Ένα “λοξό” περπάτημα στην Κωνσταντινούπολη του σήμερα από τον Γιάννη Ξανθούλ

• Το πολυσυζητημένο, τελευταίο του βιβλίο «Κωνσταντινούπολη, των ασεβών μου πόθων» (εκδόσεις Μεταίχμιο) θα παρουσιάσει ο Γιάννης Ξανθούλης στο Underground Εντευκτήριο (Δεσπεραί 9, Θεσσαλονίκη, περιοχή Διεθνούς Εκθέσεως) την Τετάρτη 1 Απριλίου 2009, στις 8 το βράδυ.

• Πρόκειται για ένα ιδιότυπο, ατομικό οδοιπορικό σε μια ‘’άγνωστη’’ Κωνσταντινούπολη, εντελώς διαφορετική από τον κοινό προορισμό των ομαδικών ταξιδιών και των τουριστικών οδηγών μαζικής κατανάλωσης. Ο Ξανθούλης συνθέτει μια νέα ‘’τοπογραφία’ της δικής του Πόλης και με τη βοήθεια δύο εκκεντρικών ‘’ξεναγών’’ μας παρουσιάζει τη δική του Κωνσταντινούπολη, «γεμάτη αντιφάσεις, συναρπαστική, γευστική, ερωτική και τυλιγμένη με μια μυρωδιά δυόσμου. [...] Ο συγγραφέας δεν παραδίδεται, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά κρατάει μια απόσταση απέναντί της και αυτό το ‘’κράτημα’’ κάνει το βιβλίο πιο γοητευτικό» (Νίκος Μπακουνάκης, «LifO», 4.12.2008). Για ένα “λοξό”, τελικά, περπάτημα στην Κωνσταντινούπολη του σήμερα, το καθημερινό θρίλερ μιας πόλης που κρατά μέσα της θυμό, φόβο και ισόβιο έρωτα για εκείνους που ξέρουν τους κώδικες.

• «Οι μυρωδιές, οι δρόμοι, τα γιαλιά (οι παλιές ξύλινες κατοικίες) στις παραλίες οτυ Βοσπόρου, οι άνθρωποι, οι γεύσεις, οι γέφυρες και οι λεωφόροι είναι οι τόποι του βιβλίου, μέσα από ένα ανορθόδοξο οδοιπορικό που ελάχιστα απέχει από την αλήθεια. Αυτοβιογραφικός [ο Ξανθούλης], μπορεί να επινοεί άλλα ονόματα αντί για τα πραγματικά των φίλων του, όμως εν τέλει το άρωμα του βιβλίου είναι εκείνο της γοητευτικής παλιάς Κωνσταντινούπολης, άρωμα συγγενικό μ’ εκείνο της «ιδανικής Αλεξανδρούπολης», της γενέθλιας πόλης του συγγραφέα» (Χρήστος Σιάφκος, «& 7 / Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 9.11.2008.
  

• Με τα λόγια του ίδιου του Ξανθούλη: «Η Πόλη “αλλιώς”. Όπως την ένιωσα περπατώντας επίμονα στα σοκάκια, στις καινούργιες λεωφόρους, στους μπαχτσέδες και στις όχθες του Κεράτιου και του Βοσπόρου. Ψελλίζοντας τα τούρκικα με λάθη, που με παρασέρνουν σε περιπέτειες, φανερώνοντας την ασέβεια της ευσεβούς φήμης της, την ανάγκη της σιωπής μες στο πολύχρωμο και πολύβουο παρόν της, τη νοσταλγία των αληθινών της φόβων που οργάνωσαν το μεγαλείο της.

• Ο Γιάννης Ξανθούλης γεννήθηκε το 1947 στην Αλεξανδρούπολη, από γονείς πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη. Πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Σπούδασε δημοσιογραφία και σχέδιο. Από το 1969 εργάζεται ως δημοσιογράφος και χρονογράφος σε εφημερίδες, περιοδικά και ραδιοφωνικούς σταθμούς. Ασχολήθηκε με το παιδικό θέατρο. Έγραψε και εικονογράφησε παιδικά βιβλία. Σατιρικά κείμενα και θεατρικά έργα του ―περισσότερα από τριάντα― παρουσιάστηκαν στο ελληνικό θέατρο. Έχει εκδώσει 14 μυθιστορήματα και 7 θεατρικά έργα για παιδιά.

