης, ο Τζον Κ. Ντέιβις, ο Ρόμπερτ Κριστκ.ά. Τον τόμο επιμελήθηκαν ο βρετανός ποιητής Ρίτσαρντ Μπέρενγκαρτεν (γνωστός και ως Ρίτσαρντ Μπερνς), ιδρυτής το 1975 του Φεστιβάλ Ποίησης του Κέιμπριτζ, και ο έλληνας μεταφραστής και καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Πασχάλης Νικολάου. Την εισαγωγή υπογράφει ο νεοελληνιστής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου Ντέιβιντ Ρικς.

Τα ποιήματα, μεταφρασμένα και πρωτοδημοσιευμένα σε αγγλόφωνα περιοδικά σε ένα διάστημα τριάντα ετών, οργανώνονται από τους επιμελητές της έκδοσης σύμφωνα με τη χρονολογία εμφάνισης των συλλογών στις οποίες ανήκουν, ξεκινώντας από τη συλλογήΠεδίον Άρεως (1974), προχωρώντας, μεταξύ άλλων, στις Βιογραφία (1978), Τα γόνατα της Ρωξάνης (1981), Βάρβαρες ωδές (1992) και καταλήγοντας στο πρόσφατο ποιητικό βιβλίοΣτη νήσο των Μακάρων (2010). Ο τόμος συνοδεύεται από δείγματα της δοκιμιογραφίας του μελετητή Νάσου Βαγενά, για τη μετάφραση, την ποιητική γλώσσα, την ειρωνική γλώσσα του Καβάφη - που προσφέρουν κλειδιά ανάγνωσης και της δικής του ποίησης.

«Υποψήφια για το βραβείο John Criticos, η συλλογή προσφέρει την κομψή, καλλιεργημένη γραφή του Βαγενά στους άγγλους αναγνώστες για πρώτη φορά», γράφει η βιβλιοκριτικός των «Times».