Το να καλύπτεσαι δεν έχει τέλος...

Ο κίνδυνος του ισλαμικού φονταμενταλισμού

• Της Τιτικας Δημητρουλια, Η Καθημερινή, Kυριακή, 5 Δεκεμβρίου 2010

• ΜΟΥΡΑΤΧΑΝ ΜΟΥΝΓΚΑΝ "Τσαντόρ", μετ.: Πέτρος Μάρκαρης, εκδ. Καστανιώτη

Ο Μουρατχάν Μουνγκάν (1955) είναι σήμερα ο πιο γνωστός ίσως και δημοφιλής συγγραφέας στην Τουρκία, μαζί με τον νομπελίστα Ορχάν Παμούκ. Τουρκοκουρδικής καταγωγής, από την Μαρντίν, μια πόλη-χωνευτήρι λαών και παραδόσεων στα νοτιοανατολικά της Τουρκίας, cult πρόσωπο της Πόλης πλέον, ο Μουνγκάν αψηφά τα ταμπού, δηλώνοντας ανοιχτά gay και λατρεύεται σαν ποπ σταρ. Είναι ένας περφόρμερ που ξεκίνησε από το θέατρο, πέρασε στην ποίηση και την πεζογραφία, αλλά γράφει και στίχους για ποπ τραγούδια και επιμελήθηκε ένα δίσκο με παραδοσιακές, αραμπέσκ διασκευές τραγουδιών, του Λέοναρντ Κοέν ή του Ντέιβιντ Μπάουι λόγου χάρη.

Ο πολυτεχνίτης Μουνγκάν είναι ένας πολύ ιδιαίτερος πεζογράφος ο οποίος καταγράφει τις αθέατες πτυχές της βαθιάς μεταβολής που συντελείται αυτή τη στιγμή στην Τουρκία, δίνοντας έμφαση στην αραβική, την κουρδική, την αλεβίτικη παράδοσή της, στην πολυεθνική και πολύγλωσση οθωμανική κληρονομιά της. Προοδευτικός, αριστερός, παίρνει ανοιχτά θέση υπέρ της διατήρησης της πολυπολιτισμικότητας στη χώρα του, ενώ τονίζει ότι στη Δύση, μακριά από τις ρίζες του «αισθάνεται γυμνός». Το πιο συναρπαστικό στοιχείο στο έργο του είναι ο τρόπος με τον οποίο συναιρεί την ανατολίτικη λαϊκή και λόγια παράδοση με τη μοντερνιστική αισθητική, το έντονο παραμυθικό στοιχείο με τις σύγχρονες διερωτήσεις, πραγματευόμενος διαχρονικά υπαρξιακά θέματα, με έμφαση στην ταυτότητα και την ετερότητα.

• Τσαντόρ

Ετσι και στο «Τσαντόρ» θέτει, μέσα από μια ποιητική του βλέμματος, το τόσο επίκαιρο ζήτημα του ισλαμικού φονταμενταλισμού σε μια διαφορετικά φονική διάστασή του, αυτή της διάλυσης της ατομικότητας και της κοινωνικής συνοχής στις κοινωνίες όπου επικρατεί. Κείμενο νόστου, περιγράφει την επιστροφή του Ακμπαρ, ενός ξενιτεμένου νεαρού που δεν έζησε τον ιερό πόλεμο του τόπου του και την ανάληψη της εξουσίας από τους σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές, στα πάτρια εδάφη. Συναντά ένα ρημαγμένο, φρυγμένο τοπίο, πνιγμένο στη σκόνη που σιγά σιγά κατοικεί και την ψυχή του. Το παραμυθητικό ρόδο της ερήμου, στην τσέπη του, αυτή η ταπεινή και πανέμορφη πέτρα που συμπυκνώνει ως σύμβολο τον ίδιο τον γενέθλιο τόπο, γίνεται κι αυτή σκόνη, μαζί με τις τελευταίες προσδοκίες του να βρει την οικογένειά του, τους φίλους του, τη γη του.Οι «Στρατιώτες του Ισλάμ» δεν έχουν αλλάξει τις δομές και τους θεσμούς της κοινωνίας, έχουν αγγίξει την ίδια την αναγεννητική πηγή της ομορφιάς μέσα της, έχουν εξαλείψει μαζί με την ατομικότητα και την προγραμμένη εικόνα των πραγμάτων την ίδια τη δίψα για ζωή: φρυγμένοι, στεγνωμένοι, εύθρυπτοι άνθρωποι, κατοικούν σε έναν τόπο που δεν υπάρχει πια.