Η διάσημη συγγραφέας εφηβικών βιβλίων Σίλια Ρις στα "Νέα": "Το Ίντερνετ προάγει το διάβασμα"

• «Το Διαδίκτυο το βλέπω σαν ένα μέσο που προάγει το διάβασμα αντί να το εμποδίζει», δηλώνει στα «ΝΕΑ» η Σίλια Ρις, η πιο διάσημη Βρετανή συγγραφέας βιβλίων για εφήβους μετά την Τζ.Κ.Ρόουλινγκ. Από τις σημαντικότερες Βρετανίδες συγγραφείς εφηβικής λογοτεχνίας η Σίλια Ρις, έχει περισσότερα από 15 βιβλία στο ενεργητικό της, πολλά από τα οποία έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες Στην Ελλάδα τη γνωρίσαμε από τη «Μικρή Μάγισσα» (Εκδόσεις Μεταίχμιο) που βραβεύτηκε στη Γαλλία με το Ρrix Sorcieres (2003), ενώ το εκπαιδευτικό σύστημα της Βρετανίας την ενέταξε στα υποχρεωτικά εξωσχολικά αναγνώσματα στο γυμνάσιο. Η ιστορία διαδραματίζεται τον 17ο αιώνα και περιγράφει το συναρπαστικό ταξίδι μιας έφηβης που φυγαδεύεται (από την Αγγλία) στην Αμερική ύστερα από την καταδίκη της γιαγιάς της για μαγεία και τη θανάτωσή της στην πυρά.

• Η Ρις έχει σπουδάσει Ιστορία και Πολιτικές Επιστήμες και δούλεψε ως δασκάλα πολλά χρόνια... «Αυτός ήταν κι ο λόγος που άρχισα να γράφω», είπε στα «ΝΕΑ». «Ρωτούσα τους μαθητές μου τι θα τους άρεσε να διαβάζουν κι άρχισα να δημιουργώ ήρωες της ηλικίας τους. Κατά τα άλλα, σε δομή και περιεχόμενο, είναι σχεδόν βιβλία ενηλίκων». Στο τελευταίο της μυθιστόρημα η 17χρονη Sovay μπαίνει στην περιπέτεια να βρει τον πατέρα και τον αδελφό της που κατηγορήθηκαν ότι βοήθησαν τη Γαλλική Επανάσταση. Η έρευνά της την οδηγεί σε σκοτεινές, επικίνδυνες γωνιές του Λονδίνου και του Παρισιού, όπου για να πετύχει τον σκοπό της «παίζει» διάφορους ρόλους παραδοσιακά ανδρικούς.

• Στους «Πειρατές» (Εκδόσεις Ψυχογιός, 2006) η Νάνσι, μια κοπέλα που αψηφά τους κανόνες της καλής κοινωνίας, αναγκάζεται να ακολουθήσει τον αδερφό της στις φυτείες τους στην Τζαμάικα, όταν ο πατέρας τους χάνεται. Εκεί θα κάνει παρέα με τη Μινέρβα, τη συνομήλικη υπηρέτριά της (παρά τις αντιρρήσεις όλων) και τα δύο κορίτσια θα το σκάσουν για να σωθούν και θα καταλήξουν πειρατίνες, σε ένα πειρατικό καράβι...

Πάντοτε τοποθετείτε τις ηρωίδες σας σε συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. Πώς διαλέγετε την περίοδο αυτή;

• Πάντα ξεκινώ από μια ιδέα κι έναν χαρακτήρα και στη συνέχεια τον (την) τοποθετώ σε μια ιστορική περίοδο. Με τη Sovay ξεκίνησα από την ιδέα ενός κοριτσιού που ντύνεται ληστής. Μετά αποφάσισα να την τοποθετήσω στον 18ο αιώνα και μετά, πιο συγκεκριμένα στην εποχή της Γαλλικής Επανάστασης, γιατί ήθελα να δω τι επίπτωση είχε η επανάσταση στις ζωές διαφορετικών ανθρώπων. Πάντα ερευνώ πριν αρχίσω να γράφω κατ΄ αρχάς για να δω αν είναι δυνατόν να υπάρξει η ιστορία που σκέφτομαι. Όσο προχωράει το γράψιμο, προχωράει και η έρευνα.

Οι ηρωίδες σας είναι δυνατές και αποφασιστικές. Πιστεύετε ότι η νέα γενιά των σημερινών κοριτσιών, των 15 ή 16, είναι πιο δυνατή από τις προηγούμενες γενιές;

• Όχι. Πολλά από τα κεκτημένα δικαιώματα που απολαμβάνουν σήμερα οι κοπέλες και τα θεωρούν δεδομένα έχουν κερδηθεί στις μάχες που έδωσαν οι μητέρες τους.

Αλλάζουν οι άνθρωποι ανάλογα με την εποχή; Το ρωτάω γιατί υπήρξατε πολλά χρόνια δασκάλα και παρακολουθούσατε από κοντά τα παιδιά...

• Αν εξαιρέσουμε τα κομπιούτερ, το Ίντερνετ και τα κινητά, δεν βλέπω βασικές διαφορές. Τα συναισθήματα, οι σχέσεις, τα πράγματα για τα οποία πραγματικά ενδιαφέρονται τα παιδιά είναι τα ίδια- ανεξάρτητα αν μιλάμε για 15 ή 50 χρόνια πίσω.

ΙΝFΟ

«Η Μικρή Μάγισσα» από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, όπως και η συνέχεια «Η Μάγισσα».

Χάρι Πότερ; Ποιός Χάρι Πότερ;

Απευθύνεστε στο πιο δύσκολο κοινό. Πόσω μάλλον σήμερα που το κοινό των εφήβων έχει αναπτύξει μια νέα «γλώσσα» επικοινωνίας, εκείνη του Ίντερνετ. Ώρες ώρες νομίζει κανείς ότι δεν γίνεται να εισχωρήσει εύκολα σ΄ αυτόν το νέο κόσμο...

• Συμφωνώ. Αλλά το Ίντερνετ δεν καλύπτει το 100% της ζωής τους. Τους μένει ελεύθερος χρόνος- και το βιβλίο θα είναι πάντα μια ιδανική διέξοδος. Και αφού το διαβάσουν, θα κάτσουν στον υπολογιστή τους και θα μιλήσουν γι΄ αυτό που διάβασαν ή θα γράψουν τη δική τους κριτική, θα γράψουν σε blogs βιβλίων, θα έρθουν σε επαφή με τον συγγραφέα κ.λπ. Εγώ το βλέπω σαν ένα μέσο που προάγει το διάβασμα αντί να το εμποδίζει.

Το μέλλον της κυκλοφορίας των βιβλίων είναι κι αυτό στα «χέρια» του Διαδικτύου;

• Μπορεί. Αλλά γι΄ αυτό πρέπει να ανησυχούν κατά βάση οι εκδότες κι όχι οι συγγραφείς. Τα βιβλία σε οποιαδήποτε μορφή θα είναι εκεί για πολύ ακόμα...

Ο Χάρι Πότερ σάς άρεσε;

• Φοβάμαι ότι δεν μου άρεσε, αλλά έχουμε τον ίδιο (Βρετανό) εκδότη και δεν μπορώ να σας πω το γιατί...

• ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 30 Μαρτίου 2009. Της Χάρης Ποντίδα

Βασίλης Βασιλικός: «Πεινούσαμε...»

• Τα ευτυχισμένα προπολεμικά χρόνια που έζησε ως παιδί ο Βασίλης Βασιλικός στην Καβάλα, η ημέρα που κηρύχτηκε ο πόλεμος και η δύσκολη ζωή μετά την απελευθέρωση. Η πόλη της Καβάλας είναι η πρωταγωνίστρια αυτού του βιβλίου. «Παλίμψηστο Καβάλας, Ανθολόγιο μεταπολεμικών λογοτεχνικών κειμένων» είναι ο τίτλος του (εκδόσεις «Καστανιώτη») και την εισαγωγή, επιμέλεια και ανθολόγηση έκαναν οι Ευριπίδης Γαραντούδης και Μαίρη Μικέ. Επιλέξαμε ένα κείμενο του Βασίλη Βασιλικού με τίτλο «Ο Εκχριστιανισμός των Μωαμεθανών».