• Η γυναίκα

Ο Μουνγκάν εστιάζει στη γυναικεία μορφή ως έλλειψη και απουσία, καθώς οι γυναίκες είναι καλυμμένες από μπούργκες. Η απουσία αυτή, που φτωχαίνει τον κόσμο, το απειλητικό αόρατο, περιγράφεται από μια φίλη του: «Το τσαντόρ δεν είναι μόνο η αθώα, παραδοσιακή μαντίλα που φορούσαν οι μανάδες και οι γιαγιάδες μας. Είναι η γέφυρα στα μυαλά μας. Από τη στιγμή που το να σκεπάζεις το κεφάλι σου γίνεται ζήτημα ηθικής, θα έχει και συνέχεια μαύρη, κατάμαυρη συνέχεια. Το να σκεπάζεσαι δεν έχει τέλος». Σε ένα «εδώ» που έχει πια γίνει «εκεί», η περιπλάνηση του Ακμπαρ σε αναζήτηση εκείνων των κομματιών που τον συνθέτουν γίνεται σπαρακτική. Ο παλαιοβιβλιοπώλης δεν καταφέρνει να του εμφυσήσει πίστη στις λέξεις, τα μπαχάρια και τα μυρωδικά της παιδικής του ηλικίας δεν μαλακώνουν πια την ψυχή, ούτε η ευωδιά των λουλουδιών που επιμένουν ούτε το δροσερό τέμενος με τις αναζωογονητικές ικανότητες. Με το όπιο στα καφενεία οι γέροι γίνονται εικόνες στους τοίχους και χάνονται στους δρόμους τους, χωρίς όμως να κερδίζουν ούτε καν τη λήθη.

Κείμενο πυκνό, παλλόμενο από την κατεστραμμένη ομορφιά που το στοιχειώνει, το ολιγοσέλιδο μυθιστόρημα του Μουνγκάν (ούτε εκατό σελίδες) βάλλει κατά του ισλαμικού φονταμενταλισμού με τρόπο πιο αποτελεσματικό από πολλά θεωρητικά κείμενα: αντιμετωπίζοντας τη θρησκεία ως ζωοποιό στοιχείο της καθημερινότητας που γεννά και φωτίζει την ομορφιά διασφαλίζοντας την ισορροπία, προβάλλει με τον πιο ριζοσπαστικό τρόπο την καταστροφή που συνεπάγεται η φονταμενταλιστική επιλογή για τις ίδιες τις μωαμεθανικές κοινωνίες. Ενας πολύ μεγάλος σύγχρονος συγγραφέας, τον οποίο, παραδόξως, η Ελλάδα γνώρισε πριν από τον αγγλόφωνο χώρο, εδώ και μια δεκαετία (εκδ. Καστανιώτη, Εξάντας, Scripta).

Ταξίδι δι’ αλληλογραφίας σε ιδέες και συναισθήματα

Δύο εκδόσεις με επιστολές των Καραγάτση - Καββαδία και Λορεντζάτου - Αλεξίου

• Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, Kυριακή, 5 Δεκεμβρίου 2010

H αλληλογραφία ήταν, και εξακολουθεί να είναι, ένα μεγάλο παράθυρο για τον χαρακτήρα, την εποχή, αλλά και το εργαστήρι πολλών δημιουργών. Σχεδόν ταυτόχρονη η έκδοση της αλληλογραφίας τεσσάρων διαφορετικών ανθρώπων των γραμμάτων, που αποτελούν δύο διαφορετικά ζευγάρια, πολύ διαφορετικά. Η αλληλογραφία του Μ. Καραγάτση με τον Νίκο Καββαδία καλύπτει το διάστημα από το 1939 μέχρι το 1965 και θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Αγρα. Από την Κρήτη και τις εκδόσεις της Βικελαίας Βιβλιοθήκης έρχεται η αλληλογραφία δύο κορυφαίων εκπροσώπων των ελληνικών γραμμάτων: του Ζήσιμου Λορεντζάτου και του Στυλιανού Αλεξίου, καλύπτοντας το διάστημα από το 1967 έως το 2003, λίγο πριν από το θάνατο του Λορεντζάτου.

Και τα δύο βιβλία συναρπάζουν, γιατί είναι πρώτα απ’ όλα κείμενα που γοητεύουν και μας ταξιδεύουν. Περίπου όσο και τα πρωτότυπα έργα των τεσσάρων αυτών ανθρώπων, από τους οποίους μόνο ο Στυλιανός Αλεξίου είναι ανάμεσά μας.

• Τα γράμματα Λορεντζάτου–Αλεξίου«...κοινή η μέριμνα για την ελληνική λαλιά»

Το 1967 ήταν και οι δύο ώριμοι και αναγνωρίσιμοι. Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος και ο Στυλιανός Αλεξίου γνωρίστηκαν στο Ηράκλειο της Κρήτης, τόπο διαμονής του δεύτερου. Δεν υπάρχει πίσω τους καμιά διαμορφωμένη σχέση, καμιά φιλία, καμιά κοινωνική συναναστροφή. Μόνο η εκτίμηση του ενός προς τον άλλο. Σύνδεσμος ήταν ο Γιώργος Σεφέρης και προς αυτόν γράφει ο Αλεξίου «αλήθεια, έχετε δίκιο να τον αγαπάτε», για τον Λορεντζάτο.

Ο πληθυντικός κάνει πολύ καιρό να δώσει τη θέση του στον ενικό, παρά τη θέρμη της αλληλογραφίας που εν τω μεταξύ αναπτύσσεται – «σε Σας» γράφει ο Στ. Αλεξίου, μ’ έναν σεβασμό σχεδόν θρησκευτικό. Και λίγο μετά, όταν ο ενικός είναι πια παρών, γράφει «σ’ Εσένα». Ξεκινούν ανταλλάσσοντας απόψεις για βιβλία και για κείμενα, ύφος και περιεχόμενο που δεν παρεκκλίνει σε όλη τη διάρκεια της αλληλογραφίας. Μόνο που στην πορεία εκφράζονται πιο ελεύθερα για βιβλία, έργα ή άλλους δημιουργούς: «Φαίνεται πως το Λεξικό Ανδριώτη παραπλανάει σε πολλά», γράφει ο Ζ. Λορεντζάτος.

• Για την Ακαδημία

Και το 2000 γράφει ξανά: «Δυσανασχέτησα με τα χάλια της Ακαδημίας· το λιγότερο που μπορώ να πω» είναι το σχόλιο που αφορά τη μη εκλογή του Στ. Αλεξίου στην Ακαδημία Αθηνών. Και ο Αλεξίου απαντά: «Για την Ακαδημία, πολλοί μου λένε “γιατί δεν έγινε ο Κριαράς, ο Λορεντζάτος, ο [Ν. Δ.] Τριανταφυλλόπουλος, ή παλαιότερα οι Κακριδής [Νικ.], Πλάτων, Σεφέρης, Ελύτης;” Προφανώς, διότι δεν πάνε να επαιτούν ψήφους με “επισκέψεις” σε άσχετους. Ούτε και εγώ το έκαμα. Ετσι θεωρώ θετικό (για την Ακαδημία φυσικά) ότι με ψήφισαν οι μισοί από τους ψηφίσαντες (18 από τους 36). Οπως ξέρεις, ουδέποτε ενδιαφέρθηκα για την Ακαδημία. Με επίεσε πολύ ο Μανούσακας, αλλά δεν μπόρεσε, με τα ατυχήματά του, να εξασφαλίσει την επιπλέον μία ψήφο που χρειαζόταν»!

Το μεγαλύτερο μέρος των επιστολών μπορεί να λειτουργήσει σαν μια καλή παρότρυνση για να διαβάσουμε κείμενα, να ξαναδούμε βιβλία, αλλά και να κατανοήσουμε την έγνοια και το μέλημα των δύο ανδρών: «Δεν ανήκω, όπως εσύ, στο σινάφι των ακαδημαϊκών ανδρών και η σχέση μου με τα κείμενα είναι άλλη. Εχουμε όμως κοινή τη μέριμνα για την ελληνική λαλιά, εσύ από την πλευρά σου, εγώ από τη δική μου, και αυτό φτάνει και περισσεύει για να ανταμώσομε στο δισταύρι που βγάζει στα δύο προσκυνήματα, της πίστης μας και της γλώσσας μας», γράφει ο Λορεντζάτος το 1985.

 

Και ο Στ. Αλεξίου σημειώνει τον Ιανουάριο του 1984: «Μαζί με τις θερμές ευχές μου για τον Καινούργιο Χρόνο σού στέλνω και τις ευχαριστίες μου για το νέο βιβλίο σου “Στου τιμονιού τ’ αυλάκι”. Μου άρεσε πολύ αυτό το ημερολόγιο ταξιδιού με τη διαύγειά του, την όμορφη γλώσσα του, τη στικτή από βιωμένους ναυτικούς όρους, που διακόπτεται από σπάνιου βάθους σκέψεις για τη γλώσσα και τον πολιτισμό μας και για τον ανθρώπινο πολιτισμό γενικά. Κατά τύχην σκεπτόμουν κι εγώ αυτές τις μέρες ότι οι μεγάλοι πολιτισμοί ήταν γεωργικοί, όχι βιομηχανικοί όπως ο δικός μας πολιτισμός του “Cogito”. Μάλλον ο άνθρωπος έγινε το ελεγχόμενο από αυτόν εξάρτημα της μηχανής, που την τελειοποιεί, τυφλά και μοιραία».

Το νήμα που συνδέει αυτές τις επιστολές είναι η βαθιά παιδεία και η ακόμη βαθύτερη γενναιοδωρία του ενός προς τον άλλον, για τα έργα και τις απόψεις του. Μια γενναιοδωρία που συνοδεύεται από υψηλή ευγένεια και δυσεύρετο ήθος.

• Τα γράμματα Καββαδία –Καραγάτση«Φοβάμαι τον θάνατο της στεριάς!»

Eίναι τελείως διαφορετικός ο ρυθμός της αλληλογραφίας ανάμεσα στον Kαραγάτση και τον Kαββαδία. Aραιός, αρχίζει το 1939 και ολοκληρώνεται το 1965 μ’ ένα συγκλονιστικό γράμμα προς τη Nίκη Kαραγάτση, αφού ο M. Kαραγάτσης έχει ήδη πεθάνει. Oι δυο τους γνωρίζονται από παλιά και προχωρούν μαζί στην πορεία της λογοτεχνίας. Στη διάρκεια της αλληλογραφίας τους ανταλλάσσονται με τρόπο παιχνιώδη απόψεις τόσο για τη ζωή τους όσο και για τα έργα τους: «Θα ’θελα πολύ να βρισκόμουνα ένα μεσημέρι στο γραφείο σου καθισμένος στη βαθιά πολυθρόνα να ξανακούσω τον θάνατο του Kαραμάνου είτε του Γιούγκερμαν. O, τι έχω περισσότερο αγαπήσει στο έργο σου», γράφει ο Kαββαδίας. Eίναι φανερό ότι πολύ συχνά ο Kαραγάτσης είναι στήριγμα για τον Kαββαδία: «Oμολογώ ότι μου λείπεις, και συ, κι η αγαθή σου ψυχή, κι η στοχαστική ομιλία σου. Mα ελπίζω πως γρήγορα θα ξανανταμώσουμε αν θέλει ο Θεός κι ο Xίτλερ»!