Απόσπασμα

• Στην Καβάλα γεννήθηκα κι έζησα, σαν μικρό παιδί, τα ευτυχισμένα προπολεμικά της χρόνια. Τότε που οι μεγαλοκαπνέμποροι καίγαν χιλιάρικα για ν’ ανάψουν ένα τσιγάρο, φωταγωγούσαν καράβια για να ‘χουν πιο όμορφη θέα από τις βεράντες τους, στα γλέντια που κάναν. Τότε που η φράση «η κόρη μου παίρνει καπνεργάτη» είχε νόημα, γιατί το επάγγελμα ήταν κατοχυρωμένο κι ο μισθός του καπνεργάτη ήταν μισθός διευθυντή. Τότε και οι καπνοπαραγωγοί ζούσαν καλά, πουλούσαν τον καπνό μια λίρα την οκά και κάθε χρόνο αύξαιναν την καλλιέργειά του. Το χωριό Παράδεισος, κοντά στο Νέστο, ήταν αληθινός παράδεισος. Τότε ακόμα, στα χωριά, δεν είχε φανεί ο περονόσπορος.

• Τη μέρα που κηρύχτηκε ο πόλεμος, εγώ, με τη σάκα του σχολείου, βρισκόμουν πάνω στην κορφή του λόφου, στον Αη Γιάννη. Οι καμπάνες χτυπούσαν και το λιμάνι, κάτω, άστραφτε γιορταστικά. Είδα την κυρία Πάτρα να κατεβαίνει τα σκαλιά που οδηγούσαν στο σπίτι μας τρεχάτη, με τα πασούμια, τα μπιγκουντί και τη ρόμπα της. «Τί είναι;» τη ρωτώ. «Ο πόλεμος», μου λέει. Κι όπως δεν ήξερα τί παναπεί πόλεμος, την άκουσα να συμπληρώνει δείχνοντας το απέναντι βουνό: «Να! Από κει θα κατέβουν οι Βούλγαροι!» Πραγματικά, οι Βούλγαροι κατέβηκαν μια μέρα, δεν ξέρω όμως αν ήταν από εκείνο το βουνό ή από τον Αγιο Σίλα κι εμείς οικογενειακώς φύγαμε σαν πρόσφυγες για τη Θεσσαλονίκη...

• ...Μετά την απελευθέρωση γυρίσαμε, γιατί ο πατέρας μου πίστευε στον επαναπατρισμό. Κι εγώ συνέχισα να πηγαίνω στο Δημοτικό, στο Λύκειο του Καρυωτάκη, αλλά τώρα η ζωή της Καβάλας ήταν διαφορετική. Πεινούσαμε.

1. Το λιμάνι της είχε μόνιμα ένα στολίσκο με ναρκαλιευτικά, που ψάρευαν τις νάρκες από το Βορεινό Αιγαίο, ανάμεσα Αγιονόρος, Θάσο και Σαμοθράκη.

• Μια τέτοια νάρκη έσκασε μια φορά σ’ ένα κάβο της Θάσου, εκεί που ψάρευα με τον ξάδελφό μου τον Σταμάτη. Τη φέρανε τα κύματα του μαΐστρου, ξεκομμένη απ’ το βυθό, σαν θαλασσολούλουδο. Κι ο τόπος ξαφνικά γέμισε από ζαλισμένα ψάρια, που, όπως τα ρέματα της θάλασσας ήταν πολλά, τα παράσερναν στ’ ανοιχτά, κατά το Αγιο Ορος.

• Σοφία Ταράντου, ΕΘΝΟΣ, 29/03/2009
  

"Ο κύκλος του βιβλίου: ο συγγραφέας, ο επιμελητής- τυπογράφος, ο εκδότης, ο κριτικός, ο αναγνώστης"

• ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ συμπόσιο με θέμα «Ο κύκλος του βιβλίου: ο συγγραφέας, ο επιμελητής - τυπογράφος, ο εκδότης, ο κριτικός, ο αναγνώστης» διοργανώνει στις 3 και 4 Απριλίου η Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Μωραΐτη. Το Συμπόσιο θα γίνει στο Αμφιθέατρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Βασιλέως Κωνσταντίνου 48, τηλ. 210-6795.000, 210-3639.979) και η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη. Της πρώτης συνεδρίας, που θα γίνει στις 3 Απριλίου και ώρα 18.15 θα προεδρεύει ο Αλ.Δημαράς και ομιλητές θα είναι οι Τ. Θεοδωρόπουλος, Δημ. Κούρτοβικ, Π.Μάρκαρης, Σ.Σερέφας, Διον.Καψάλης και Π.Τατσόπουλος. Της δεύτερης συνεδρίας στις 21.30 θα προεδρεύει ο Τ. Θεοδωρόπουλος και ομιλητές θα είναι οι Ν.Γκιώνης, Ν.Παπαγεωργίου, Αιμ.Καλιακάτσος, Μαρία Στεφανοπούλου και Σπ.Μολφέτας. Της τρίτης συνεδρίας, το Σάββατο 4 Απριλίου και ώρα 18.15 θα προεδρεύει ο κ. Π. Τατσόπουλος και ομιλητές θα είναι οι Γ.Δάλλας και Ν.Βαγενάς .

Στη συζήτηση που θα ακολουθήσει με συντονιστή τον κ. Π. Τατσόπουλο θα μετέχουν οι Ρέα Γαλανάκη,Στ. Ζουμπουλάκης,Δημ.Μαρωνίτης και Π.Μπουκάλας.

Οψιμες... λογοτεχνικές ανησυχίες στον Τύπο με αφορμή την αυτοκτονία του γιου της Πλαθ

Sylvia Plath (27 Οκτ., 1932–11 Φεβρ., 1963)

Οταν η ποίηση γίνεται θέαμα

«Για σένα η Σίλβια Πλαθ είναι ένα θέμα φιλολογικής συζήτησης, ένα ποιητικό/υπαρξιακό φαινόμενο - βασικά δεν δίνεις δεκάρα για όσα έκανε και βρίσκεις συναρπαστική κάθε νέα λεπτομέρεια. Για τη Φ. και τον Ν. όμως... η εικόνα τους για εκείνη -όλα όσα έκανε και ήταν- θα διαμορφώσει τις ζωές τους», έγραφε στην επιστολή του προς τον Α. Αλβάρες, μελετητή της αυτοκτονίας, ο Βρετανός ποιητής και σύζυγος της Αμερικανίδας ποιήτριας, Τεντ Χιουζ, το 1971. Ο Ν. ήταν ο γιος του πολυτάραχου ζευγαριού, Νίκολας Χιουζ, ο οποίος αυτοκτόνησε την περασμένη Δευτέρα στην Αλάσκα. Ηταν 47 ετών, βιολόγος και έπασχε από κατάθλιψη.

Σαραντα έξι χρόνια νωρίτερα είχε δώσει τέλος στη ζωή της η μητέρα του, στο διπλανό δωμάτιο από εκείνο που κοιμόταν ο Νίκολας, μωρό ακόμη, με την αδερφή του, Φρίντα. Σαράντα χρόνια νωρίτερα είχε αυτοκτονήσει εξάλλου η Ασια Γουέβιλ, δεύτερη γυναίκα του Χιουζ, τον οποίο οι φεμινίστριες θεωρούσαν ανέκαθεν ηθικό αυτουργό αμφότερων των αυτοκτονιών.