Tα στοιχεία που κάνουν ξεχωριστή αυτή την αλληλογραφία είναι η «ζήλια» του ενός για τον τρόπο ζωής του άλλου, η διαρκής αγωνία για τον θάνατο: «Θέλω να ξαναδώ μερικές πολιτείες. Θέλω να ξανακούσω το “λάσκα” του αξιωματικού φυλακής» – και πάντα φοβάται να πεθάνει στη στεριά: «Πρέπει μια νύχτα κάπου σ’ οποιαδήποτε θάλασσα να ’ρθω σ’ επαφή με το φύκι. Φοβάμαι τον θάνατο της στεριάς. Tρέμω με την ιδέα του Nοσοκομείου. Tουλάχιστο να περίμενε κάποιο σκυλόψαρο», γράφει ο Kαββαδίας. Kαι ο ηδονιστής Kαραγάτσης τού απαντά παραινετικά και στηρικτικά τις παραμονές του πολέμου: «Eνα, μόνο, κατορθώνει ο πόλεμος: Φέρνοντας τον θάνατο στο προσκήνιο, κάνει τη ζωή πιο έντονη, πιο ξεφρενιασμένη. Tρύγα την ηδονή όπου κι όπως τη βρεις».

Oσο για τον Kαραγάτση, εκείνο που τρέμει είναι το κενό της δημιουργίας: «Tα φορτηγά μου βούλιαξαν όλα στις Σαργάσσες του φτηνού ερωτισμού. Kαι ταρσανάδες δεν έχω να χτίσω καινούργια. Mετά τον Γιούγκερμαν, το κενό...».

Δύο άνθρωποι που συναντήθηκαν ελάχιστες φορές στη ζωή τους, αλλά που αντάλλαξαν βαθιές σκέψεις και δυνατά συναισθήματα. Tα γράμματά τους είναι ένα μικρό συμπλήρωμα του μύθου της ζωής τους και της σπουδαιότητας του έργου τους.

Αλκη Ζέη: Το κατάμεστο για την «Ιλιάδα» Εθνικό με γέμισε ελπίδα

• Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 2010

Η Αλκη Ζέη στοιχημάτισε με τον χρόνο και τη λογοτεχνία για τα παιδιά. Πέρασαν σαράντα επτά χρόνια από το πρώτο μυθιστόρημά της, «Το καπλάνι της βιτρίνας» του 1963, που εξακολουθεί να διαβάζεται και το 2010 σαν να σταμάτησε το ημερολόγιο. 

 

Ο λογοτεχνικός κόσμος της «γιαγιάς» της παιδικής βιβλιοφιλίας απλώθηκε σαν θετική ενέργεια, που δεν λέει να ξεθυμάνει, μ' άλλα δύο πολυδιαβασμένα βιβλία της: τα «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» και «Κοντά στις ράγιες».
 

Το τελευταίο βιβλίο της, «Σπανιόλικα παπούτσια και άλλες ιστορίες» («Καστανιώτης»), αποτελείται από αυτοβιογραφικά θραύσματα, νοσταλγικά ενσταντανέ από το παρελθόν της, μικρά εγκώμια για χαμένους φίλους, πάντα με έμφαση στην Κατοχή και στον Εμφύλιο. Ανάμεσα στα πρόσωπα που περνούν σαν σε «ταμπλό βιβάν», οι Διδώ Σωτηρίου, Νίκος Καββαδίας, Πέλος Κατσέλης, Γιάννης Μαρής, Γιάννης Τσαρούχης.

- Οι περισσότερες αυτοβιογραφικές σελίδες σας αναφέρονται στην περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου; Τι πιστεύετε, έχουμε ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς μας με αυτή την ιστορική περίοδο ή παραμένουν ακόμη ανοιχτοί;

«Για την Αντίσταση και τον Εμφύλιο αρχίσαμε να μιλάμε μόλις μετά τη μεταπολίτευση κι αυτό έγινε δειλά δειλά. Πολύ αργότερα, η λογοτεχνία τόλμησε να αγγίξει αυτά τα θέματα. Ετσι, υπάρχουν ακόμα πολλά κενά. Αλλά τώρα που καταλάγιασαν τα πάθη και τα μίση, θα ξεκαθαρίσουν πολλές σκέψεις και θα δούμε την αληθινή Ιστορία».

- Ο άνθρωπός σας ήταν ο θεατρικός συγγραφέας και σκηνονοθέτης Γιώργος Σεβαστίκογλου. Την ίδια ακριβώς εποχή που τον γνωρίζετε, η αδελφή σας συνδέεται με τον ποιητή Νίκο Γκάτσο. Τι κοινά στοιχεία είχαν και σε ποια διέφεραν;

«Ο Γιώργος με τον Νίκο Γκάτσο έκαναν πολλή παρέα και ήταν για μας τα νεαρά κορίτσια πραγματικά ένα μεγάλο σχολείο να τους ακούμε να συζητούν για θέατρο, λογοτεχνία, ποίηση. Οσο για τους χαρακτήρες τους, ήταν τελείως διαφορετικοί. Αλλωστε η αδελφή μου κι εγώ ήμασταν η μέρα με τη νύχτα. Για να περιγράψω τους χαρακτήρες τους και τις διαφορές τους, δεν θα μου έφτανε ούτε μία σελίδα της εφημερίδας».

- Αναφέρεστε στην Ελένη Χατζηαργύρη, όταν έπαιζε τον ρόλο της Ρεβέκκας στο «Ρόσμερσχολμ» του Ιψεν, στο Θέατρο Τέχνης. Γιατί επιμένετε σ' αυτήν κι όχι σ' άλλη ηθοποιό; Μήπως, επειδή προς στιγμήν νομίσατε ότι είχε σχετιστεί με τον Σεβαστίκογλου;

«Με είχε εντυπωσιάσει ως παρουσία. Δεν ήξερα τη φιλία της με τον Γιώργο, που κράτησε ώς τον θάνατό του. Βλέποντάς τους μια στιγμή τόσο κοντά, πίστεψα πως υπήρχε κάτι μεταξύ τους πέρα από φιλία. Ημουν έτοιμη να παραδώσω τα όπλα. Η σχέση μου με τον Γιώργο μόλις είχε ξεκινήσει και πήγαινα να πιστέψω αυτό για το οποίο με πείραζε η αδελφή μου. "Αλήθεια, τι σου βρίσκει!"».

- Ο Κάρολος Κουν από τα χρόνια της Κατοχής, που τον πρωτογνωρίσατε, είχε κιτρινισμένα δάχτυλα από το τσιγάρο. Επίσης, σας έκανε εντύπωση ότι έβαζε τη δουλειά σε προτεραιότητα: «Είχε καταλάβει, φαίνεται, πως δεν ήμουν εμπόδιο στον Γιώργο και θα 'ρχόμουνα μετά τον Στανισλάφκσι, τον Βαχντάνγκοφ, τον Μέγερχολμ και τον Ταΐροφ», αναφέρετε. Τι εικόνα αποκομίσατε από τον Κουν;

«Για τον Κάρολο Κουν ένιωθα δέος. Η αφοσίωσή του στο θέατρο ήταν συγκλονιστική».

- Μεγαλώσατε σ' ένα αστικό σπίτι και σε μία πρώην αστική γειτονιά, Λευκωσίας και Λήμνου στην πλατεία Αμερικής. Στο σπίτι σας έρχονταν συχνά ο Πέλος Κατσέλης και ο Γιάννης Μαρής. Σήμερα, στα ίδια στενά περπατούν μαύροι μικροπωλητές. Νοσταλγείτε το παρελθόν; Τις μεταμορφώσεις τού σήμερα πώς τις αντιμετωπίζετε;

«Νιώθω μεγάλη αγάπη για το παρελθόν και δεν θέλω να ξεχάσω ούτε στιγμή από ό,τι έζησα. Δεν μένω όμως προσκολλημένη στο παρελθόν. Αντίθετα, η πορεία της ζωής μου με κάνει να κατανοώ καλύτερα το σήμερα».

- Η αυτοεξορία στην πρώην Σοβιετική Ενωση δικαίωσε τις προσδοκίες σας; Μήπως μετανιώσατε, καθώς οι πρώην σύντροφοί σας δεν σας αντιμετώπισαν ισότιμα;

«Οι προσδοκίες μου δικαιώθηκαν, γιατί ο σκοπός μου ήταν να συναντήσω τον Γιώργο Σεβαστίκογλου. Αλλο αν δεν βρήκα εκεί τον επίγειο Παράδεισο, όπως μας είχαν κάνει να πιστεύουμε. Ο Γιώργος, όμως, και οι από παλιά φίλοι που βρήκα εκεί, με στήριξαν και με βοήθησαν. Δεν μετάνιωσα για τίποτα».

- Με την έλευση της δικτατορίας επιλέξατε να ζήσετε στο Παρίσι. Πώς σας φέρθηκαν οι αυτοεξόριστοι Ελληνες; Λειτουργούσαν με όρους σύμπνοιας ή ασκούσαν το προσφιλές «σπορ» της φυλής μας, τη διχόνοια;

«Τον πρώτο καιρό όλοι ήμασταν μια γροθιά και, άσχετα με το πού ανήκε κάποιος πολιτικά, αγωνιζόμασταν όλοι ενάντια στη χούντα. Η διχόνοια άρχισε με τη διάσπαση του κομμουνιστικού κόμματος. Φίλοι και σύντροφοι, που παλέψαμε μαζί σε δύσκολους καιρούς, δεν λέγαμε ούτε καλημέρα! Ευτυχώς που οι στενοί μας φίλοι κι εμείς ήμασταν στην ίδια αντιδογματική πλευρά».

- Ολη αυτή η ανακατωσούρα, που έχει προκύψει τον τελευταίο χρόνο, δεν έχει δαγκώσει μόνο την τσέπη μας, αλλά και την ψυχολογία μας. Ποια είναι η δική σας αντιμετώπιση;

«Εχω περάσει πολύ δύσκολους καιρούς στη ζωή μου. Παραδείγματος χάριν, όταν επί χούντας αυτοεξοριστήκαμε οικογενειακώς στο Παρίσι με δύο μικρά παιδιά και ελάχιστα οικονομικά μέσα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν κατανοώ τις δυσκολίες τις σημερινές, για όσους τις πρωτογνωρίζουν. Καταλαβαίνω και τον φόβο τους και την αγωνία τους. Κι όμως γι' αυτούς τους τρομαγμένους και απελπισμένους μια ελπίδα γεννήθηκε μέσα μου, όταν ένα κατάμεστο θέατρο, κυρίως από νέα παιδιά, πήγε ν' ακούσει μία ηθοποιό να διαβάζει μία ραψωδία από την ομηρική "Ιλιάδα", στη συγκλονιστική μετάφραση του Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη. Θέλω να ελπίζω...»