Εκδηλη έλλειψη τακτ

«Κατά μάνα κατά κύρη» έγραψε με έκδηλη έλλειψη τακτ ο βρετανικός ταμπλόιντ Τύπος, που απέκτησε όψιμες... λογοτεχνικές ανησυχίες αυτήν την εβδομάδα. «Η κατάρα της Πλαθ» ήταν ένας ακόμη τίτλος που χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον για να συντηρήσει τη μυθολογία γύρω από το ζεύγος Πλαθ - Χιουζ. Η ζωή τους έγινε ταινία με τίτλο «Σίλβια» και πρωταγωνίστρια την Γκουίνεθ Πάλτροου. Η σύνθετη σχέση τους ενίοτε επισκίασε το πολυσχιδές έργο των δύο ποιητών. Ο ίδιος ο Χιουζ αποκαλούσε την Πλαθ τη μεγαλύτερη Αμερικανίδα ποιήτρια μετά την Εμιλι Ντίκινσον, ενώ ο Χιουζ ορίστηκε εθνικός ποιητής της Αγγλίας το 1984 μέχρι τον θάνατό του, το 1998.

Αν η Πλαθ είχε πεθάνει από βαθιά γηρατειά, το πιθανότερο είναι πως το όνομά της θα φιγουράριζε μόνο σε εξειδικευμένα περιοδικά και όχι στα πρωτοσέλιδα της Daily Mail. To γεγονός όμως ότι πέθανε μόλις 30 ετών, βάζοντας το κεφάλι της στον φούρνο ενώ ήταν ανοιχτό το γκάζι, ξύπνησε τις κανιβαλικές διαθέσεις των ΜΜΕ. Η μακάβρια λεπτομέρεια ότι τοποθέτησε βρεγμένα ρούχα στις χαραμάδες για να προστατεύσει τα παιδιά της που κοιμόντουσαν ανυποψίαστα στο διπλανό δωμάτιο πρόσθεσε λίγο ακόμη δράμα στον θάνατό της.

Στις επιστολές του Τεντ Χιουζ που κυκλοφόρησαν το 2007 από τον εκδοτικό οίκο Faber and Faber είναι σαφής η αγωνία του να κρύψει από τα παιδιά του το γεγονός πως η μητέρα τους αυτοκτόνησε. Οταν ο Ρίτσαρντ Μέρφι έγραψε ένα ποίημα για τη Σίλβια Πλαθ, ο Χιουζ του έγραψε: «Μου αρέσει το ποίημα, αλλά θα ήθελα να σε παρακαλέσω να παραλείψεις την αναφορά στον τρόπο που πέθανε. Η βασική δυσκολία έγκειται στην αντίδραση της Φρίντα και του Νικ». Ο Τεντ Χιουζ έτρεφε μεγάλη αδυναμία στην κόρη του Φρίντα, ενώ τις περισσότερες φορές έμοιαζε να αναφέρεται στον Νικ περισσότερο από υποχρέωση. Το δε κοινό τους ενδιαφέρον -όπως προκύπτει από την αλληλογραφία τους- ήταν το... ψάρεμα.

Στους επικήδειους και τα ρεπορτάζ των εφημερίδων περιορισμένες είναι οι αναφορές στην προσωπικότητα και το έργο του Νικ Χιουζ. Το τέκνο των «καταραμένων» γονιών παρουσιάζεται περίπου ως προορισμένο να πεθάνει. Από γεννησιμιού του. Ελάχιστες ήταν οι συνετές φωνές που επισήμαναν απλά ότι η κατάθλιψη είναι κληρονομική. Και ότι συνεπώς είναι αυξημένες οι πιθανότητες να αυτοκτονήσει το παιδί ενός αυτόχειρα.

• Της Ξενιας Kουναλακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 28/03/2009

Best - seller

• Η λέξη και η έννοια «best seller» είναι αμερικανικής καταγωγής (1905) και από τις ΗΠΑ προέρχεται και ο πρώτος και μεγαλύτερος κατάλογος των αμερικανικών «ευπώλητων» («80 Years of Best Sellers, 1895-1977», 1977), αλλά οι καλύτερες μελέτες για το θέμα έχουν γραφτεί στα γαλλικά και στα γερμανικά.

• Το πραγματικό λίκνο του φαινομένου των best - sellers ήταν όμως η Γαλλία του 19ου αιώνα: ήδη στα 1839, ο «πάπας» της γαλλικής λογοτεχνικής κριτικής Sainte-Beuve είχε κάνει λόγο, κυριολεκτώντας, για μια «βιομηχανική λογοτεχνία» (litterature industrielle), για να επισημάνει μια μαζικά αναπαραγόμενη λογοτεχνία, ιδιαίτερα το «μυθιστόρημα σε συνέχειες» (roman feuilleton=επιφυλλιδογραφικό μυθιστόρημα), που απευθυνόταν σ' ένα νέο -όχι πλέον αγροτικό, αλλά (μικρο)αστικό-λαϊκό κοινό.

• Είναι κατ' αρχήν εντυπωσιακό, ότι ο όρος «best - seller» αναφέρεται αποκλειστικά στην εμπορική διάσταση του βιβλίου και όχι ενός οποιουδήποτε άλλου «υλικού προϊόντος». Είναι έπειτα αξιοσημείωτη η αμφισημία του όρου: η σύνθεση μιας έννοιας ποσοτικής, του μεγέθους των πωλήσεων (seller) και μιας έννοιας ποιοτικής (best) - με άλλα λόγια: η σύγχυση της εμπορικής - ανταλλακτικής αξίας του βιβλίου με την αισθητική - χρηστική αξία του λογοτεχνικού έργου.

• Η εντατικοποίηση του εμπορικού κέρδους επιβάλλει τον περιορισμό τού best - seller σ' ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα ενός μηνός μέχρι ενός έτους και η διεύρυνση της αγοράς επιβάλλει την πτώση της αισθητικής αξίας του «εμπορεύματος»: ευπώλητο = ευανάγνωστο!

• Παράγοντες που ευνοούν τη δημιουργία ενός best - seller είναι: η διαφήμιση, η θετική ή αρνητική κριτική, οι προκατασκευασμένοι κατάλογοι των «ευπώλητων» βιβλίων σε εφημερίδες και περιοδικά, το σκάνδαλο, η επικαιρότητα του θέματος, η μεταφορά του λογοτεχνικού έργου στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση και, λιγότερο, τα λογοτεχνικά βραβεία.

• Η επικράτηση της αγοράς στη λειτουργία του βιβλίου best - seller συνεπάγεται και τον καθορισμό του κοινού του πρωταρχικά ως αγοραστικού και δευτερευόντως ως αναγνωστικού· το best - seller είναι εμπόρευμα «μιας χρήσης» - όπως το χαρτί τουαλέτας. Επειτα, η μαζική (ανα)παραγωγή του εμπορεύματος «βιβλίο» καθορίζεται από την εμφάνιση μιας νέας, μαζικής κουλτούρας, και η διευρυμένη αγορά συνεπάγεται ένα διευρυμένο πολιτισμικό κοινό. Το ενδιάμεσο αυτό κοινό, που βρίσκεται μεταξύ της ευάριθμης πολιτισμικής elite και του πολυάριθμου, κατώτερου πολιτισμικού - κοινωνικού στρώματος, αποτελείται από τους εγγράμματους, αλλά μέσου ή χαμηλού επιπέδου παιδείας και κουλτούρας αναγνώστες - καταναλωτές, και το χαμηλό επίπεδο του κοινού του συνεπάγεται, αναγκαστικά, και το χαμηλό επίπεδο παιδείας και κουλτούρας του συγγραφέα - παραγωγού και του «προϊόντος» του.

• Στην Ελλάδα, η έννοια και το φαινόμενο του best - seller επιχωριάζουν τα τελευταία 20-30 χρόνια· το κυρίαρχο λογοτεχνικό είδος του είναι, αυτονόητα, το μυθιστόρημα και, ειδικότερα, τα «λαϊκά» υποείδη του: γυναικείο / αισθηματικό, ιστορικό και αστυνομικό μυθιστόρημα.