- Οι μελλοντικές γενιές πώς θα θέλατε να σας θυμούνται;

«Ως μια καλή συγγραφέα!» *

Το έγκλημα συναντά τους αναγνώστες του

Κλασικές ιστορίες μυστηρίου με αινίγματα που ζητούν λύση, σκληρά νουάρ και αφηγήσεις που βουλιάζουν στη γοητευτική αχλύ της Ιστορίας. Γραφειοκράτες αστυνομικοί και ιδιόρρυθμοι ντετέκτιβ που αναζητούν ενόχους στην Αθήνα ή σε ξεχασμένα χωριά της επαρχίας. Τιμωροί του εγκλήματος και ευφυείς παραβάτες. Φιλοσοφία του Κακού, κοινωνική θεματολογία, πολιτικές αλληγορίες… Η αστυνομική λογοτεχνία έχει ποικίλα πρόσωπα. Κάποια από αυτά θα διερευνηθούν στην ημερίδα με θέμα «Τα πολλά πρόσωπα της αστυνομικής λογοτεχνίας» που διοργανώνει το ερχόμενο Σάββατο 11 Δεκεμβρίου στην αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης» του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50) η Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ).

Η ιστορία της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας, σημαντικοί εκπρόσωποί της, οι μορφές της και οι σχέσεις της με άλλα είδη λόγου αλλά και με τις επιστήμες του εγκλήματος θα απασχολήσουν συγγραφείς και μελετητές του είδους σε σύντομες ομιλίες. Επιχειρώντας μια ιστορική αναδρομή, ο Ανδρέας Αποστολίδης θα μιλήσει για το αστυνομικό αφήγημα χθες και σήμερα. Ο Φίλιππος Φιλίππου, ερευνητής του Γιάννη Μαρή, θα αναφερθεί στον «πατέρα» του είδους στην Ελλάδα και στην εποχή του. Δύο από τις γυναίκες της ΕΛΣΑΛ, η Νίνα Κουλετάκη και η Τιτίνα Δανέλλη, θα παρουσιάσουν το «γυναικείο πρόσωπο» της αστυνομικής λογοτεχνίας αναφερόμενες σε δύο πτυχές του, τις γυναίκες-ντετέκτιβ και τις γυναίκες συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας αντίστοιχα. Ο Κώστας Κυριακόπουλος θα διερευνήσει τις σχέσεις αστυνομικού ρεπορτάζ και νουάρ λογοτεχνίας, ο Πέτρος Μαρτινίδης θα μιλήσει για τα μυστήρια στην τέχνη και ο εγκληματολόγος Γιάννης Πανούσης, από μια συγκριτική σκοπιά, θα κάνει τη δική του κατάθεση για το έγκλημα και την τιμωρία στις ποινικές επιστήμες και στο αστυνομικό μυθιστόρημα. 

Σκοπός της ΕΛΣΑΛ είναι οι δεκάλεπτες ομιλίες να αποτελέσουν αφορμή για συζήτηση με το κοινό, το οποίο θα έχει την ευκαιρία να συμμετάσχει και στον διαγωνισμό που θα διεξάγεται κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Οι τρεις πρώτοι που θα δώσουν τις περισσότερες σωστές απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο πολλαπλών επιλογών σχετικά με το «Πόσο καλά γνωρίζουμε την ελληνική αστυνομική λογοτεχνία;» που έχουν ετοιμάσει τα μέλη της ΕΛΣΑΛ θα φύγουν από το Πνευματικό Κέντρο με έπαθλο βιβλία αστυνομικής λογοτεχνίας και θεωρίας.

Η εκδήλωση έχει είσοδο ελεύθερη και θα διαρκέσει από τις 18:00 ως τις 21:00.

• ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 2010 

•  Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=371135&dt=03/12/2010#ixzz1780U14v1

Αλλάζει ο θεσμός των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας

Αλλαγές στον θεσμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας προωθεί το υπουργείο Πολιτισμού με σχετικές διατάξεις που περιλαμβάνονται στο νέο νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο, το οποίο εξετάζει η Διαρκής Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων.

Η επιτροπή των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας για έργα του 2009 συνεδριάζει τη Δευτέρα, όταν στη Στοκχόλμη αρχίζει η εβδομάδα Νομπέλ, με την άφιξη των βραβευθέντων για την τελετή απονομής, η οποία γίνεται με επισημότητα και λάμψη κάθε Δεκέμβριο. Τι κοινό έχουν τα Νομπέλ με τον θεσμό της εγχώριας κορυφαίας λογοτεχνικής διάκρισης; Οταν τα Νομπέλ ενός έτους ολοκληρώνουν τις εργασίες τους, τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας μόλις αρχίζουν τις δικές τους.

Αυτό φιλοδοξεί να αλλάξει το νέο νομοσχέδιο το οποίο ορίζει συγκεκριμένες ημερομηνίες για τη διεξαγωγή των εργασιών των τριών επιτροπών των βραβείων: Οι εργασίες τους θα αρχίζουν «το αργότερο» εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του Μαΐου κάθε έτους, η βραχεία λίστα θα ανακοινώνεται στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, η ανακοίνωση των βραβείων θα γίνεται στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου και η απονομή τον Δεκέμβριο. Προθεσμίες που αφενός είναι πρακτικά επιβεβλημένες, αφετέρου τείνουν στη δημιουργία ενός τελετουργικού το οποίο έχει ανάγκη ο θεσμός. Οχι ότι «το ράσο θα κάνει τον παπά», αλλά θα βοηθήσει τα πολύπαθα βραβεία να ανακτήσουν τη συμβολική σημασία τους όχι μόνο εντός της λογοτεχνικής κοινότητας αλλά και μέσα στην ελληνική κοινωνία.

Οι νέες διατάξεις, εφόσον ψηφισθούν, θα τεθούν σε ισχύ από το επόμενο έτος. Εφέτος η επιτροπή των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας, η οποία έχει παραλάβει τους καταλόγους της Εθνικής Βιβλιοθήκης για το έτος 2009, θα εξετάσει 1.709 τίτλους στις πέντε κατηγορίες: μυθιστόρημα (397), διήγημα (208), δοκίμιο-κριτική (216), χρονικό-μαρτυρία (307), ποίηση (581) _ συνολικά 44 τίτλοι περισσότεροι από εκείνους του 2008. Οι βραχείες λίστες ενδέχεται να ανακοινωθούν πριν από τα Χριστούγεννα.

Μετά τις γιορτές αναμένεται να δώσουν τις δικές τους βραχείες λίστες η επιτροπή για το Παιδικό Βιβλίο και εκείνη για τη Μετάφραση. 745 ξένους τίτλους που μεταφράστηκαν στα ελληνικά και 35 ελληνικούς που μεταφράστηκαν σε άλλες γλώσσες θα εξετάσει η επιτροπή για τη Μετάφραση και συνολικά 1.556 τίτλους θα αξιολογήσει η επιτροπή για το Παιδικό Βιβλίο.

Τo υπό ψήφιση νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τη θέσπιση νέων βραβείων: Απόδοσης έργου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα νέα ελληνικά, Εφηβικού-νεανικού λογοτεχνικού βιβλίου, Πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα ως 35 ετών και Ειδικό βραβείο σε λογοτέχνη του οποίου το βιβλίο προάγει τον διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα.

ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου 2010  [ 07:29 ]

• Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=370911&dt=02/12/2010#ixzz177LNoNmW

Gilles Deleuze "Ο μπερξονισμός"

• Gilles Deleuze "Ο μπερξονισμός"
• ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Γιάννης Πρελορέντζος
• ΣΕΙΡΑ: Φιλοσοφία 
• ΕΚΔΟΣΕΙΣ: SCRIPTA 
• ΣΕΛΙΔΕΣ: 248
• ISBN: 978-960-9507-00-4
• ΤΙΜΗ: 14 ευρώ

• ΑΠΟ ΤΟ ΕΠΙΜΕΤΡΟ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατόν πενήντα χρόνων από τη γέννηση του Ανρί Μπερξόν (1859-1941), το ενδιαφερόμενο για τη φιλοσοφία αναγνωστικό κοινό της χώρας μας διαθέτει πλέον, με τη μετάφραση αυτή , μια από τις σημαντικότερες μελέτες που έχουν γραφτεί για τον Γάλλο φιλόσοφο. Κατά κοινή ομολογία, Ο μπερξονισμός του Ζιλ Ντελέζ (1925-1995) συνέβαλε καθοριστικά στην «έξοδο του Μπερξόν από το Καθαρτήριο» στο οποίο βρισκόταν επί δεκαετίες (σύμφωνα με τη διατύπωση του Εμμανουέλ Λεβινάς (1905-1995)), μετά την ισχυρή επίδραση που άσκησε το έργο του κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, κυρίως κατά την περίοδο 1907-1914, δηλαδή από τη δημοσίευση της Δημιουργικής εξέλιξης μέχρι την έναρξη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου.

 Η φιλοσοφία του Bergson επηρέασε αποφασιστικά τον στοχασμό του Deleuze, τόσο στις, εκ πρώτης όψεως, ιστορικοφιλοσοφικές μελέτες του όσο και στα αμιγώς φιλοσοφικά του έργα. Αφιέρωσε στον γάλλο φιλόσοφο δύο άρθρα, πρωτίστως το θεμελιώδες δοκίμιο για την μπερξονική σύλληψη της διαφοράς, και τη μελέτη Ο μπερξονισμός, στην αγγλόφωνη έκδοση της οποίας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η αναβίωση των μπερξονικών σπουδών στις αγγλοσαξονικές χώρες κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Ενδιάμεσα ο Ντελέζ είχε δημοσιεύσει μια ανθολογία κειμένων του Μπερξόν με τίτλο Μνήμη και ζωή και είχε δώσει σειρά έξι μαθημάτων, κατά το εαρινό εξάμηνο του 1960, στην École normale supérieure de Saint-Cloud, με αντικείμενο το τρίτο κεφάλαιο της Δημιουργικής εξέλιξης.