• Αντί άλλου σχολίου, ας αντιγράψω εδώ, ενδεικτικά, το σημείωμα το οποίο συνοδεύει το έργο της νεόκοπης «πρωταθλήτριας» των ελληνικών best - sellers του 2008 στη δημοσιογραφική παρουσίασή τους, που αποτέλεσε το πρώτον κινούν για τη σημερινή μου παρέμβαση («Βήμα», 25.1.2009: «Οι εννέα πεζογράφοι που πούλησαν περισσότερο το 2008») - αυτή η «πρωταθλήτρια» μπορεί να θεωρηθεί ως η μεταμοντέρνα μετενσάρκωση της Ιω. Μπουκουβάλα - Αναγνώστου: «Η Λένα Μαντά είναι η απόλυτη σταρ των πωλήσεων. Καταλαμβάνει την πρώτη και τη δεύτερη θέση στη λίστα των ευπωλήτων με τα βιβλία της "Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι" (70.000 αντίτυπα) και "Η άλλη πλευρά του νομίσματος" (69.000 αντίτυπα). Οχι μόνο βρίσκεται στην πρώτη θέση με ένα παλιό βιβλίο, που εξακολουθεί να πουλάει (έχοντας φτάσει πλέον τις 154.000), αλλά και με το καινούργιο βιβλίο της βρίσκει άλλη μια θέση στους πρώτους. «Γυναικεία ζητήματα, με συνειδητά ελαφρά προσέγγιση». *

• Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΕΛΟΥΔΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 2 - 28/03/2009

"Poetix", ένα νέο περιοδικό για την ποίηση - από τον Ντίνο Σιώτη

• Ενα νέο εξαμηνιαίο περιοδικό αποκλειστικά για την ποίηση ζητεί την προσοχή των αναγνωστών. Ονομάζεται «Poetix», που σημαίνει ποιητική και συναποτελείται από δύο λέξεις, poet και ix. Σύμφωνα με τον διευθυντή του, ποιητή Ντίνο Σιώτη, «σημαίνουν και συμβολίζουν τον άγνωστο ποιητή, ο οποίος κάπου εκεί έξω, μακριά από το αθηναϊκό κράτος της ποίησης, μακριά από το τετράγωνο Ομόνοια - Σύνταγμα - Κολωνάκι - Εξάρχεια, στη Δράμα ή στο Ζάγκρεμπ, στη Βαγδάτη ή στην Μπογκοτά, στο Τόκιο ή στη Νέα Υόρκη ακούει τον παλμό των πραγμάτων, αφουγκράζεται τον ρυθμό της Ιστορίας αλλά και της εποχής του, ακούει το σφυγμό της μνήμης και του αίματός του μεταπλάθοντάς τον σε ποίηση». Διευθύντρια σύνταξης είναι η φιλόλογος Ειρήνη Δάγλα-Πολίτη, την επιμέλεια έχει αναλάβει ο συγγραφέας Κυριάκος Αθανασιάδης και τον σχεδιασμό η Μαρία Ζαχαριουδάκη («Gutenberg»). Η ετήσια συνδρομή ανέρχεται σε 34 ευρώ (εσωτερικού) και 68 ευρώ (εξωτερικού).

• Ο Ντίνος Σιώτης κατά την παρουσίαση του πρώτου τεύχους εκτίμησε ότι η ποίηση «είναι απαξιωμένη τις τελευταίες δεκαετίες από τα ΜΜΕ, όμως με λίγα και σωστά μέτρα μπορεί να επανέλθει στη δημόσια συζήτηση και να κερδίσει την αγάπη του κοινού».

• Στη συνέχεια τόνισε ότι το νέο περιοδικό «καλωσορίζει την ανατρεπτική φύση της ποίησης και θα έχει πάντα χώρο για άγνωστους ποιητές δίπλα στις δοκιμασμένες φωνές». Στο πρώτο τεύχος συνεργάζονται οι Νάνος Βαλαωρίτης, Γιάννης Βαρβέρης, Νατάσα Χατζιδάκι, Σωτήρης Κακίσης, Χρίστος Ρουμελιωτάκης, Θανάσης Τριαρίδης, Γιάννης Ευσταθιάδης και Λιάνα Σακελλίου. Από τις ξένες φωνές ξεχωρίζουν οι ποιητές: ο σερβικής καταγωγής Αμερικανός Τσαρλς Σίμικ, ο Κροάτης Νταμίρ Σόνταν, ο Κουβανός Ρομπέρτο Φερνάνδες Ρεταμάρ, ο Αμερικανός Τσαρλς Ράιτ.

ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 27 Μαρτίου 2009