Η επιρροή του Μπερξόν σε πτυχές της φιλοσοφίας του Ντελέζ είναι εμφανής και σε άλλες ιστορικοφιλοσοφικές του μελέτες κυρίως σ’ αυτές για τον Νίτσε, τον Σπινόζα και τον Λάιμπνιτς. Στο καθαυτό φιλοσοφικό έργο του Ντελέζ, η παρουσία μπερξονικών θεματικών, θεωριών και εννοιών είναι ανιχνεύσιμη κυρίως στη δίτομη μελέτη του για τον κινηματογράφο και δευτερευόντως, σε δύο από τα έργα που συνέγραψε με τον Φελίξ Γκαταρί: στον δεύτερο τόμο του Καπιταλισμός και σχιζοφρένεια και στο Τι είναι φιλοσοφία;

Αντικείμενο του βιβλίου είναι ο καθορισμός της σχέσης μεταξύ των τριών εννοιών (Διάρκεια, Μνήμη, ζωτική Ορμή) που σηματοδοτούν τους μεγάλους σταθμούς της μπερξονικής θεωρίας.

• ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Ο Ζιλ Ντελέζ (1925-1995) αφιέρωσε τη ζωή του στη φιλοσοφία. Παράλληλα προς τη συναρπαστική διδασκαλία του (αρχικά σε λύκεια και κατόπιν στα πανεπιστήμια της Σορβόννης, της Λυόν και της Βενσέν) συγκρότησε ένα πολυσχιδές έργο. Πέραν των δύο μειζόνων πονημάτων του (Διαφορά και επανάληψη και Λογική του νοήματος), δημοσίευσε ιστορικοφιλοσοφικές μελέτες, με έντονη τη σφραγίδα του προσωπικού του στοχασμού, κυρίως για τον Νίτσε, τον Μπερξόν και τον Σπινόζα.

Σε όλο το έργο του διατήρησε διαρκή διάλογο με ό,τι αποκαλείται στη Γαλλία «μη φιλοσοφία» (λογοτεχνία, τέχνες –ιδίως ζωγραφική και κινηματογράφο– επιστήμες, πολιτική και ψυχανάλυση). Το 1969 γνώρισε τον ψυχοθεραπευτή και ακτιβιστή Φελίξ Γκαταρί, με τον οποίο συνέγραψε τέσσερα βιβλία, κυρίως το δίτομο έργο Καπιταλισμός και σχιζοφρένεια, ο πρώτος τόμος του οποίου, Ο Αντιοιδίπους, θεωρήθηκε το μανιφέστο του γαλλικού Μάη του 68.

Αδελφοποίηση των Μουσείων Σολωμού Κερκύρας και Ζακύνθου

Η αδελφοποίηση του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων και του Μουσείου Σολωμού Κερκύρας (Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών) είναι γεγονός. Μια αδελφοποίηση η οποία πλην των άλλων τονίζει την κοινή αγάπη για την Επτάνησο και ιδιαίτερα για το πρόσωπο του Εθνικού μας Ποιητή – τον αγώνα των δύο Ιδρυμάτων για τη διατήρηση των επτανησιακών χαρακτηριστικών και της επτανησιακής ενότητας. Η πρόταση αυτή του Μουσείου Σολωμού Κερκύρας προς το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, πριν από ένα περίπου χρόνο, βρήκε ευήκοον ους από την πλευρά της Ζακύνθου, καθώς και από το Σωματείο Οι Φίλοι του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων.

Η πρώτη τελετή της αδελφοποίησης θα πραγματοποιηθεί στη Ζάκυνθο, στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, το Σάββατο 18 Δεκεμβρίου 2010 το βράδυ, όπου ο Πρόεδρος του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων Ιωάννης Παπαδάτος θα χαιρετήσει και θα καλωσορίσει την κερκυραϊκή αντιπροσωπεία, ενώ θ’ ακολουθήσει αντιφώνηση του Προέδρου της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών Περικλή Παγκράτη, καθώς και χαιρετισμοί των επισήμων. Εν συνεχεία θα ακολουθήσει η υπογραφή του Πρωτοκόλλου Αδελφοποίησης και ομιλία του Προέδρου του σωματείου Οι φίλοι του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων Νίκια Λούντζη, με θέμα «Ο Σολωμός και το χρέος των Επτανησίων». Η τελετή θα κλείσει με καλλιτεχνική εκδήλωση.

Η είσοδος στην τελετή και στην εκδήλωση είναι ελεύθερη. Ανάλογη εκδήλωση για την αδελφοποίηση των δύο Μουσείων θα πραγματοποιηθεί αργότερα και στην Κέρκυρα.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΟΛΩΜΟΥ               ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

              ΚΑΙ                                     (ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΟΛΩΜΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ)

          ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΖΑΚΥΝΘΙΩΝ

ΤΕΛΕΤΗ

ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ

Σ Ο Λ Ω Μ Ο Υ

Ζάκυνθος 18 Δεκεμβρίου 2010

ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ

“ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΖΑΚΥΝΘΙΩΝ”

ΑΙΘΟΥΣΑ

Πνευματικό Κέντρο Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθυου

19.00     –  Χαιρετισμός / καλωσόρισμα του Προέδρου του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων κ. Ιωάννη Στεφ. Παπαδάτου

–   Αντιφώνηση του Προέδρου της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών κ. Περικλή Σπυρ. Παγκράτη

–    Χαιρετισμοί επισήμων

19.20      –   Ομιλία του συγγραφέα και Προέδρου του Σωματείου «Οι Φίλοι του Μουσείου    Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων» κ.Νίκια Λούντζη, με θέμα: «Ο Σολωμός και το χρέος των Επτανησίων».

19.40      –  Υπογραφή Πρωτοκόλλου Αδελφοποίησης

19.50      –   Καλλιτεχνική εκδήλωση